2 
J o ANNIS S WAMMEPvD AMMII 
modi dari Animalcula , quorum corpufculum a- 
cutiffimo etiam cultri apice tenuius eft ^ haec ipfa 
tamen mufculis , venis, arteriis , caeterifque 
membris gaudere, nonne exanimes propemodum 
prae ftupore reddimur? Quum enim & oculo¬ 
rum & manuum noftrarum impotentia obftet , 
quo minus vel ad levem partium illorum anato¬ 
men atque notitiam pervenire queamus, hinc 
viam penitus interclulam deprehendimus , qua 
interior eorundem fabrica unquam rite innote- 
fcat. Quidquid igitur de ftrudlura horum Ani- 
malculorum refcimus, id omne fola abfolvitur 
enumeratione partium illarum, quas aliis in Ani¬ 
mantibus majoribus ante fumus contemplati. Imo 
non folum in evolutione minimorum Animalcu- 
lorum coecutimus j fed vel in maximis etiam mi¬ 
rabilem illam vifcerum internorum texturam ex¬ 
pedire minime valemus : ut enim nollri acies cul¬ 
telli ad diftinguendas teneras minimorum Ani- 
malculorum partes jufto craihor eft j ita eadem 
haud minus inepta deprehenditur ad ultimos ner¬ 
vorum, venarum &:c. apices in majoribus eru¬ 
endos. 
Quum igitur noftram utriufque Animantium 
Ipcciei cognitionem multa ardet ignorantia j nec 
hadtenus ea nobis experimeniiorum fuppetat co- 
pia, qua opus eft, ut tam de concinna eo¬ 
rum forma, quam de mirabili membrorum dif- 
pofitione êcc. rite judicare queamus : quis non 
videt, quam temeraria fit & praeceps illorum o- 
pinio, qui , Animalia majora tantum pro per- 
fedtis habentes, minora haec quafi ad numerum 
Animalium minus pertinentia , cafu fortuito na¬ 
ta, aut ex putredine orta dixerunt j conftantifii- 
mum Naturae ordinem hac ratione cafui penitus 
obnoxium reddentes. Accedit, quod , uti mini¬ 
ma Animantium, Acari v. g. ex ovulo prae te¬ 
nuitate vix confpicuo nafcuntur j fic 6c maxima 
Animantium haud infigniores, vel magis mani- 
feftos, ne dicam obfcuriores potius , magifque a 
vifu remotos ortus obtineant. Neque id temere 
a me didlum quis exiftimet;cum fedulo animum 
advertens revera comperiam , primum, quod 
confpicipoteft, Formicae rudimentum cumipfis 
maximorum Animalium incunabulis quafi de 
palma contendere: unde nifi Supremus rerum O- 
pifcx certos huic Animalculo conftituiflet limi¬ 
tes , quos ultra id increfcere nequit j quid, 
quaefo , obftarct , quo minus maximis illud Ani¬ 
mantibus incrementi mole anteiret ? Limites au¬ 
tem ifti forfan a majore minoreve cordis robore 
derivandi funtj quum hujus ope membra quaeli¬ 
bet 
ken ; dat het felve ens geheelijk doet verflommefh 
Waer by tnfiende datter foodaanige Beeskens , f?iet 
fpieren^ aderen ende nor der e leeden verjte?^^ gevon^ 
den teerden, alte aar de alderfcherpfle fpitfe van ons 
nies, feljs de grootheid xanhaare ltchaamen komt te 
overtreffen, foo is in ons gelijk als geen geef meer. 
Want het gejigt ende de hant ons hier onthreekende, 
teaer doortee tot de alderminjie ontleeding ende ken- 
nijfe haar er deelen geheel onhequaam teerden; Soo be¬ 
vinden tey den teeg, om haare innerlijkegejlalte ooit 
te recht te bekennen, geheelijk opgedolven, Ende alle 
de teetenfehap, die toy van het maak fel defer Dierkens 
hebben konnen ^ bevinden toy niet anders gelegen te 
fijn als in een optelling der deelen, detoelke toy te 
voor en in andere Dieren, die gr ooter ttaaren,hef hout 
hebben. Hoewel toy het verwonderlyk hoorduurfl 
haarer ingewanden ontfirengelen : want gelyk de 
punt van ons mes om de teere deelkens van de kleene 
Dieren te voorfhijn te brengen te grof was; f wort 
ook het felve, om de uyterfle tippen der Senuen aderen 
ende fi voorts, inde gr oote Schepflen naa te fipeuren^ 
geheel onhequaam gevonden. 
Naademaal dan onf kennijfe, foo inde eene als itp 
de andere forte der fhepflen , door onkunde bepaalt 
is, ende ons tot nog toe genoegfame ondervindingen 
fio om vande nettegefialte derfilter, als de vertoon»^ 
der lijke order haarer deelen ende fio voorts, wel te 
kunnen oordeelen, ontbreeken: wie en fiet niet het 
ligtveerdig oordeel der geenen, die de grootfie fchep- 
filen volmaakte, ende defi kleene fhepflen ondieren, 
by geval gehoorne, ende uyt verrotting geteelde, 
genoemt hebben; ende fio de flantvafie order van de 
natuur geheel hebben gevallig gemaakt. Waar by 
komt dat gelijk de alderminfle dieren, als de Sier» 
kens, ofte Mijtkens uyt een ey, dat hykans onfigt- 
baar is , geboren werden : Dat ook flfs de alder- 
gr ootfie Schepflen geen meerder ende hlykelyker ^ 
foo niet duyfierder ende onftgtbaardef, beginflen 
hebben. Welke faake ernfiig bemerkende, foo bevinae 
ik inder waarheid het blykelyk begin van een klee¬ 
ne Mier, flfs met de beginflen der aldergroot- 
fle fhepflen, als om de Kroon te ft rij den: ende in¬ 
dien dit beeskengeen perk van niet grooter te kunnen 
groeien van den Al der Opperfien Maak er gcftelt 
was, ende welk perk mogelijk hefiaat, inde fwak- 
heid oftefterkte van het hert, "^tgeen alle de leeden te¬ 
gens de fwaarte van de perjfende lucht moet uytfet- 
ten; wat iffer dat haar om de aldergroofie fhepflen 
te overtreffen fou beletten? J&a wat iffer, dat felfs 
nu 
