HOOFDSTUK III. 
VARIABILITEIT. 
§ 1. De verschillende typen van variabiliteit. 
Iedere planter weet, dat een aanplant van koffieboomen niet 
bestaat uit volkomen aan elkander gelijke planten, maar dat men 
tusschen de boomen bij nauwkeurige vergelijking allerlei verschillen 
kan opmerken. Met een enkel woord werd reeds vermeld, dat 
de meeste koffiesoorten ontleed kunnen worden in een reeks van 
variëteiten of van typen, die onderling door sterke verschillen 
afwijken. Behalve, dat de soorten uit een mengelmoes van typen 
bestaan, kunnen nog door den invloed van uitwendige omstandig¬ 
heden, van parasieten en van den leeftijd van den boom allerlei 
verschillen optreden. 
In gevallen als de laatstbedoelde worden de verschillen dus 
veroorzaakt door de tijdelijk werkende factoren, buiten of ook in 
de plant zelf gelegen, die wij zullen samenvatten als voedingsvoor- 
waarden. In andere gevallen zijn de verschillen van geheel anderen 
aard: zij treden op, onafhankelijk van de voedings voor waarden, 
en vinden hun oorzaak in de afstamming van de plant, die van 
haar moeder andere eigenschappen medegekregen heeft dan haar 
naburen van de hunne; in dat geval heeft men dus met den 
erfelijkheidsfactor te doen. 
De verschillende variaties zijn tot verschillende t 3 ^pen van varia¬ 
biliteit terug te brengen. Wij kunnen vier zulke typen onderscheiden: 
1. Fluctueerende variabiliteit. 
2. Sprongsgewijze variabiliteit. 
3. Bastaardvariabiliteit. 
4. Typen variabiliteit. 
Wij zullen elk dezer typen afzonderlijk bespreken en met voor¬ 
beelden toelichten om vervolgens enkele gevallen, tot het eerste 
en tot het laatste type behoorend, wat nader te behandelen. 
