— 128 — 
eerstgenoemde zaailingen het percentage, dat voor verdere cultuur 
in aanmerking kwam grooter dan bij de laatstgenoemde. Bij 
manis heeft men echter het groote voordeel van steeds gemak- 
kelijk een groot aantal zaailingen te kunnen opkweeken, terwijl 
men in dit opzicht bij begog onder de hier heerschende omstan- 
digheden wegens den geringen bloei vrij sterk beperkt is. 
Ter combinatie van gunstige eigenschappen bij onderscheiden 
typen kan bastaard eering worden ter hand genomen. 
Kunstmatige bastaardeering is bij de cassave zeer gemakkelijk 
uitvoerbaar. Natuurlijke bastaardeering komt niet zelden voor ; zij 
werd door ons o.a. waargenomen tusschen manis en begogplanten. 
Van groot belang moet het worden geacht een nader verge- 
lijkend onderzoek in te stellen naar de gemiddelde kultuurwaarde 
der zaailingen bij de verschillende vruchtdragende variëteiten 
onzer collectie, teneinde zoodoende te weten te komen bij welke 
zaaisels de kans op het verkrijgen van superieure rassen het 
grootste zal zijn of m. a. w. bij welk zaaisel in zoo kort mogelijken 
tijd de beste resultaten worden bereikt. 
Hoewel men ter verkrijging van superieure nieuwe cassave- 
variëteiten wel bijna uitsluitend is aangewezen op het kweeken 
van zaailingen, zoo mag het niet onvermeld worden gelaten, dat 
ook door knopvariatie nieuwe vegetatieve rassen kunnen worden 
in het leven geroepen met hoogere kultuurwaarde dan de vege- 
tatieve rassen, waaruit zij zijn ontstaan. Tot nu toe heeft zich 
voor zoover onze ervaring gaat bij cassave slechts één voorbeeld 
van knopvariatie voorgedaan. 
Van Dr. P. J. S. Cramer ontvingen wij een paar j aar geleden 
een interessante variëteit met sterk gekroesde blaren (in onze 
determinatietabel aangeduid met den naam krulcassave). Van deze 
variëteit bezitten wij op het proefveld een plant, die behalve 
een stengel met gekroesde blaren een andere met geheel normale, 
effen bladslippen heeft. Dit verschijnsel werd bij dezelfde variëteit 
reeds vroeger door Dr. Cramer waargenomen en beschreven. 
Terloops moge hier nog melding worden gemaakt van een 
hoogst merkwaardig geval (wat wij zouden kunnen noemen) 
wortelvariatie of meristeemvariatie, waargenomen aan een uit het 
