— 225 — 
»De regent van Limbangan zag eens een koffijboom met ge- 
»Kleurde bladeren en wiens takken veel minder regt of spichtig 
»groeiden, dan die van den gewonen koffijboom, terwijl de vruch- 
»ten meest bestonden uit mannetjes-boonen. 
»Hij bracht dien boom naar Garoet over en plantte van die 
»boonen op een erf, waar ik thans woon en zij bragten planten voort 
»met gekrulde bladeren. Toen ik later met den kontroleur Pies 
»over deze zaak sprak, vroeg deze wat zaad van dien boom en 
>hij zaaide het op het erf van de kontroleurswoning en het bracht 
»voort planten met gekrulde bladeren in het derde geslacht. 
»Evenzoo de boonen, die ik gelijktijdig met den Heer Pies op 
»het erf van den Regent plantte. 
»En nu de vruchten. 
>Zeker geven de boomen niet alle mannetjes-boonen, maar toch 
tveel meer dan gewoonlijk (5 tot 10 %) en wat den groei van de 
^boomen aangaat, die gelijkt meer op dien van de kamoening, 
«evenals de bladeren op de bladeren van dien boom. 
»De vraag is nu evenwel: is het voordeelig dergelijke boonen 
«als zaad te gebruiken? Dit moet een proef op grooter schaal’ 
«eene juiste waarneming van het product uitwijzen. 
«Wat intusschen al dadelijk bewezen is, is, dat het zaad niet zonder 
«invloed op het plantsoen is, en daar er onder de koffij hier op 
«Java meerdere variëteiten voorkomen, is het v’oor koffijplanters 
«wel der moeite waard daarop eens hunne aandacht te vestigen”, 
Het is dus zeker, dat reeds voor 1868 de bullata-variëteit 
voorkwam. Waarschijnlijk is zij dus hier op Java ontstaan; of 
misschien in Menado. Men vindt de djamboe-koffie bijna op elke 
onderneming in de aanplantingen en het is niet waarschijnlijk, 
dat bij het oogsten van zaad ook bessen van de variëteit worden 
ingezameld; daarvoor is zij weer te zeldzaam en bovendien te 
gemakkelijk te onderscheiden. Men mag wel aannemen, dat de 
mutatie, waarbij de buUata-eigenschap actief wordt, zich hier nog 
telkens herhaalt. 
') K. F. Holle, Veredeling van de koffij; Tijdsclir. v. Nijverh. e. Landbouw 
in Ned. Indië, Deel 13 (p. 68). 
Hetzelfde geval ook vermeld in van Gorkom, De Oost-Ind. Cultures I hl. 1.51. 
Metled. Dep. v. Landb. Xo. 11. 15. 
