hinc eft, quod in Experimentis vicefimo nono,Jit- 
que trigefimo Tomi fecundi, ubi fimile quod¬ 
dam mutilum , aliudque alatum Animalculum 
depingit, ne verbulo quidem falfae hujus pofitio- 
nis, tanquam fatis demonftratae, mentionem fa¬ 
ciat, fedveluti penitus inconcuflam filentio prae¬ 
tereat. 
Qiiandoquidcm tamen locis mox citatis duo 
exhibentur Animalcula, quorum alterum, foe- 
mella nempe, conflanti Naturae lege nunquam 
Tab. non fine alis tranfmutatur «3 alterum vero, qui 
£ 0 ;. VI.' masefl, perpetuo {alatum prodit ^: nonne per 
/^No.vi. quae hadlenusattulimus, Goedartn commsxi- 
ta genuinum mutationum naturalium fundamen¬ 
tum non modo convellitur atque cafui obnoxium 
redditur j verum & via, ad veritatem ducens,im¬ 
peritis penitus praecluditur ? 
Quin & ipfe Cl. Goedartius tantorum figmen¬ 
torum temere adeo propofitorum poena* minime 
immunis recedit : quum inde in binos alios 
dilapfus fit errores. Primo namque inanis fuit 
opera, quam fatis magnam impendere debuit ad 
- alimentum Erucis, donec appetebant, compa¬ 
randum. Deinde Sc pereximia quaedam experi¬ 
menta hac ratione praeterivit. Quoniam enim, 
hoc fafcinatus praejudicio, falfam potius ratio¬ 
nem, quam fuorum experimentorum veritatem , 
ampledlebatur j hinc experiundo nequaquam po¬ 
terat addifcere, quod Erucarum illa fpecies alio 
nunquam modo tranfmutetur, fcd mas perpetuo 
in tenellum & alatum, foemella vero in rude, 
non alatum, & ventre turgido praeditum Infe¬ 
ctum conflanter abeat. 
Et profcdlo vel maximi momenti effe videtur 
iflhaec obfcrvatio ,quod ,loco allegato ,”No6tur- 
■^ni Papilionis raafculus alatus compareat, foe- 
” mella vero eju fdem alis orba; ut adeo mari concef- 
fumfit fuaviore liberi aeris frigufculo gaudere, 
per ridentia prata fragrantefque flofculos divagari; 
cum contra fbli foemellae cura rei domeflicae , 
frudlus matrimonii, fintcommiffa: quamob- 
rem haec quoque jugiter pofteriora protendens 
mafculum quafiad officium videtur compellere; 
qui ipfe viciffim , demandato fibi operi non de- 
futurus, honeflo veluti concubitu genus fuum 
■ ae- 
deRitps) fig al te vroeg tot veranderinge gcfet 
heeft, eer hy genoeg gcgeeten hadde. Ende 
fchynende hem deefe faak foo klaar als den dag te 
vtefen, ende de minfle tveyfeling ondervoorpen: foo 
is ’r dat hy in fyn neegen en tvointigjle ende dartig^ 
[Ie Bevindinge, in fyn Tveeede Deel, dat hy dierge- 
lyk een kreupel Dier, ende een ander dat gevleu- 
gelt is , voorfelt ; deefe valfche flelling , als ge¬ 
noeg beiveefen fynde, niet eens meer aan en komt te 
roeren, inaar als geheel onwrikbaar fjnde voor by 
gaat. 
Dan nademaal hy op de genoemde plaatfen twee 
Dierkens voorfelt, waar van het eene, dat het wyf- 
ke \s , door een flantvafle order in de natuur , altyt 
fonder vleugelen verandert ende het andere, dat het 
manneken is,geduuriggevleugelt te voorfchynkomt'o; 
gelyk ook onder andere forten van deefe Dierkens 
plaats heeft. Soo is ’t dat door deefe fyne opgetelde 
onwaarheeden, de waeragtige grontvefi van de na- 
tuurelyke veranderingen niet alleen omvergeflooten, 
endegevallig gemaakt werd; maar ook de deure om 
tot de waarheid te koomen, voord door defelve voor 
de onkundigen ganfchelyk toegefooten. 
Ende de Heer Goedaerd felve en komt de firaf- 
fe, van foo groote onwaarheden foo los te hebben 
vojorgeflelt, niet te ontgaen ; want fe nog twee andere 
mifgreepen in hem gebaart hebben. Eerfl nament- 
lyk, een groote ende onnodige arbeid, dien hy om 
de Rupfen , foo lang aljfe eeten wilden , de kof te 
verforgen, heeft op fg moeten neemen. Ende dan 
ten tweeden, dat hy feer aanmerkelyke ondervindin¬ 
gen daar door verby gegaan heeft. Want fynde 
door dit vooroordeel ingenoomen , ende meer een val¬ 
fche reeden,als de waarheidfyner ondervindingen vol¬ 
gende: foo is ^t dat hy om te ondervinden, dat de 
voorgefielde Rupfen nooit anders en veranderen, te 
weeten het manneken in een gevleugelt ende tenger 
gedierte, ende het wyfkcn in een ongevleugelt ende 
grof ofte dikbuykig gedierte; geheel onbecpiaam ge¬ 
worden is, 
Ende feekerlyk my dunkt het een van de alder aan- 
merkelykfie ondervindingen te weefn, datwe ter ge¬ 
noemde plaatfe het manneken van een nagt-Cappel- 
leken, ofte Uylkcngevleugelt, ende het wyfken daar 
van berooft, fen te weefen. Het manneken toe ge- 
laaten te fyn, als fyn Itfi ende vermaak in de geu¬ 
rige frisheid vande tugt, ende de bekoorelyke aange¬ 
naamheid vande velden ende bloemen, te moogen nee¬ 
men; ende het wyfken alleen, deforg van het huys, 
ende de vrugten der voortieeling, bevoolcn te fyn: 
Waar om het ook de agterfie deelen geduurig uytfiee- 
kende, het fiianneken als tot fyn pligt fchynt te noo- 
digen ; het welke van gelyken fyn beroep niet willen¬ 
de 
JOANNIS SWAMMERDAMMII 
55 
