ysnr&f ( 588 ) 
SAtvcio. Quas de pulueris tormentarii-vi atque 
effeftu naturae indagatores afferre folent cauffas.eae 
ad duo potilfimum genera commode redigi poffunt; 
funt, qui dicunt, pulueris huius explofionem pro- 
ficifci a celeri ac violenta aflione, qua tota permixtio 
fubito et vehementer calefafla rarefit, vel femagna 
vi conuertit in fumum fine vaporem flammantem. 
Sunt et alii, qui fibi perfuadent, ex puluere, eo 
tempore, quo ignem concipiat, egredi fluidum 
quoddam elafticum ante fixum quali et compreffum, 
nunc fe vehementer explicans. Quae fententia, 
quamquam longe probabilior eft altera, tamen non 
ita expedita eft, fi de ipfa materiae indole et forma 
quaeras, vt nullam mouere polles difficultatem. 
Aeremeffe, multi contendunt; non efle aerem vel 
faltem impurum feu aliis particulis confpurcatum, 
ftatuunt alii. Propter hanc rei incertitudinem ac 
tantorum virorum diffenfionem incitatus Cl. Au&or 
experientia duce nouam in hanc rem inquifitionem 
inftituit. Primum oftendit, non fufficere eorum 
cauffam, qui puluerem pyrium igne correptum in 
fumum abire flammantem exiftiment. Deinde tradit 
fubtilem quidem, appofitam tamen fluidi fupra 
difti elaftici analyfin; Denique, quae ab aliis contra 
dici polfint, rationibus refellit ex ipfa experientia 
fumptis. Ad experimenta quod attinet, haec in- 
primis inftituit; Vas vitreum fuperiori parte angu- 
ftum ftatuit fuper antliam pneumaticam, cui an¬ 
nexus fuit tubus, recuruus ex vitro paratus fatis 
longus, altera huius tubi pars copulata fuit cum 
alio vafe vitreo, in cuius fundo pulueris pyrii por¬ 
tio iniecla erat eo confilio, vt candela accenfa ad 
vas extrinfecus admota puluerem foluere atque in¬ 
cendere poffet. Sub recipiente inclufa fuit auicula, 
coturnix fcil. Iam exhaufta tanta aeris copia, do¬ 
nec aui mortis periculum immineret, admota eft 
flamma ad vas illud vitreum puluerem continens. 
Puluis 
