— 163 — 
I 
woordig vindt men op enkele ondernemingen slechts kleine aan- 
plantjes van Mokkakoffie; meestal zijn deze aangelegd in den 
vorm van paggers; door de struikachtige, bossige groeiwijze 
leent de variëteit zich goed voor zulk een cultuurwijze. Het 
product ervan dient dan slechts voor eigen gebruik; er schijnt 
geen Mokkakoffie van Java ter markt te komen. 
Mokkakoffie wordt op Bourbon verbouwd (de Lanessan, Plant, 
util d. Colon. franc;, p. 42); zij werd er uit Arabië ingevoerd en 
zou door haar snellen groei uitmunten; in de Engelsche koloniën 
zijn ook verschillende Mokka-soorten in cultuur (Mocha, hybrid 
Mocha, Eden Mocha), zie Froehner: Die Gattung Coffea in Engl. 
Botan. Jahrb., Bd. 25 p. 263. 
In Buitenzorg werd de Mokkakoffie met andere variëteiten 
van Réunion ontvangen (zie v. Romburgh, Aan teek. p. 32). 
§ 4. Erfelijkheid. 
Voor een bespreking van de systematische waarde van Coffea 
arabica Mokka is het noodig eerst het gedrag der hybriden van 
dezen vorm met Coffea arabica typica te behandelen. Slechts zij 
hier vermeld, dat de Mokkakoffie een volkomen constante variëteit 
is, zoowel bij enting als bij uitzaaiing. De aanplantingen ervan 
op Pantjoer, en die te Bangilan, verder die, welke vroeger in 
den Cultuurtuin te Buitenzorg moet bestaan hebben, bewijzen 
dit voldoende. Ik heb nog een kleine zaaiproef met dezen vorm 
genomen en verkreeg daarbij planten, die onderling gelijk waren, 
echter van Javakoffie verschilden, doordat de kepel en ook de later 
zich ontwikkelende bladeren veel kleiner waren dan bij C. arabica. 
§ 5. Oorspronkelijke Mokka-Javahybriden (C. arabica 
var. Mokka $ x C. arabica typica cf)- 
Op Pantjoer komen in een pagger van zuivere Mokkaboomen 
enkele planten voor, die van da naburige afwijken door grooter 
bladeren en een groeiwijze meer op die van Javakoffie gelijkend. 
Uit het onderzoek van deze boomen is gebleken, dat hun kenmer¬ 
ken telkens tusschen die van typische Javakoffie en van de Mok- 
kavariëteit het midden houden; zij mogen dus beschouwd worden 
als spontane hybriden van beide vormen, waarbij uit hun stand- 
