'4 
JOANNIS S WA M M E R D A M M 11 
fii'tna {y er mes ab Arijlotele diBcC)^ quae inïtio hn- 
perfe&a edita, fibi viBum quaerunt , indeque nu¬ 
triuntur <1^ augentur , de Eruca in Aureliam, de ovo 
impcrfeBo in perfeBum ovum & femen. Qiiibus e- 
quidem verbis non modo cum Ariftotele Chry- 
fallidem perfedtum ovum appellat, quod juxta 
Eundem nec Eruca nec Papilio eft j verum 6c 
falfae Moujeti opinioni videtur adftipulari, qua 
Is Chryfallidem medium quid inter Erucam & 
Papilionem elTe afierit. Quin & eadem verba 
indicant, Ipfum vel Infedta, quae abfolute mox 
cxovo, nunquam vsrb e Vermiculo aut Nym¬ 
pha prodeunt, minime cognita habuiffej vel fal- 
tem exiftimalfe , mutationem , quam fubeunt, 
ih ipfb ovo jam contingere adeoque generatio¬ 
nem hanc illi prorfus elle fimilem, quam in Gal¬ 
linarum ovis fieri defcribit, aut 6c illi, quam 
4 . Lib. cie nafcentibus ex ovo Infedtorum Vermiculis « 
Genen A- praedicat, utpote , juxta Ipfius effatum , cum 
<rrc. Lvi I. generatione pullorum ex ovo ad amuffim conve¬ 
nientem. 
Verum ut ut Cl. Harveus Chryfallidem per- 
fedti nomine ovi infigniat, haud tamen ftatuit, 
Infectum ex eo , tanquam ex interno &; non 
Confpicuo principio, oriri; qua ratione ex o- 
vo gallinaceo pullum nafci afierit: aut In- 
^cdtum ex altera iftius ovi parte fabricari, 
èx altera vero incrementi materiem haurire; id, 
quod pariter in generatione pullorum fieri affir¬ 
mat. Imo vero foiidior multo Ejus eft hac de 
re fententia ; quandoquidem ^ cum Arifiotek 
pro rato habet iftud axioma ; E verme ita fit a- 
nmal, ut non ex ejus parte ,ficut ex ovo,fed to¬ 
tus crefcat, & articulatum animal evadat. Quae 
quidem verba, ab Harveo ex Ariftotele deprom¬ 
pta, fi, nulla habita ratione, quod laudatus A- 
riftoteles Aureliam ovum appellet, ipfa cum re, 
iiti quotannis a Natura nobis exhibetur, confer¬ 
rentur; veram profeflro Nymphae indolem quam 
proxime exprimerent: quum autem Harveus « 
cum Ariftotele ^ metamorphofin praeterea heic 
fingat, quam unius rei alterandae in plures alias 
diftributionem vocat, alibi vero e hacce periphra- 
fi defcribit: In generatione per 7neta?norpbofin , quafi 
figillo imprefto velproplafinate concinnata finguntur: 
materia fc. tota transformata : hinc a veritate non 
fblum abfcedit quam longiflime; fed & genu¬ 
inam naturalis mutationis indolem prorfus adul¬ 
terat , & tenebris involvit, utpote fiótitiam illam 
metamorphofin, feu imaginariam transformatio¬ 
nem 
h, Llb.de 
Gener, 
Anim. 
Ejterc. 
XYIII, 
t. Exerc. 
i.xxii. de 
Hum. Pri- 
nug. 
ü^.Lib. II. 
de Gen. 
Anim. c. 
I. 
e. Exerc. 
xiY. de 
Gener. A- 
riim. 
Dieren , aldus. Talia quoque {fegt hy ) funt ïm 
fedtorLim femina, (vermes ab Ariftotele diöra ) 
quae initio imperfede edita, fibi viétum quae¬ 
runt, indeque nutriuntur & augentur, de Eruca 
in Aureliam , de ovo imperfedfo in perfeélum 
ovum £c femen. In vcelke vooorden behalven dat 
hy het Gulde-popken een volmaakt Ey met Ariftote- 
les noemt, "^t geen by den felven nog Rups Hogte Cap- 
pelts ; foo is ^t dat hy ook fchynt het otivoaare gevoe¬ 
len van Moufetus toe te ftemmen > het voelke het 
Gulde-popken iets tuften een Rups en de een Cappel 
Jy^ ftaande houd. Toonende vorder in defelve 
vooorden, dat hy of die Bloedeloofe Dierkens , die on-^ 
middelyk uyteenEy koomen,endenooit uyteenWurni 
ofte uyt een Vopken , niet gekent en heeft: ofte dat hy 
gevotlt heeft, dat haar verandering, in het Ey fel- 
ver van haar otjdergaan foude voerden, Ende dat 
dan die teeling niet anders en fou voeefen, als de felf- 
de , devoelke hy, ontrent de Hoender Eyeren te ge¬ 
beuren, voorftelt; ofte ook die , devoelke^ hy, on¬ 
trent deWurmenvan de Bloedeloofe Dieren uyt een Ey 
tegefchieden , voorgeeft; ende devoelke hy hem wet de 
geboorte derKuykens uyt een Ey geheel overeenkomt, 
Vorders hoeveel de Heer Harveus het Gulde- 
popken een volmaakt Ey noemt, foo en is nogtansJyn 
gevoelen niet , dat het bloedeloos Dierken daar uyt , 
als uyt een invoendig ende onfigtbaar begint fel, Jyn 
oorfpronk fou neemen , gelyk hy een Kuyken uyt 
het Ey van een Hoen, op die manier fegt gebooren te 
voerden, of dat het uit een gedeelte van ditEy foufa-- 
men gefteltvoer den,ende uyt het andere toeneemen-,als 
hy meede ontrent de teeling vande Kuykens voorftelt , 
neen: maar Jyn gevoelen is hier ontrent veeljeherpfin- 
niger,houdende in fyn^Boek vande teeling der Dieren 
met Ariftoteles voor vaft, deefe geloof-fpreuk. E 
verme ita fit animal, ut non ex ejus parte , ficut 
ex ovo, fed totus crefcat, & articulatum ani¬ 
mal evadat. Welke woorden van Harveus uyt 
voortgehragt, in dien fe, fonder opfigt ts 
neemen, dat de genoemde Ariftoteles het Gulde- 
popken eet; Ey noemt; met de faak felve gelykfe ons 
alle jaaren in den aard der dingen voorkomt , ver- 
geleeken wier den-, de waare gefchapentheid van een 
Popken ten naaften by Jouden nytdrukken : maar al- 
foo c Harveus nog daar en boven een vorming met ^ 
Ariftoteles hier komt by te verfteren , feggen die ts 
Jyn. Unius rei alterandEe in plures alias diftri- 
butio, ofte ^ als met een omfchryving. In genera¬ 
tione per metamorphofin ; quafi figillo imprefib 
vel proplafinate concinnata finguntur : materia fc. 
tota transformata. Soo ift dat by niet alleen Jeer 
verre van de waarheid af dwaalt: maar ook niet mag- 
tigjynde, deefe gedroomde gedaante verandering , 
'ofte 
