— 46 — 
Maragogypeboonen; uit het feit, dat de variatielijnen voor beide 
vormen elkander snijden, blijkt dit direct. Uit de graphische 
voorstelling kan men ook de mate van variabiliteit aflezen ; zij 
is voor de Mokkakoffie grooter dan voor de Maragogypevariëteit; 
terwijl de grootste Mokkaboon dubbel zoo lang is als de kleinste, 
vertoont de grootste Maragogypeboon slechts anderhalf maal de 
lengte van de kleinste derzelfde variëteit. 
Talrijke voorbeelden van sprongsgewijs opgetreden variaties zullen 
bij Coffea arabica behandeld worden. Zij zijn zooveel mogelijk 
zoo bewerkt, dat de fluctueerende variabiliteit van de kenmerken 
er tevens bij tot haar recht komt. 
§ 9. Fluctueerende variaties van de bladlengte. 
In de inleiding werden reeds de verschillen, die men bij een 
reeks van bladeren van eenzelfden boom vindt, als een voorbeeld 
van fluctueerend varieeren aangehaald en in het kort aangeduid, 
hoe men in zulk een geval de variaties door een lijn kan voor¬ 
stellen. De gemiddelde lengte van het blad kan van op verschil¬ 
lende manieren bepaald worden, zooals dat ook voor de lengte 
der boonen het geval was. Aangezien men bij het blad met een 
zooveel grooter orgaan te doen heeft dan bij de boon, kan men 
hier het gemiddelde bepalen door de lengte van al de bladeren 
te meten, deze cijfers bijeen te tellen en de som daarna door het 
totale aantal te deelen. Ook kan uit de variatiereeks de gemid¬ 
delde bladlengte bepaald worden. Beide bewerkingen kunnen 
verduidelijkt worden met een voorbeeld; daartoe is gekozen de 
variatie in bladlengte bij de Liberia-moederboom B. 
Gedurende een jaar werd tweemaal ’s weeks de op het punt 
van afvallen staande bladeren van dezen boom ingezameld. Bij 
de bewerking van dit materiaal werden de bladeren, in eenzelfde 
maand ingezameld, als één groep beschouwd en bewerkt. Van 
iedere maandgroep werd dus van alle bladeren de lengte gemeten ; 
bovendien werd ook de breedte van alle bladeren gemeten. 
Daarna werden alle cijfers voor de lengten van de bladeren eener- 
zelfde groep bijeengeteld (derde kolom) en door het aantal der 
groep (tweede kolom) gedeeld; zoo werd dus de gemiddelde lengte 
