8 
is opgetreden als nimmer tc voren. Ook thans kan men bij zware 
oogsten waarnemen, hoe de takken hun bladeren verliezen, aan 
de toppen verdrogen en een gedeelte der onrijpe vruchten afvalt 
of noodrijp wordt; de overdracht, die zich in deze verschijnselen 
uit, heeft tengevolge, dat het volgend jaar slechts een geringe 
productie geoogst kan worden. 
Door het optreden der bladziekte werd de cultuur van Coffea 
arabica in de lagere streken van Java onmogelijk gemaakt. 
Tegenwoordig liggen de met Javakoffie beplante ondernemingen 
meestal boven 1000 voet zeehoogte; in de lagere streken is de 
cultuur verdwenen. Op hoogten van 2500 — 4000 voet vindt 
men nog krachtige aanplantingen; vooral, waar het klimaat 
droog is, zijn zulke tuinen thans nog winstgevend. Voor de lagere 
en vochtiger streken is de Javakoffie nauwelijks een rendabele 
cultuur en het laat zich aanzien, dat zij haar vroegeren bloei daar 
nooit meer bereiken zal. 
Oorspronkelijk meende men in de Liberiakoffie een vorm te 
bezitten, die beter weerstand bood aan de aanvallen der Hemileia. 
Toen de prijzen van het product die langen tijd verre onder 
die voor Javakoffie bleven, beter werden, ging men er meer 
en meer toe over, de aanplantingen ervan uit te breiden. De 
Liberiakoffie werd daarbij vooral op de stukken geplant, waar 
de Javakoffie niet meer groeien wilde; gedeeltelijk cok als tus- 
schenplanting in oude, achteruitgaande Javakoffietuinen gezet. 
De nieuwe soort kwam dus over het algemeen onder ongunstige 
voorwaarden in den grond; misschien is dit een van de oorzaken 
geweest, dat de bladziekte-schimmel zich zoo snel op haar heeft 
aangepast. In de laatste jaren geven de jongere Liberia-aanplan- 
tingen niet de opbrengst, die men er op grond van de resultaten, 
met oudere aanplantingen bereikt, van verwachten mocht. Dit 
berust voor een deel op den achteruitgang in de productie der 
afzonderlijke boomen, grootendeels echter op het hooge percentage 
niet-produceerende boomen, dat in iederen aanplant voorkomt. 
Wanneer een jonge aanplant in den grond is gebracht, moet men 
spoedig daarna een belangrijk percentage ziekelijke planten verwij¬ 
deren. Vervangt men deze planten door gezonde, dan blijkt het 
