184 
leiding van de gunstige berichten, welke ontvangen werden 
omtrent de marktwaarde der laurina-koffie, vroegen verscheidene 
personen zaden aan. Bij den Hr. de Grave bleef zij in ontwik¬ 
keling ten achter bij andere koffiesoorten; op de ond. Pajong 
ontwikkelen planten van deze soort zich krachtig”. Volgens het 
Jaarvg. 1876 gaven de proeven, in vorige jaren ermede geno¬ 
men, gunstige resultaten; de soort bleek echter niet zeer snel te 
groeien; zij vormt echter reeds vroeg secundaire takken. (Zie 
ook Jaarvg. 1877 p. 25). In 1877 kwamen omtrent de laurina- 
koffie berichten in van de Residenten van Solo, Madioen, Sa- 
marang en van den Ass.-Resident van Painan; verder van plan¬ 
ters in Bojolali, Kendal, Madjalengka en Buitenzorg. De meening 
der verschillende proefnemers liep zeer uiteen. De boon is klein, 
de takken staan te dicht op elkaar; vruchten weinig en klein. 
De smaak is zeer bitter. In Wonogiri werd de aanplant als een 
slechte speculatie beschouwd, en de productie aanmerkelijk kleiner 
genoemd dan die van gewone koffie. Zij werd aldaar, wegens 
het voortreffelijk aroma, voor eigen gebruik aangehouden. Boo- 
men op het kontroleurs-erf te Bandoeng dragen, ofschoon de 
liggirig' zeer ongunstig is, evenveel als gewone Javakoffie. Men 
beweert, dat de variëteit beter voor hoogere streken geschikt 
is en dit schijnt bevestigd te worden door de boomen te 
Tjibodas, die een forscheren en minder compacten groei ver- 
toonen.” 
Uit het bovenstaande blijkt voldoende, dat reeds vóór de 
intrede der bladziekte op Java de waarde der laurina-koffie voor 
den practischen landbouw twijfelachtig was. Tegenwoordig maakt 
de bladziekte haar cultuur in vele streken onmogelijk. „Zij 
vereischt zeer goeden grond, daar anders haar groei te zwak is 
en zij nog al door bladziekte wordt aangetast. Op Pantjoer 
IS zij zeer ongelijk van dracht; het eene jaar vol vrucht, het 
andere jaar is er bijna geen vrucht aan, zonder dat de oorzaak 
in overdracht van het vorig jaar of in bladziekte moet ge¬ 
zocht worden. Op „Ajer Dingin” zag ik gedurende eenige 
jaren een aanplant, die bijzonder mooi stond en rijk vrucht 
droeg. Zulk een aanplant is dan voordeelig, daar er op 
