162 — 
een vorm gekweekt, waarvan thans op Pantjoer nog afstamme¬ 
lingen aanwezig zijn; deze vorm behoort binnen den vormkring 
van Coffea arabica typica. Bij de bespreking der typische soort 
werd deze vorm reeds behandeld. 1) 
De jMokka-koffie op Java is van Bourbon geimporteerd. Zij 
wordt in den Catalogus van den Botan. Tuin \'an 1866 reeds 
genoemd (C. arabica var. Mokka, Insul. Bourbon cult.) Zie ook v. 
Romburgh, Aanteek. p. 32. 
De praktische waarde van Coffea arabica var. Mokka voor de 
cultuur is niet hoog te stellen. De boomen worden hevig door 
de bladziekte aangetast, op Pantjoer naar mijn indruk heviger 
dan de gewone Javakoffie. De oogsten schijnen kleiner, boven¬ 
dien wisselvalliger te zijn dan van de gewone C. arabica. De 
groeisnelheid is ongeveer dezelfde; in den jongen aanplant op 
Pantjoer staan twee Mokkaboomen, met een omtrek van gemidd. 
17 cM., terwijl de Javakoffie ernaast, die van denzelfden ouder¬ 
dom is, een gemidd. omtrek van 1 7.35 cM. vertoont. Een nadeel 
is verder, dat voor de Mokkakoffie de pluk en de bereiding 
lastiger zijn dan voor de gewone Javakoffie; tegenover al deze 
nadeelen zou een zeer hooge marktprijs moeten opwegen. Vóór 
de bladziekte op Java haar intrede deed, schijnt de Mokkakoffie 
tot de superieure koffievariëteiten gerekend te zijn; men zie bv. 
Jaarversl. ’s Bands Plant. 1873 p. 12 en 1875 p. 19, waar het 
schoone uiterlijk der Mokkaboomen geroemd wordt. 
De Mokkakoffie is, voorzoover ik kan nagaan, alleen op kleine 
schaal hier en daar op Java en in de koffie teelende streken der 
Buitenbezittingen geplant. Van af 1873 werd zij van uit’s Bands 
Plantentuin over Java verspreid; voor het jaar 1889 vindt men 
in het jaarverslag nog vermeld, dat aan den Resident van Bantam 
één gantang (ong. 6 Kg.) Mokkakoffie was toegestuurd. Tegen- 
1) Een makelaars- beoordeeling, opgenomen in het Tijdschrift van het Ind. 
Landbouw Genootsch. 1873, p. 315. betreft blijkbaar Mokka-grootboon. Het 
luidt in het kort samengevat als volgt. 
De uit Mokkazaad op Java gekweekte koffie is goed van kwaliteit en grof 
van boon. Zij komt noch in den vorm der boonen, noch in de kleur ervan met 
echte Mokkakoffie uit Arabië overeen, maar gelijkt sterk op gewone Javakoffie, 
is daarvan zoo goed als niet te onderscheiden. 
