— 37 
wijls gemakkelijk te verklaren zijn uit de verschillen in uitwen¬ 
dige omstandigheden. Eenige voorbeelden hiervan kunnen worden 
aan gehaald. 
Bij Javakoffie hangen de grootte en de kleur van de boon — 
twee kenmerken, waarnaar de prijs zich in hoofdzaak regelt 
— voornamelijk af van het klimaat; de hooger gelegen landen 
leveren een grooter percentage grofboon dan de lagere streken; 
ook de kleur is fraaier; op eenzelfde hoogte is het product 
van de in vochtige klimaten liggende landen grofboonig en 
blauwgrijs en daardoor hooger in prijs dan dat van drogere 
ondernemingen, die wel is waar een veel grooter productie per 
bouw geven, maar waarvan het product van minder qualiteit is. 
Wat de hoogte betreft, er is een bepaalde grens; wanneer men 
die overschrijdt, neemt de grootte van de boon weer af; zoo 
leveren de hoogste tuinen van de onderneming Pantjoer, die op 
ongeveer 5000 voet boven zee geplant zijn, een minder grof 
product dan de 1000 voet lager gelegen aanplantingen. Niet 
alleen het absoluut, ook het soortelijk gewicht der boonen bedraagt 
voor lager gelegen ondernemingen minder dan voor hoogere. 
Op den bladvorm heeft de hoeveelheid licht, die de boomen 
treft, een grooten invloed. Vooral bij robustakoffie vindt men in 
dit opzicht sterke verschillen. De in de volle zon groeiende plan¬ 
ten dragen betrekkelijk smalle, geribde en iets gekrulde bladeren, 
de in de schaduw staande groote, slappe, donkergroene, vlak 
uitgebreide bladeren. Het takstelsel van den boom is eveneens 
afhankelijk van verschillende uitwendige invloeden. In zware 
schaduw schiet de boom ijler op dan in het volle licht en maakt 
ook minder takken. 
Van de uitwendige factoren is nog te noemen de bladziekte, die 
aan oudere Liberiaboomen een geheel ander uiterlijk kan geven. 
Zwaar bebladerde, breed vertakte boomen, die aan een hevigen 
bladziekte-aanval hebben blöot gestaan, herstellen zich daarvan niet; 
door het insterven der takken krijgen zij een spichtig uiterlijk; 
in plaats van vruchthout worden overal aan de takken korte 
uitloopers gevormd, die nooit vrucht dragen en die meestal spoedig, 
na enkele paren kleine blaadjes ontwikkeld te hebben, afvallen. 
