264 
ervan; bladvorm, vruchtkenmerken en groeiwijze zijn geheel 
anders. Enkele andere bijzonder krachtig groeiende moederboomen, 
die in hun kenmerken gedeeltelijk met de columnaris-variëteit 
overeenkomen, gedeeltelijk ervan verschillen, zullen in aansluiting 
eraan besproken worden. 
§ 2. Beschrijving der afzonderlijke moederboomen. 
Coffea arabica columnaris. Moederboom No. 20. Oorspronkelijke 
boom. 
(Zie fig 10). 
De oorspronkelijke boom van de columnaris-variëteit is door den 
Hr. Ottelander op Pantjoer ontdekt in een aanplant, in 1885/86 uit zaad 
van de ond. Ajer Dingin aangelegd. De boom viel op door zijn krach- 
tigen groei; hij verloor bij den sterken hoogtegroei de ondertakken 
niet en behoefde dus niet teruggesnoeid te worden. In 1898 werd de 
plant beschreven als een zuiver zuilvormige boom, die toen 6.60 M. 
hoog was en waarvan de sprei een straal had van 1 M.; bovenaan is 
de boom bijna even breed als onderaan. In 1906, toen ik den boom voor 
het eerst bezocht, was de hoogte ongeveer 8 M.; de boom stond toen 
nog vol in blad en viel uit de verte reeds op als een hooge, groene 
zuil, ver boven de omgevende boomen uitstekend. In het laatste jaar 
echter is de oorspronkelijke boom teekenen van achteruitgang gaan 
vertoonen; in den oogsttijd 1908 stonden de takken kaal; slechts de 
uiteinden droegen bladeren; de oorzaak hiervan is te zoeken in een 
wortelziekte, waarvan de naburige Javakoffieboomen evenzeer te lijden 
hadden; voor een deel zijn zij tengevolge daarvan reeds gestorven. 
In Aug. 1908 is de boom nog eens gemeten; de stamomtrek bedroeg 
51.5 cM., de hoogte ongeveer 7 M.; de straal van de sprei was 1 M. 
De beschrijving van de kenmerken is dus gedeeltelijk ontworpen met 
behulp van herbarium-materiaal. De groeiwijze is zuilvormig; de tak¬ 
ken zijn wat naar beneden gebogen langs den stam, die niet als de 
gewone Javakoffie met een spletige, maar met een gladde, bruingrijze 
schors bekleed is. Aan de primaire en secundaire takken vindt men 
korte, gebogen tertiaire, die op een eigenaardige wijze bebladerd zijn: het 
onderste stel bladeren is zeer groot, daarop volgen stellen in grootte 
afnemende bladeren. Aan de uiteinden der dunnere primaire takken boven 
uit de kroon vindt men hetzelfde verschijnsel in mindere mate terug. 
De bladvorm wijkt van die der typische Javakoffie af. Het blad is 
groot, breed; de breedte bedraagt soms bijna de helft der lengte. De 
bladvoet is stomp en bi’eed; de bladtop vrij groot. De grootste breedte 
