13 — 
bouwers jaren lang dezelfde sawahs in bewerking hebben, velen 
onder hen reeds als kind of als jongeling hun ouders hebben 
bijgestaan in de bebouwing dier velden, weten zij bij ondervinding 
doorgaans vrij goed op welken leeftijd de zaailingen in de streek, 
waar de sawahs liggen, ’t best zijn over te planten. Bij een 
normaal verloop van den moesson en wanneer ook de overige 
omstandigheden gunstig meewerken, zorgen landbouwers, die hun 
eigen belang begrijpen, er dan ook voor dat, tegen den tijd dat 
de zaailingen verplantbaar zijn, het veld gereed ligt om ze te 
ontvangen. En moet het erkend worden dat dit vaak nog te 
wenschen overlaat en dat menigeen zich hier rept om maar met 
de grondbewerking gereed te komen, daar weer de zaailingen 
te oud of te jong verplant, — de billijkheid vordert te beamen 
dat niet altijd onverschilligheid, kortzichtigheid of sleurgeest 
daarvan de oorzaak is, maar dat meermalen ook andere om- 
standigheden dwingend optreden: abnormale weersgesteldheid, 
overstroom ing, doorbraak in dam of leiding, minder goede op- 
brengst van den vorigen aanplant, waardoor een tekort is aan 
zaaimateriaal, te klein grondbezit, gebrek aan vee of bedrijfs- 
kapitaal, ziekte of overlijden van den bewerker of in diens gezin 
e.d.m. kunnen den landbouwer nopen anders te handelen dan hij 
aanvankelijk meende te doen. 
Het spreekt van zelf dat, waar het water zulk een gewichtige 
rol vervult, de eerste werkzaamheden bij den natten rijstbouw 
zich bepalen tot het herstellen van dammen en leidingen, voorts 
het uitdiepen en schoonmaken van deze laatste. Heeft het water 
een of twee dagen naar het veld gestroomd, dan worden de 
sawahdijkjes voorzooveel noodig hersteld om dat water op te 
houden. Hoe lang de sawah bevloeid wordt, hangt niet alleen 
van de grondsoort af maar ten deele ook van de bekleeding. 
Middelmatig losse gronden en velden niet buitengewoon met 
gras en onkruid begroeid, blijven een of enkele dagen onder wa- 
ter; op poreuse en zware kleigronden, welke tengevolge van de 
droogte tot harde klompen samenpakken en openscheuren, wordt 
de bevloeiing langer voortgezet, eveneens op velden, die zwaar 
begroeid zijn met onkruid, gras, biezen. De bekleeding wordt 
