35 
Ook de bessen zijn verschillend groot; gewoonlijk zijn zij zachter 
dan die van Liberiakoffie. 
Een enkele maal vinden wij bij de hybridenzaailingen ook ken¬ 
merken, die de ouders niet vertoonden. Tamelijk dikwijls komen 
kroesbladige typen in zaaisels van h 3 'briden voor en noch de 
Javakoffie, noch de Liberia, waarvan zij afstammen, vertoonen dit 
kenmerk. Toch is ook hiervoor wel een verklaring te vinden ; 
in de tvpische Coffea arabica is de kroesblad-eigenscHap wel niet 
te zien, maar waarschijnlijk is zij toch erin aanwezig, echter in 
sluimerenden toestand. Dat de »djamboe” koffie, met kroezig 
gekrulde bladeren, uit het type ontstaan is, levert een bewijs voor 
die verborgen aanwezigheid. Men ziet hetzelfde wel meer bij 
hybriden gebeuren; het schijnt, dat de bastaardeer!ng als een 
prikkel werkt, die sluimerende eigenschappen doet ontwaken en 
weder voor den dag doet treden. • 
Niet alleen de zaaisels van de hybriden Coffea liberica X ^^ra- 
bica vertoonen die sterke variabiliteit, ook die van de bastaarden 
Coffea stenophylla X liberica en van een vorm die aan de 
kruising stenophylla X Abeokuta beantwoordt, bestaan uit een 
onbeperkt aantal onderling verschillende tusschenvormen, wat de 
bladkenmerken betreft. 
§ 5. Typenvariabiliteit. 
Als laatste soort van variabiliteit moet nog de typenvariabiliteit 
besproken worden. Men vindt bij de meeste koffiesoorten ver¬ 
schillen tusschen de afzonderlijke boomen, die veel dieper ingrijpen 
dan de tot het gebied der fluctueerende variabiliteit behoorende 
afwijkingen; bij eenzelfden boom echter varieert het kenmerk 
binnen de grenzen der fluctueerende v^ariabiliteit. Dit type van 
variabiliteit gelijkt dus sterk op de sprongsgewijze; terwijl echter 
bij laatstgenoemde het afwijkend kenmerk in de afstammelin¬ 
gen — of tenminste een deel ervan — herhaald wordt, is dit voor 
de typenvariabiliteit nog niet bewezen. Zoolang dit punt nog niet 
nader bestudeerd is, mogen wij beide vormen van variabiliteit 
niet met elkander gelijk stellen. 
Terwijl later meer uitvoerig het gedrag der kenmerken, die 
