15 
besmette gronden koffiecultuur mogelijk zijn, hetgeen thans niet 
het geval is. 
Behalve met het oog op de ziekten, kunnen nieuwe soorten 
nog van practisch belang zijn als stamouders bij bastaardecringen, 
ook al hebben zij zelf geen practische bcteekenis. De gunstige 
resultaten, met den bastaard tusschen C. arabica er. C. liberica 
bereikt, wettigen de verwachting, dat door bastaardeering nieuwe 
waardevolle vormen voor de koffiecultuur gewonnen kunnen 
worden; onder de bastaarden van Coffea stenophylla met C. liberica 
komen waarschijnlijk zulke vormen voor. 
§ 4. Belang van selectie, ook bij nieuwe ingevoerde soorten. 
Met het vraagstuk der bastaardeering hangt dat der variabili¬ 
teit ten nauwste samen. In de laatste jaren wint de overtuiging 
veld, dat vele botanische soorten ontleed kunnen worden in een 
reeks van slechts in kleine verschillen onderling afwijkende 
ondervormen, die volkomen erfelijk zijn, even constant als de 
goede soorten. Bovendien bestaan v^an de meeste cultuurplanten, bij 
welke op zulke verschijnselen natuurlijk meer gelet wordt dan bij in 
het wild groeiende, een aantal variëteiten, in één bepaald kenmerk van 
de typische soort afwijkend, die eveneens volkomen erfelijk zijn. 
Bij de koffiesoorten vindt men een zeer sterke variabiliteit. De 
soort Coffea arabica bevat een reeks v'an variëteiten; de tot de 
typische soort zelf behoorende boomen verschillen onderling nog 
weer sterk; onder de afwijkende vormen komen er enkele voor, 
die uit een practisch oogpunt van waarde zijn. Bij de nieuwe 
koffiesoorten vindt men evenzeer een groot aantal typen. Het 
is dus niet voldoende de soorten als één geheel te beschouwen 
en voor proefcultures te gebruiken; bij proeven over haar geschikt¬ 
heid en waarde voor de cultuur moet nauwkeurig gelet worden 
op het onderscheid tusschen de typen, die haar samenstellen, en 
door rationeele selectie van het begin af aan toegepast, voor het 
kweeken van zuivere rassen worden zorg gedragen i). 
') Zie Cr.imei’, De V^ariaties van Coffea libei'ica iu Liberia (in Teysmannia, 
Jg No. 8 p. GC7. p. G81). 
