2 
Bit dier komt nog nader tot den mensch dan de Orang-oetan, hetgeen 
vooral daardoor in het oog valt, dat zijne armen veel korter en de 
ooren grooter zijn dan van dezen aap. Be weinige naar Europa gezonden 
voorwerpen van deze soort bevonden zich alle in eenen zeer jeugdigen 
leeftijd, en het schijnt, dat tot heden geen Geleerde in de gelegenheid 
is geweest, het oude dier te onderzoeken. Ik was niet Aveinig verheugd, 
bij een bezoek te Havre in het jaar 1838, in het Museum van eenen 
koopman in Naturalia, op de kaai, eenen opgezetten ouden Chim¬ 
pansee te zien, welke, ofschoon zeer beschadigd en voor de studie 
onbruikbaar, echter genoegzaam ten bewijze verstrekt, dat dit dier, 
in den volwassen staat, even als de Orang-oetan, eene grootte van vier 
voeten bereikt. Be Ouden schijnen geene kennis van dit dier gehad 
te hebben: de eerste melding van hetzelve vindt men bij de reizigers 
van de zeventiende eeuw ; zij noemen het dan eens Jokko , dan w eder 
Pongo: een naam, welke door latere schrijvers bij uitsluiting op den 
ouden Orang-oetan Averd toegepast. Hunne; verhalen zijn vol van al¬ 
lerlei vertelsels over de levenswijze en eigenschappen dezer dieren, 
aan w r elke men een menschelijk verstand en eene grootte van zes tot 
zeven voeten toeschreef. Eenigen verhalen, dat deze apen zich hutten 
in het bosch bouwen, w aarin zij w onen ; dat zij Olifanten met stokken 
uit het woud jagen, enz.; anderen vertellen, dat zij zelfs menschen 
aanvallen, kinderen en vooral vrouwen rooven, naar hunne bosschen 
slepen en, dezelve als het ware in hunne maatschappij opnemende , als 
huns gelijken behandelen en zelfs van voedsel verzorgen. Zoo beweert 
een dier reizigers, de Heer Brosse, eene negerin te Loango gekend te 
hebben, die gedurende drie jaren met deze apen gehuisvest had, en over 
dezelve gansch niet ontevreden schijnt geAveest te zijn. Biergelijke 
sprookjes zullen in onze dagen weinig geloof meer vinden, te minder, 
daar men sedert eenige jaren gelegenheid gehad heeft, levende Chim- 
pansee’s naar Parijs en Londen over te brengen , waar hunne leefwijze 
en hoedanigheden door verscheidene Geleerden zijn gadegeslagen. Het 
blijkt dan ook inderdaad uit deze waarnemingen , dat de Chimpansee, 
ten opzigte zijner verstandelijke vermogens, den Orang-oetan weinig 
overtreft, en, ofschoon het volmaaktste aller dieren zijnde, echter nog 
op eenen zoo verren afstand beneden het laagste der bekende men- 
schenrassen verdient geplaatst te worden, dat van eenen eigenlijken 
overgang van dier tot mensch in het geheel nog geene sprake zijn kan. 
Be Chimpansee is voor het eerst door onzen geleerden landgenoot 
Tuinus, omstreeks het midden der zeventiende eeuAV, en later door 
