672 — 
Voor de beschrijving van de vrucht kon ik boomen uit den 
Cultuurtuin niet gebruiken. Op het eind van April zijn al de 
boomen, binnen den tijd van enkele dagen, afgestorven; de 
eenige ziekte, die erop kon worden waargenomen, was djamoer 
oepas. Over het tijdsverloop van bloem tot rijpe vrucht is dus 
nog niets met zekerheid te zeggen; het komt mij echter voor, 
in verband met de grootte, die de bessen in Februari reeds 
hadden, dat zij in Juni rijp zouden zijn, en dat het tijdsverloop 
dus ongeveer 8 maanden, misschien iets meer zal bedragen. 
In dat opzicht zou dus de excelsa weer met de Abeokuta over¬ 
eenkomen en van Liberiakoffie afwijken. 
§ 3. De kenmerken der bessen. 
Een viertal bessen, van een boom in den tuin van het Agri- 
cultuur-Chemisch Laboratorium afkomstig, hebben mij gediend 
voor een beschrijving van de vruchtkenmerken. Deze vier bessen 
bevatten ieder slechts een rondboon, wat moet worden toege¬ 
schreven aan de omstandigheid, dat het de eerste vruchten waren, 
die de boom droeg. De afmetingen der bessen waren, lengte 
13—14 mM.; breedte 13— 14 mM.; dikte 11.5 — 12 mM. De 
doorsnede van den discus wisselde af tusschen 4 en 2.5 mM.. 
y 
de discus was bij dezen boom dus betrekkelijk klein; hij stak niet 
uit. De kleur der bessen was glimmend karmijnrood, naar de 
steel toe iets bleek er wordend; de kleurstof was in flauwe strepen 
verdeeld. Vlak bij de steel is de schil groen. 
Het gemiddeld gewicht per bes was 1.3 gram; de rondboon, 
eruit verkregen, (winddroog, in de hoornschil) woog gemidd. 
0.33 gram, hetgeen aan een uitleveringscijfer van ongeveer 8 
beantwoordt, wanneer men aanneemt, dat bij het glashard af¬ 
drogen en hullen het gewicht van het product tot op de helft 
verminderd wordt. Wel is waar mag aan een cijfer, uit slechts 
vier bessen berekend, niet te veel gewicht gehecht worden; 
maar men kan toch wel zeggen, dat de uitlevering gunstiger 
is dan bij Liberia, en meer met die van Abeokuta overeenkomt. 
De vruchtschil van excelsa is, evenals die van laatstgenoemde 
soort, gemakkelijk met de vingers stuk te knijpen. De afme- 
