193 
§ 3. Oorsprong. 
De monospermavorm schijnt geregeld in zaaisels van Javakoffie 
te ontstaan. Ik zelf heb den vorm wel eens op kweekbedden 
waargenomen. Men noemt de afwijking op de bedden zoowel 
als in den aanplant gewoonlijk mannetjeskoffie, daarbij doelende 
op de eigenaardigheid van den vorm om zoo goed als geen vrucht 
te geven. Men moet het type echter wel onderscheiden van echte 
mannelijke planten, zooals men die bij tweehuizige soorten vindt. 
Bovendien kan de naam mannetjeskoffie verwarring stichten, 
omdat door de inlanders daarmede rondboon aangeduid wordt. 
Bij het uitplanten der jonge planten'van de bedden worden in de 
praktijk zooveel mogelijk alle planten, die smalle bladeren dragen 
en die men ook wel mannetjes noemt, uitgeschoten; men meent, 
dat smalbladige planten steeds slechte dragers zijn. Door deze 
werkwijze worden dus ook de monospermaplanten verwijderd; 
vandaar, dat men slechts zelden in de aanplantingen monosper- 
matypen aantreft. 
Een enkele maal heb ik op een koffieonderneming een boom 
gezien, die aan de onderste takken de kenmerken der typische 
Javakoffie vertoonde, aan de bovenste takken echter bladeren 
droeg, geheel met die van monosperma ov^ereenkomend. Het is 
natuurlijk mogelijk, dat dit een geval van vegetatieve bastaard- 
splitsing was; het komt mij echter waarschijnlijker voor, dat het 
als een vegetatieve mutatie moet beschouwd worden. Het niet 
zoo heel zelden te voorschijn komen van het type in zaaisels zal 
eveneens wel aan herhaling der mutatie toegeschreven moeten 
worden. 
Zaaiproeven, met den afwijkenden vorm genomen, hebben tot 
nu toe geen resultaat opgeleverd, aangezien het zaad niet kiemde. 
1) Tusschenbeide vindt men wel eens in de litteratuur, dat uit rondboonzaden 
boomen zouden opgroeien, die alleen rondboon zouden geven (zie bv. Ernst, 
Misvormingen, ziekten enz. van den koffieboon! in Venezuela, vertaling opgen. 
in het Tijdseh. v. Nijv. en Landb. in Ned-Indië deel 23, p. 531) Men kan reeds 
a priori zeggen en de aanplantingen, die op ondernemingen uit rondboon zijn 
aangelegd, zijn daarmede in overeenstemming, dat uit de rondboonen planten 
ontstaan die in niets van uit platboonen van denzelfden moederboom opge¬ 
groeide planten verschillen. 
Medcd. Dep. v. Landbouw No. 11. 
13 . 
