— 24 — 
plantingen gebezigd, ook bij koopen of leenen van zaad door 
den mingegoede of verkwistende is dit gewoonlijk afkomstig uit 
de streek zelve en niet van elders. Anders dan wanneer men 
toevalligerwijze buiten de streek van inwoning een variëteit heeft 
aangetroffen, waarmede men, in de desa teruggekeerd, proeven 
wenscht te nemen, zoo heeft er bij de teelt van rijst geen zaad- 
wisseling plaats. Dit laatste geschiedt echter zoo zelden en op 
zoo kleine schaal dat van zaad wisseling geen sprake kan zijn. 
Bij de cultuur van tabak, kool, aardappelen en enkele andere 
gewassen daarentegen betrekt de bevolking om de 2 of 3 jaren 
wel zaad of plantmateriaal uit andere streken. Dit doet zij ook, 
wanneer een tot dusver voor haar loonende cultuur dreigt te niet 
te gaan. Zoo heeft men in Maospati (Madioen) eenige jaren geleden 
Arachiszaad uit de Preanger laten komen, eveneens in enkele 
streken van Bantam; omgekeerd heeft de bevolking hier en 
daar in de Preanger zaad van hetzelfde gewas besteld uit Bantam. 
Bij de rijstcultuur op bewaterbare velden laat men bij het 
kweeken van plantmateriaal op natte bedden het zaad óf aan de 
pluim óf het wordt eerst los gemaakt en na weeking in korrels 
uitgezaaid 1). Uitzaaien in korrels heeft ook plaats bij gebruik- 
making van droge bedden, bij directe uitzaaiing op het plantveld 
dan wel bij uitpooten. 
Wordt korrelsgewijze uitzaaiing in West-Java vrij algemeen 
toegepast, niet alzoo in Midden- en Oost-Java. Maar ook in West 
Java komt uitleggen van het zaad aan den pluim voor o.a. op 
geaccidenteerd terrein of wanneer op dezelfde kweekplaats ge- 
wone rijst en këtan tegelijk worden gekweekt Dan wordt de 
halmsteel van den pluim gewoonlijk in den grond gestoken om 
afspoeling bij plotseling vallende regenbuien te voorkomen. 
Het losmaken der korrels van den pluim, irig geheeten, ge- 
schiedt door de padi tusschen de handen of met de voeten tegen 
elkander te wrijven, ook wel door af kammen middels een klap- 
perdop met gekartelden rand. Daarna worden de korrels gewand 
om de voze van de gevulde korrels te scheiden. Vervolgens wordt 
1) In het eerste geval spreekt men in het Jav. van oeritan, Soend. rang- 
geujan of Ubaran ; in het laatste geval van sëbaran. 
