— 626 — 
dracht van glimmend-gitzwarte bessen er kerngezond uitzien. 
Onder de groep onbeschaduwde boomen is Bm. E een zeer mooi 
exemplaar, zoowel wat groeiwijze als wat opbrengst betreft; de 
boom heeft tot nu toe 3.488 Kg. bessen opgeleverd. 
De groep boomen onder Hevea-schaduw staan zonder uitzon¬ 
dering schraal in blad en ijl in takken; voor een deel zal dat wel 
moeten worden toegeschreven aan een te korten afstand van de 
Hevea; er zijn er, die niet meer dan drie voet van een Hevea- 
boom verwijderd zijn. Van deze groep is boom R. nog de beste; 
de stam heeft wel is waar de onderste takken alle verloren, maar 
bovenaan heeft zich een dichte pajong gevormd; de productie 
van dezen boom bedraagt tot op 15 Juli 1.597 Kg. bes. 
Voor den kleinen proefaanplant op de onderneming Kemiri 
kunnen ook nog eenige cijfers vermeld worden. De boomen wer¬ 
den gemeten in Juli 1909, toen zij dus anderhalf jaar oud waren. 
De gemiddelde hoogte bedroeg toen (uit de afmetingen van 50 
boomen berekend) 103.3 cM. De stam had op een voet boven 
den grond gemiddeld een omtrek van 6.1 cM.; het aantal takken, 
dat de stam droeg, schommelde tusschen 12 en 24 stel en be¬ 
droeg gemiddeld 18.58 stel; 40 % der boomen had ook reeds 
secundair hout gevormd. De straal van de sprei was gemiddeld 
bijna 30 cM. 
De oude ongetopte moederboomen, die nog tot onderaan toe 
goed met takken bezet zijn, kunnen als bewijs dienen, dat toppen 
bij stenophylla niet noodzakelijk is voor het verkrijgen van 
goed gevormde boomen. Voor een gemakkelijken pluk echter 
schijnt het mij beslist noodig de boomen op een hoogte van 6 a 7 
voet te houden. 
Een boom als moederboom No. 2, meer dan 20 voet hoog, is 
niet dan bezwaarlijk met ladders te plukken en zal, wanneer dit 
gedurende eenige jaren gedaan is, wel niet meer veel van zijn 
ondertakken over hebben. Ook het plukken met behulp van in 
den boom klimmende kinderen, zooals bij Liberia wel eens wordt 
toegepast, is bij stenophyllakoffie onmogelijk; de takken zijn 
veel te dun en te buigzaam om het gewicht van een, zelfs licht, 
kind te dragen. 
