124 — 
echter groot en maken zich duidelijk voelbaar in den marktprijs. 
Deze verschillen in qualiteit moeten aan uiteenloopende factoren 
worden toegeschreven: de bereiding geschiedt in de koffiever- 
bouwende streken op verschillende manieren; het klimaat en de 
bodem, en soms ook de wijze v^an kweeken, hebben een groeten 
invloed op de qualiteit, wat het best blijkt uit de verschillende 
soorten marktkoffie, van zeer uiteenloopende marktwaarde, welke 
Java oplevert. Er bestaat echter ook nog de mogelijkheid, 
dat de variabiliteit bij het verschil in qualiteit een invloed uit¬ 
oefent in dezen zin, dat de aanplantingen der verschillende 
landen tot verschillende locale rassen zouden kunnen hooren. In 
dat geval zou het natuurlijk van veel belang zijn de rassen 
uit de voor haar product het meest befaamde streken naar andere 
productiegebieden over te brengen. Op Java heeft men, in de ver¬ 
onderstelling, dat de rassen uit de verschillende gebieden erfelijk 
zouden zijn, voor het aanleggen van jonge aanplantingen dikwijls 
gebruik gemaakt van „overwalsch” zaad, dat van de in een vochtig 
en hoog klimaat gelegen ondernemingen op Sumatra of van Celebes 
betrokken werd Ook op Java zelf heeft men aan de koffie uit verschil¬ 
lende streken een locale benaming gegeven, bv. Preanger-koffie. 
Bij al deze locale typen hebben wij niet met erfelijke rassen 
te doen maar met door uitwendige factoren veroorzaakte variaties 
(bv. grove boon). Padang koffie, National uit Brazilië, Menado- 
koffie, Blue-Mountainkoffie van Jamaica, Yungaskoffie enz. zijn 
alle slechts ondervormen van Coffea arabica; mochten er ook 
al kleine verschillen optreden bij de afstammelingen van deze 
ondervormen op Java, vergeleken met de daar reeds aanwezige 
typen, deze verschillen grijpen niet dieper in, zijn ook niet van 
anderen aard dan die, welke wij tusschen de afstammelingen van 
verschillende moederboomen uit dezelfde streek vinden, en die 
dus tot het gebied der polymorphie-variaties behooren. Uit de be¬ 
handeling van eenige uit verschillende streken der wereld af¬ 
komstige boomen of afstammelingen ervan op Pantjoer, tusschen 
die der andere typen ingevoegd, zal dit voldoende blijken. 1) 
1) Vgl. Ottolander in „De Koffiegids” 1899 p. 232; Cramer, „Zaad van eigen 
aanplant en zaad uit andere streken”, in Te 3 'sniannia, Jg. 1907. 
