— 53 
Men ziet, dat voor iedere maandgroep de gemiddelde lengte, 
uit de som der lengten van de bladeren dier groep berekend, 
kleiner is dan de uit de variatiereeks berekende gemiddelde 
lengte. Voor het gemiddelde van het geheele jaar bedraagt de 
afwijking 0.38 c.M., voor de afzonderlijke maandgroepen soms 
iets meer, soms wat minder. De afwijking is dus in verhouding 
tot het gemeten kenmerk niet zeer belangrijk; v'oor bovenge¬ 
noemd geval bedraagt zij 0.02 van de gemiddelde lengte. 
Een verklaring voor het scheeve verloop van de variatielijn 
is te zoeken in een factor, die in ongunstigen zin op de lengte 
der bladeren in werkt. Het is niet moeilijk aan te geven, welke 
die factor is: de Liberiamoederboom B heeft de beide laatste 
jaren hevig van bladziekte te lijden gehad en is ten gevolge 
van dezen parasiet thans zoo ver, dat er bijna geen product meer 
van kan geoogst worden. De afname in de lengte der bladeren 
die men in de bovenstaande rij van maandcijfers kan opmerken, 
moet aan een achteruitgang van den boom tengevolge van blad¬ 
ziekte worden toegeschreven. De bladeren worden door de 
Hemileia in hun groei belemmerd en vallen te vroeg af. 
§ 10. Voorbeelden van typenvariabiliteit. 
Met enkele voorbeelden moge voor de typenvariabiliteit aan¬ 
getoond worden, dat de kenmerken van eenzelfden moederboom 
van een der polymorphe soorten constant zijn, niet alleen wanneer 
men de gelijksoortige organen van den boom vergelijkt, die op 
een bepaald tijdstip aanwezig zijn, maar ook bij vergelijking van 
materiaal, dat gedurende een langer tijdsverloop is ingezameld. 
Een liberiaboom met opvallend lange bessen draagt niet alleen 
in een bepaalden tijd van zijn leven lange bessen, terwijl later 
de vruchtvorm weer verandert, maar blijft zijn geheele leven lang 
het kenmerk vertoonen. Echter blijft het kenmerk natuurlijk 
steeds aan de fluctueerende variabiliteit onderworpen. De hier¬ 
boven behandelde variaties van de bladlengte gedurende een 
jaar maand voor maand opgenomen, leverden daarvan reeds 
een voorbeeld. Hoewel de bladlengte tengevolge van uit¬ 
wendige factoren (bladziekte) kleine schommelingen vertoont, 
