27 
den kuit of het scheenbeen, zonder te bedenken dat daardoor, 
vooral als dit wat hardhandig gebeurt, de teere wortels beschadigd 
worden. Beter is het door velen toegepast middel om de wor- 
tels af te spoelen in de tusschen de bedden aanwezige geulen, 
waarin toch water staat, althans af te sluiten is. 
De uitgetrokken zaailingen worden daarna in bossen gebonden. 
Om de stengels zoo min mogelijk te kneuzen, wordt daarbij als 
bindmateriaal van padihalmen of in zeer dunne reepjes tot touw: 
gespleten bamboe gebruik gemaakt, welke men zoo lang in water 
weekt om ze zoo buigzaam mogelijk te maken. Javanen bezigen 
daartoe veelal z.g. tali agel oi-gedëbog, bestaande uit reepjes 
de eene van het topblad van den gëbang {Corypha iimbraculifcrd), 
de andere van het schutblad van de pisang. 
Voordat de jonge plantjes in den vollen grond komen, worden 
zij getopt 1). In West Java geschiedt dit algemeen, niet alzoo in 
Midden- en Oost Java, waar de bewerking - althans in sommige 
streken, naar verluidt — nagelaten wordt bij oude bibit De mani- 
pulatie geschiedt veelal onmiddellijk na het uittrekken en bossen, 
doch vóór het vervoer naar het plantveld. Voor dit vervoer 
wordt in onderscheidene streken een bamboes samenstel gebezigd 
als bij grassnijders en waschlieden in gebruik en bekend onder 
de inlandsche benaming van soendoeng Vaak gebeurt het en 
dit met name in Midden- en Oost Java, dat men voor dat ver- 
voer een draagstok door de bossen zaailingen heen wringt, 
zonder er zich om te bekommeren dat de stengels der jonge 
plantjes beschadigd, soms geheel verbrijzeld worden. Op de 
plaats van het plantveld worden de bossen zaailingen over het 
te beplanten terrein verspreid (Jav. mbandjati). Dit geschiedt 
allerwegen door ze op de sawahvakken te gooien. 
In West Java worden de zaailingen algemeen rechtstandig en 
op regelmatige afstanden op rijen uitgeplant, op de hooger ge- 
legen en/of minder vruchtbare gronden, met het oog op de 
geringer uitstoeling, dichter dan in warmer streken en waar 
de bodem van goede hoedanigheid is. Ook voor de tjere- 
varieteiten, in Midden- en Oost Java tjêmpa genoemd, wordt 
1) Soend. dikabiri. 
