BIBLIA NATURAE. 
mutationem tunc admodum mancam fieri, 6c a 
via naturali prorfus recedentem. Sed audiamus 
ipfilfima ejus verba, quae Tomo primo fingula* 
num Ejusobfervationum circa mirificas Eruca¬ 
rum mutationes, pag. 1 1 . edit. Belg. ita habent La- 
nereddita; Obforvavi praeterea, Erucas, fi- 
” quando ante ftabilitum tempus, i. e. antequam 
” fiit diu pafcae, & perfeclum incrementi termi- 
” num adeptae funt, ad mutationis negotium fe- 
” fe accingunt, debitam formam a praematura e- 
® jufinodi mutatione non obtinere , fed defor- 
” mes &c miferas efle , alis gaudere nimis curtis 
” & contraftis, ad inftar membranae pergame- 
” nac igni propius admotae , quae caeteroquin 
” dimidio horae fpatio fiiis nitide pigmentis in- 
’’ fici atque expandi folent. Inde cfi:, quod alis 
’’ hujufinodi Eruca uti, viblumque fibi quae- 
’’ rcfc nequeat, multo, quam ante,miferior,6c 
” humi repere & prae penuria interire coaóla. 
Deinceps vero in Experimento duodetricefimo, 
quo patet, fiilfiim hanc hppothefin Ipfum indu- 
xifie, ut Erucae cuidam fingulis diebus reeen- 
tem efeam apponeret, tamctfi ea ad mutationem 
fele componebat,ifihaec in verba erumpit: ”Si-> 
’’ quando per unum diem alimentum eidareprae- 
tcrmiferam, mox fefe ad mutationem accinge- 
” bat: at quoniam praecox haec .opera non nifi 
” iraperfcdlum promittebat Papilionem , hinc 
cibum ei appofui, quamdiu appetebat. Id e- 
^ nim in genere .circa omnes Erucas notandum 
” clt, quod ilico, ac victu carent, mutationem 
” adornent: verum, ficubi ante confuetum dc a 
natura fiatutum tempus cibo priventur, im- 
’’ perfedtae & admodum tenellae a mutatione pro- 
deunt. Unde, ut omnibns numeris abfolutae 
” evadant, tamdiu nutriendae funt, donec a pa- 
’’ bulo fponte abftineant ad mutationem fefeprae- 
’’ parantes. Tandem,poftquam in Experimentoo- 
étavoexem pium exhibuerat,e conjeétura progna¬ 
tum, Papilionis nocturni, qui ex Ipfius judicio im¬ 
becillior erat, quoniam jufto citius confuetum ei 
pabulum fuerat fubtrabtum ^ in Experimento de¬ 
inde nono & qu inquagefimo Tomi primi, & poft- 
modum in trigefimo Tomi fecundi, ipfum quafi 
fontem aperit, e quo errores hofce deprompfit: in 
Experimento namque quinquagefimo nono Ani- 
malculum valde miferum,quod nec Eruca efc, nec 
Papilio nofturnus,juxtaPhantafiae fuae duftum 
delineans haec fubjungit: ” Ratio eft quia Eruca 
’’juito maturius ad mutationem fefe compofuit, 
antequam latis comederat. Quum vero ifthoc 
ratiocinium Ipfi quam evidentiffimum , & extra 
omnem dubitationis aleam politum efle videretur; 
hinc 
3Ï 
yèer manke ende gehrekkelyke vevandermg , gehesl 
v&ndcn natuurclyken loop verfchillende , quam tege^ 
Jebieden, Dm tvji fullen hem felver hoor en Jpreken; 
fynde fyne 'ivoor den^ geflelt in fyne bejondere Aan¬ 
merkingen vande ivonderlyke veranderingen der 
Etipfen , op het tvoalefde blad in ’jJ Eeerjle Deel 
aldus. ” Nog heb ik gefien , (fegt hy ) dat als 
” een Rupfe haar tot veranderinge Jlelt voor 
” haar natuurelyken tyd , dat is eer fe lang ge- 
” noeg gegeeten heeft , ende haaren vollen 'was- 
” dom bekoomen heeft ; dan cn krygen fy naa 
” haare veranderinge haare hehoorelyke geflalte 
” niet., maar fyn leelyk ende ellendig., de vleu- 
” gelen fyn te kort ende verkrompen , gelyk 
” parkement, dat te naa hy bet vuur ge'weefi is; 
■” die, anderfins in de tyt van een half uur net ge- 
vervet ende uytgcfpannen veerden. Soo dat hy 
” nu die vleugelen niet en kan gehruyken , en- 
” dc fyn kojl niet en kan- focken , ende derbal- 
” ven veel ellendiger is dan te vooren , ende 
” langs de aarde krnypen ende vergaan moet. En¬ 
de vorder in Jyn agtentivintigfte Bevindinge, daar- 
"xe deefe valfcheftelling fien oorfoakgevoeeji te fyn., 
dat hy een Rupfe alle daagen met verfih voetfel te 
befrg en gedwongen was; niet tegenflaande fy haar 
tot veranderinge begon te flelieJi : daar vaert hy uit 
in deefe woorden. ” Ah ik een dag naaliet (fgthy) 
” hem eeten te geeven , fio begon hy fg datelyk 
” tot veranderinge te voegen , dog door dat fet- 
” ten foiide een onvolmaakte Uyl gekoomen heb- 
” ben , ende daar om gaf ik hem eeten foo 
” lang als hy wilde. Want dit is in ^t gemeen 
” in alle Rupfen aan te merken , dat foo haaf 
baar de fpyfe ontbreekt, foo gaan f haar totver- 
” anderinge begeeven: maar indien fe voor haar 
” natuurelyken ende gewoonelyken tyd haar voet- 
” Jel miffen , foo koomen fe na haare verande- 
” ring cnvolkoomentlyk ende feer teer voort. 
” Maar moeten om haar vollen aart te hebben , foo 
” lang eeten tot dat fe van felfs ophouden , en- 
” de fg tot verandering feilen, Èyndelyk 'hoe¬ 
wel hy een gegifi voorheelt geeft., in fyn aghtfie Be- 
vindinge, van een Uylken,ofte nagt Cappelleken,het 
welk, om dat het te vroeg van Jyn gewoonelyk voetfel 
was ontrokken geweef,naa Jyn oordeelfeer teer was; 
foo is V dat hy in fyn negenenvyjtigfle Bevinding 
in ^t Eerfle Deel , ende naderhand in Jyn dertigfie 
Bevindinge in ^t T'weede Deel , als tot de oorfaak , 
waar uyt hy deefe valfcheeden getrokken heeft, komt. 
Seggende in fyn negen en vyftigfe Bevindinge , al¬ 
waar hy een feer ellendig Dier, dat nog Rups nog Uyl 
ofte Nagt k appel leken is, naaJyn inbeelding komt te 
vertoonen: ” de oorfaak is om dat hy ( te weeten 
H X ‘ ^ ” de^ 
* 
