10 
in West-, IVIiddcn- cn Oost-Java zich eerder minder, dan beter 
bestand tegen de bladziekte betoond dan uit op Java geoogst 
Libcriazaad opgekweekte zaaisels, zoodat men de pogingen om 
door den invoer van nieuw zaad (zg. „nieuw bloed”) de Liberia- 
cultuur op Java weder rendabel te maken, als mislukt mag 
beschouwen. Op grond van deze proeven en andere overwegin¬ 
gen heb ik getracht aan te toonen, dat niet de Liberia zwakker, 
maar integendeel de bladziekte heviger geworden was, en dat 
dus aan de laatste de schuld van de verbreking van het even¬ 
wicht gegeven moest worden. De conclusie van dit betoog, dat 
dus do achteruitgang der Liberiakoffie op Java moest worden 
toegeschreven aan een adaptatie van de Hemileia aan haar nieuwe 
prooi, aan een steeds heviger worden van de bladziekte, werd 
door het congres, waarin deze zienswijze verdedigd werd, aan¬ 
genomen 1). 
Er moet een uitzondering gemaakt worden voor enkele streken 
op Java, waar van de Liberiakoffie nog wel rendabele aanplan¬ 
tingen aangelegd kunnen worden. Het zijn de streken waar in 
den strijd tusschen den parasiet en de voedstcrplant de laatste 
zich heeft weten staande te houden tengevolge van bijzonder 
gunstige groeivoorwaarden. Zoo bestaan er nog enkele goed 
rcndccrcnde Liberiatuinen in het Semarangsche en Djembersche, 
op een geringe hoogte boven zee gelegen. De oudere aanplan¬ 
tingen vertoonen hier niet den achteruitgang, welken men op de 
hoogcr gelegen ondernemingen aantreft, en de jonge aanplan¬ 
tingen slagen hier nog wel. (Fig. 2) 
Hetzelfde is het geval met de Liberiakoffie op Sumatra (in de 
Lampongsche districten en op Sumatra’s Oostkust). 
De bladziekte heeft op de derde der hier gekweekte koffiesoor- 
ten, Coffea robusta, tot nog toe geen noemensw'aardige schade 
aangericht. Deze is er echter niet immuun voor; zooweel bij plantjes 
op de bedden als bij uitgeplante boomen kan men niet zelden 
1) Zie Cranier, De achteruitgang van de Liberiakoffie op Java, welke hou¬ 
ding moeten ivij tegenover haar aannemen ? in het Verslaf' v. h. 9-de Congres 
V. )i Alg. Syndikaat voor Koffiecultuur enz., gehouden te Soerabaja 1907; 
Cultuurgids Jg. 1908, p. 720 en volg. 
