— 310 — 
Coffea liberica Moederboom C. Cultuurtuin. 
De boom is naar schatting 9 M. hoog; de omtrek van den stam be¬ 
draagt 40 cM. De stam is goed met primaire takken bezet; de laagste 
ontspringen op 2 voet boven den grond; de primaire takken zelf zijn 
goed ontwikkeld, vrij dik — de dikkere vertoonen een omtrek van 16 
cM. — en rijkelijk vertakt. Bovenaan draagt de stam een bundel wiwilans, 
die den top van de kroon vormen. Het bladerdak is goed gesloten; 
de boom heeft den vorm van een regelmatigen kegel, die tot op 
den grond gesloten is, De straal van de sprei is onderaan onge¬ 
veer 1.5 M. 
In Februari 1907 werd de boom van de aanwezige rijpe en onrijpe 
bessen beroofd en daarna gedeeltelijk door middel van een tent van 
agaldoek tegen vreemde bestuiving beschermd. Het gevolg ervan was 
een sterk verminderde vruchtdracht; het niet beschermde onderste ge¬ 
deelte van den boom droeg ook bijna geen vrucht, zoodat deze achteruit¬ 
gang in vruchtdracht wel zal moeten worden toegeschreven aan de te sterke 
beschaduwing door de tent. Waarschijnlijk tengevolge van de vermin¬ 
dering in vruchtdracht heeft de boom zoo goed als niet van blad ziekte 
te lijden gehad; op het oogenblik is het een van de mooiste boomen 
van den aanplant. Over de vruchtdracht is in verband met de isolatie 
geen oordeel te vellen; naar de vruchtdracht van den boom vóór de 
isolatie te oordeelen scheen zij middelmatig. 
De lengte van het blad bedraagt voor een geheel jaar gemiddeld 
20.59 cM. Bij vergelijking van de gemiddelden der maandgroepen blijkt, 
dat de bladlengte in de maanden van af Juni tot December 1907 gelei¬ 
delijk afneemt om daarna weder te stijgen. Wij zien hier dus weder 
hetzelfde verschijnsel optreden als bij de vorige en volgende moeder- 
boomen. Uit de maandgroep voor October w'erden een dertigtal bladeren 
genomen en daarvan de verschillende gemiddelden door optelling en 
deeling bepaald. Voor de gemiddelde lengte werd gevonden 20.39 cM., de 
uitersten waren 13.9 cM. en 26.0 cM. De breedte wisselde af tusschen 4.8 
cM. en 13.9 cM.; gemiddeld bedraagt zij 7.96. Voor de verhouding tusschen 
lengte en breedte werden bij verschillende bladeren cijfers gevonden, afwis¬ 
selend tusschen 1.68 en 2.95 met als gemiddelde 2.56. De bladeren vertoonen 
dus een middelmatige breedte en zijn in dat opzicht sterk variabel. 
De grootste breedte ligt een weinig over het midden; de bladvoet is 
scherp of stomp, naarmate het blad smal of breed is. 
De zijkanten zijn door gebogen lijnen begrensd. De bladtop is stomp, 
en gaat geleidelijk in het breedere deel van de bladschijf over. De 
lengte ervan wisselt af tusschen 6 inM. en 14 mM. en bedraagt ge¬ 
middeld 10.1 inM. Voor den bladsteel werden lengten gevonden tusschen 
11 mM. en 22 raM., met als gemiddelde 15.9 mM. Het aantal nerven 
