U% rwli 
—— «LIBER. ^ 
ager cu quo dominusluSatur.Cato inter prima pedariiubetinafolum Tua uirtute ualar , 
qua didu e pofitione.Vtoperarioru copia prope fit.Qppiduqj ualidu.Vt nauigiomeuc/^ 
ctus uel itineru«Vt bcnesdific3tus.& cultus.In quo faji plerofqj uideo:Segnitic eni pno*« 
ris domini pro emptore efic arbitjantur.Nihil e damnojfius deferto agro.Itacp Cato.D.e bo w 
..^ u t homin iiquis.qftuofua r 
filTima iudicat uite no fru*v 
- m 
^/C' CMC 
Irttt 
nodnomeii 9 *' 
•firifi rame 
iteii emimec temere cotepnenda aliena difciplinajagroq? 
e &fuptuofus:no multu fuperefle.Ille i agrcKjusftuofi! 
ftra quonia ance omnia de ipenfasratione cauit.prqbrtos irriguosmec hic falfo;fi fubiop^ ~-^,k 
v*«* 
-z 
pido rint.Et prata: quae antiq parata dixere.Ideq* Catojnterrogatus quis effet certilTinaus k* 
..qusilus refpondit.Si bene pafcas.Qui pximus iit.Atfi-bendfuma omniu lhac fpedapda 
fuit: 
ipc _ 
ut fructus is maxime probaretur:q qminimo ipendio coftaturus eflfet.Hoc ex locoiu 
fM 
n 
.//C 
occafione aliter alibi decernicur.Eodecp ptinet quod agricola uendace oportere efle dixit 
Fundu i adolefcetiacoferedu fine cotatione:sedificadu no nifi cofito agro.Tuc quoqj, cor ijfel 
tat«r:optimuqj e:(ut uulgo dixere)aliena infania frujufed ita ut uilaru tutela no fit oneri^X; 
u a occipi 7 
VI 
__ ^ telari 
JT Eum tame q bene habitet faepius uetitarein agru.Frontcqj domini pluspdelle 
'tiu no meciutur. $De uilaru pofitioei&bcepta anciquoiu de agro coledo 
uy 
uerecre 
f^jjijpdiis hic probatur: ut neq3 fundus uilla quasratmeqj uilla fundu.No ut fecewhc 2 X*X 
tejiuxta diuerfueade state exeplis.L.Lucul) us.Q.ScSuola cu uilla.Sfeuols fundus 
careret:uilla Luculli agro.Quo in genere ceforia caftigatio eraominus arare qua 
♦Nec hoc fine arte quada e.Nouiflimus uilla i mifmenfi pofuit.CMarius.vii .con 
fubfed peritia caftrametadnficut coparatus efl csteris etia S<ty lia foelix.Quos escos fuif 
:fe dicere couenit.Neqp iuxta paludes ppnchcfa effemeq? aduerfo amhe.Quaqua Homer 7 ^ 
•omnino cflumine feper anteducanas auras lfalubres ueriflfime tradit.Speclare. in sftiio *r r -' 
_ £j. f.s locis feptetrione debetimeridie i ,frigidis.ln temperatis exortu squiodiale. Agri ipfius 
t bonitas qbus argumetis iudicada fit:quaqua ai terrs optimo genere diffcretes abude di* 
xiiTe poffumus uideri etianu tame tuditas notas fubfignabimus Catonis maxime uerbis, 
T 4.cA> C^ u Ebulu :uel prunus filu?ftris:uel rubus.-bulbus minutus:trifoliu:hsrba pratcnfis:quercus 
•'* filucftns :pyrus:malufc^ frumetarii foli ndts.lte nigra terra &cinerei coloris.Omnisere*» 
ca coquinifipejjiiacra.Sabulu etiam nifi id pertenue eft:8imultocapeftribus magis| clt «* 
^ uods refpondeht eade.Modu agri in primis feruandu antiqui putauerc.Quippe ita cele>“ 
; Pi^uJah 
&-&rr pur 
afriespoflidebant: 
3 
priceps.No fraudabo magnitudle,iac quoqp fua 
^ Cn.pompeu qui nunquaagru mercatus efl conterminu. Agro empto domu uendendain 
*n-c!emeter atq? no ex utilitatepuBici ft^tqs Mago cenfuit.Hoc exordio prscepta pande^ 
. .re ingreffus ut tame appareat aiTiduitafeiii defideratam ab eo.De hinc peritia uillicoru in 
cura habenda eft.Multacp de ns Cato prscepit,Nobisjari§ fit dixiffe.quam proximu do ^ 
** mino cordeefle deberet tame fibimetipfi-no uidernColi^ruraergallulis pclumu eniqquic ^ ! 
- quid agitur a defperantibps.Temerariu uideatur unam uoce antiebru poIviifTe:&: fortaf ^ fi li {[ c ; 
fis incredibile penitus sftiment.Nihil minusfexpedire q agru optie colere.L.Xatius Rufv T L 
‘ ^ fus infima natalium humifftate confulatum militari induftria meritus antiqus alias payfi^, c . 
moniscircitet mileficlos liberalitat^Diui Augufli congeflum ufe^ ad detraflionem hxk ,- ' ^ 
• redis exhaufir agros in piceno coemendocp in gloria lntcrnitionem ergo fameq? cefemus.^ J-f- — 
Immo hercule iudico modu reruomniuutilifTimu.Benecolere necefTariun|c.Optime d 5 *>' 
Ynofu.preterquafobole fua colono. Aut pafcendis.Alioqm domino aliqu^fmeffes collige 
C re non expedit: fi coputetur Ipendiu opers.Nec temere oliuam nec quafdam terras dilige £jrj 
rer colere:ficuti in ficilia tradut itac^ decipi aduenas.Quo «a igitur modo utilifiimecolu^ 
tur agnVex oraculo fcilicet malis ac bonis^Sed defendi'2equu eft abauos-.gui prsceptis fuif 
- profpexcre uits.Nacu dicerent malis intelligere uoluere uilifiimos.Suniu prouidetis il / 
lorum fuit: ut qminimu efTet ipedii.prscipiebat em iftaiqui triuphaliMena? argenti libras 7 i 
■ lifupclledile crimini dabant:q mortuo uilico reliquereui£lorias:8ireuertiXua rura poftU;;-^:'^^ 
7 
r'«" 
'■ t ,JJa te 
■xi >hi A 1 *** - 
1 abant:quo$ pdiacolenda fufpiciebat refpubl.exercitufcp ducebatfenatu lflis uillicate. In' 
dc illa reliqua oracula Neq agricola elTe.qfqs emeret quod pflare ei fudus pofTet.Malu pa ' 
trefamilias;qfquis iterdiu faceret quod noctu polTetmifi in tcmpeftate csli.peiore qui^y, 
feftis diebus ageret quod feriaris deberet.pefiinm$ q fereno die fub teclo potius oparetjus 
i 
