5a 
/f. Ccn. 
/■. :)!]!!. 
Iil>. I r 
2 . 
JOAN-NIS SWA 
ad jiidicii acutioris libellam veritati rerum pro¬ 
xime accedere videtur ; quemadmodum ita 
praeiverat olim Ar'tjioteles, qui a de Generatione 
Apum agens lic loquitur; ” Generatio Apum ita fe 
”habere videtur, tum ratione, tum etiam iis, 
”quae in earum genere evenire vifuntur. Non 
” tamen fatis adhuc explorata quae eveniant ha- 
”beraus. C^od fi quando fatis cognita habebun- 
”tur,tiinc fenfuimagis erit quam rationi creden- 
”dLim. Rationi etiam adhibenda fides, fi,quae 
'’demonflrantur, conveniunt cum iis, quae fen- 
^ fu percipiuntur in rebus. Verum quot quan- 
tosque errores ifthaec Philofophandi ratio de¬ 
mum pepererit, quotidiana docet experientia: 
ut adeo fitius profeófo fit, fuam ingenue fateri 
Ignorantiam , quam innumeros male credulos, 
qui omnem in hbris fipientiam quaeritantes pro¬ 
prio quidpiam Marte experiri refugiunt, perverfis 
phantafmatibusdecipere; nifi forte potius flatuen- 
dum fit,hujusce firinae homines vel duplo etiam 
dignos efle tali fupplicio ; quum inquirendae 
veritatis occafiones captare temere tergiverfentur. 
Poftquam igitur quodammodo perfpexiraus, 
quam infirmo fundamento Harveiis mutationes 
naturales fuperffruxerit, & quam profundae te¬ 
nebrarum abyflb eas immerferit; fuperefl, ut 
videamus, quam craffis erroribus & palpabilibus 
commentis Cl. Goedartius Iias ipfas inquinaverit. 
Fatemur equidem lubentes, quod Ipfe folus pau¬ 
corum fpatio annorum plura in Erucis obferva- 
verit atque detexerit fingnlaria, quam omnes fi- 
rnui plurium retro feculorum Eruditi. Id ta¬ 
men nequaquam obflat, quo minus aficveremus, 
Ipfiim non modo ab erroribus haud fuifle im- 
rnunem, fed vel tantos etiam commilifie, qui 
VIX ac ne vix quidem excufari pofliint : ut ta¬ 
ceam, Nymphae indolem Ipfi minime perfpe- 
ctam fuiffe. Verum, quoniam conflituimus 
figilktim aliquando infigniorum Ejus errorum 
nonnullos difcutercj hinc binos diintaxat notatu 
digniffimos, quibus omnia Ejus experimenta tan- 
quam in lubrica & valde fragili glacie ponuntur, 
nunc in medium proferemus. Nec tamen alio 
id a nobis animo fiet, nifi ut veritas , cum filfi- 
tate collata, tanto validior atque nudior compa¬ 
rcat : quo enim nudior illa proponitur, eo ad 
profligandos errores potentior eft. 
Primo itaque perquam notabilis eft Goedartii 
error, quando Erucam ante tempus fibi defini¬ 
tum , priufquam juftum incrementi fui termi¬ 
num attigciit, tranfmutari pofte ftatuitj addens 
praeterea, quod magis in perverfura feducit, 
rauta- 
M }A E R D A M M 11 
^d:aarbe}dder dingen^ het naafte ociereenkonit ," VuU 
gens dit van ^ Ariftotcles handelende van de Teeling 
der Byen. Generatio Apum{fegt hy^ ita Jè habere 
'^''videtur ^ tum ratione, tum etiam iis, quae m 
earum genere evenire vifuntur. Non tamen fatis 
adhuc explorata quae eveniant habemus. Quod 
quando fatis cognita habebuntur , tunc fenfui 
magis erit quam rationi, credendum. Rationi 
etiam adhibenda fides, fi, quae demonfirantur 
conveniunt cum iis, quae fe?lfi^ percipiuntur'in re~ 
^‘A'us. Maar vaat voor groove d-ivaalingen deefe 
manier van voysheid foeken, metter tyt voortgebragt 
heeft , leert de dagclykfe erv arentheid; fynde het in- 
der vcaarheid heettr, enfe onvoetenheid te helyden , 
als een oneyndig getal ligt geloovige, ende die noit de 
handen aan de ploeg Jlaan; door dien fe me en en al de 
voysheid. inde boeken opgcjlooten te vinden ; met val- 
fiche inbeeldingen te fnijleiden. Ten Jy dat we willen 
toefiennnen, indien fe moetwill 'g de geleegenthee- 
den , van de waarheid te onderfoeken, verfuymen , 
datfe de genoetndefirajj'e dubbelt voaardigjyn. 
Eenigfins dan gef en hehjoende, hoe los de gront der 
natuurelyke veranderingen van Yï'axvox^ geflelt is, 
ende in wat voor diepe kolken van duyjlerheeden dat 
fe van hem is ingewikkelt: Joo laat ons eens fen 
met wat groove dwaalingen , ende tajielyke onwaar^ 
heeden, defelve van den I~leer Gocézcxtbefoetelt is, 
Ende hoewel wy geern toeflaan, dat deefe Perfioon al¬ 
leen, ineen korte reeks van jaaren, meer hefonder- 
heeden vande Rupfen gefien ende ondervonden heeft, 
als alle de geletterde in groot getal van eeuweft te 
faamen; Soois^t egter,dat hy daaf ontrent niet al¬ 
leen niet vry is van misfaagen, maar hy heeft W 
ook foodanige begaan , dewelke fwaarclyk ontfichttl- 
digt kunnen werden, behalven dat hy in het al der- 
minften den aart van een Popken verjlaan beef. Dan 
af o wy voorgenoomen hebben, op ePeen of (Pandere 
tyd, eenige van fyn mcrkclyke 7nisfaagen in het be- 
fo7ider op te haaien; foo is ’r datwc voor tegenwoor¬ 
dig twee vande alder aamnerkelykfle, waar door alle 
fyjieondervindingen op een fcer gladys,cnde ligt om 
te vallen, gefet fyn , fullen hy brengen, Ons voor- 
neemen hier in a^iders niet Jynde , als om de waar¬ 
heid, tegens de va fcheidvergeleeken fjnde, kragti- 
ger ende naakter voor te Jlellen; want hoe f naakter 
voorgeftelt wert, hoefe kragtiger de dwaaling over- 
tuygt. 
Voor eerfi dan is "’t eenJeer aanmerkelyke mfgreep 
vanGoedaerf, dat hygejielt heeft, eenRupfie voer 
haar gewoonely ken tyt, ende eer Jy haar vollen was¬ 
dom hekoomen heeft, te kminen veranderen; voegen¬ 
gen de daar tot meerder misleiding by, datter dan een 
feer 
I 
I 
I 
* 
I 
I 
III 
I 
