13 
multa suppeditarunt, quibus longe facilius systema possent 
condere. 
Sed jam satis de Aristotele. In quo si tibi aliquanto 
diutius commorati esse videamur, insignia illius de rebus 
naturalibus promovendis et extendendis merita reputare 
velis. De ceteris autem scriptoribus, qui eum sunt secuti, 
nos tanto brevius sumus acturi. 
Primus quidem Plinius nobis occurrit. Hic enim * 
opus nobis reliquit, quod inscribitur „naturalis historia", 
quod quanta sit assiduitate et diligentia confectum, ex 
Plinii minoris litteris quibusdam ad Tacitum datis comper¬ 
tum habemus. Quum vero Plinius illud opus simul domi 
bellique variis muneribus fungens elaboraverit omnemque 
suam scientiam ex libris aliorum hauserit, ejus doctrina 
quasi compilatio quaedam appellanda est, quippe quae 
acriore judicio et distinctione in rebus eligendis careat, 
recteque videtur judicasse alter Plinius, 12 ) utpote naturalem 
historiam opus diffusum, eruditum, nec minus varium quam 
ipsam naturam censens. 
Quod ad ipsam ornithologiam spectat, in libro un¬ 
decimo naturalis historiae exposita est. Qua in animalium 
classe quod systema secutus sit, quaerentes capitis undecimi 
§. 29. sic certiores reddimur: „Volucrum prima distinctio 
pedibus maxime constat. Aut enim aduncos ungues habent, 
aut digitos, aut palmipedum in genere sunt, uti anseres et 
aquaticae fere aves. Aduncos ungues habentia carne tan¬ 
tum vescuntur ex parte magna." Sin autem illum Plinii 
librum diligentius inspexeris, haudquaquam certam quandam 
legem eum observasse invenies, sed ordines, familias, genera 
adeo miscuisse ac turbasse, ut omnem nexum et cohaeren¬ 
tiam prorsus desideremus. Sic in capite vigesimo Rapta- 
toribus jam satis pertractatis: „Nunc, inquit, de secundo 
12) Cfr. epist. III, 5. 
