B I B L I A N 
procurrens, quandoque &fic natans, pulicifque 
inftar in altum fubllliens, quando in litore mo¬ 
ratur. 
Inter Scrophulas , quas dulcibus in aquis at¬ 
que fluviis Hollandiae deprehendi, illa etiam 
penes me Ipecies ell ,quam SNELvocant. Haec 
lepido quodam modo in obliquum novit decur¬ 
rere; juxta ac pifcatores referunt, Percam 
facillime interficit, femct fubito intra branchias e- 
jus infinuando. Id famen hadbenus ipfa nos ex¬ 
perientia non docuit. At vero Animalculum 
Iioc armis ad id comparatis inftrudtum efle, certi 
fcimus: praeterquam quod &: in manu deten¬ 
tum fingularem quendam titillationis fcnfum 
producat. Accedit, quod branchiae Percarum, 
imo omnium aliorum pifcium, admodum tene¬ 
rae fint , quibus hinc vulneratis vix aliter fieri 
poteft, quin Perca pereat; quum omnis & uni- 
verfus Pifcium fanguis per diólas branchias, ut- 
pote, more pulmonum in aliis Animantibus, 
ianguinem refrigerantes, perpetuo quodam cir¬ 
culo propellatur. Haec quidem Scrophula & 
dulcibus & falfis in aquis reperitur. 
Proxime fequuntur Vermes,Inteftina terrae di- 
dti, pariter ex ovo immediate prodeuntes, nec 
aliam deinceps ullam amplius mutationem fub- 
euntes. Unde & mature admodum puberes eva¬ 
dunt, foemellis quidem ovula perquam diftin- 
fite confpicua gerentibus. In plures fpecies hoc 
quoque genus dividi pofie obfervamus. 
Porro etiamfi certis quibufdam encheirefibus, 
praecipue vero ope Anatomes, 'qua increlcentia 
intra corpus ovula deteguntur, in multis Ver¬ 
mium & Erucarum fpeciebus mares a foemellis 
dignofcere liceat : attamen haud unquam, quo- 
jifque Vermium prae fe ferunt faciem, coitum ce¬ 
lebrant. Undevel maxime paradoxum mihi vide¬ 
tur,quod 'D.Goedartius^m experimento feptuagc- 
fimo & quarto partis prjoris. Vermiculum quen¬ 
dam marem adpellet, quem eundem, jam muta¬ 
tum , deinceps in experimento feptuagefimo & 
quinto vocat foemellam. Perinde enim id efi, 
ac fi quis infinitem mafculum vocaret, eundem- 
que, ubi ad virilem aetatem pervenit, adpellaret 
foeminam. Verum hac de re infra plura dice¬ 
mus. Dura vero aliorum in medium protrahi¬ 
mus errores, eo id animo agimus, ut alios ea¬ 
dem ratione nobifcum agere optemus; quo tan¬ 
dem error omnis exftirpetur. Neque enim nobis 
ignotum eft, quantopere partus phantafiae no- 
ftrae nobis arrideant, & quam facile fiat, ut hac 
fedudti pro veritate errorem proponamus. Ve- 
nmtamenhaüdeft, quod hifce meis examen ri- 
A T U R A E. 6i 
loopt gedtmr'ig op fyde^en Joo fwejnthy fotnt'yds ook ^ 
en op betftrcmtfynde , Jèo Jpr 'ingt hy in de hgt als 
een vlooy. 
Onder de Scrophulas ^ die ik in de zoete 'ivateren 
en de rievieren van Hollant gevangen heb , hevint 
fig by my diefoorte, devcelke SNEL genoemt voort. 
Deefè weet feer aardig op een fyde te loopen: ende 
naa de Vijfchers ons verfcekeren , foo komt hy den 
Baars , haar tuljchen de kaaken infchietende Jigtelyk 
te dooden. Het welke wy tot nog toe niet ondervon¬ 
den hebben. Dan hier van fyn wy verfeekert , dat 
dit beeske de wapenen daar toe heeft ; behalven nog 
dat het in de hand genoomen fynde een vreemt ge- 
kittcl daar in veroorfaakt. ^ Soo fyn ook de kaaken 
van de Baars , als ook van alle andere vijfchen , fer 
teer^ waarom defelve gequetfifynde ^ alfoo het gant- 
fche bloed van de vijjen , in een geduurigen omloop 
door de genoemde kaaken , dewelke het felve als de 
long in andere dieren verkoelen , gevoert werd; foo 
kan V niet anders wefn: of de baars , de kaaken 
(^als gefegt) gequetfi Jynde, moet nootjaakelyk ver¬ 
ongelukken. Dit Snel nu vinden wy foo -wel in de foeie 
als in de foute wateren. 
Volgen de Pier-Wurmendewelke meede onmid- 
delyk uyt een Ey koomen^ ende geen andere veran¬ 
dering ooit ondergaan. Waarom wy fe al vroeg 
mannelyk ende vrouwelyk te fyn bevinden, hebbende 
de veyfkens feer kenhaare ey eren. Soo bevinden wy 
dat fe in veel foorten gedeelt kunnen werden. 
Verders hoewel wy in veel Wtmnen ende Eupfen 
de Mannekens van de Wyfkens, door eenige uytvin- 
dingen, kunnen onderkennen en befonder door de 
Anatomie,waardoor men deaangroeyende eyeren bin¬ 
nen in haar lichaam ontdekt: foo is V dat fe nooit, in 
gejlalten van Wurmen fynde, haar vermengen^ Waar¬ 
om hetmy feer vreemt voorkomt van dén Heer Goed- 
aert, dat hy, in fyn vieretifevenfiigfle bcvindinge van 
fyn eerfle Deel, een Wurm het Manneken komt te 
noemen; dewelke nu verandert fynde, h^. in Jynyyf 
enfvenfligfté ondervlndinge het Wyjken noemt. Het 
welke eeven eens is, of men een kind een man noem¬ 
de, en hetfelfde , nu tot manba are jaaren gekoomen 
fynde, een wyfken. Dan van dit felve fdien wy wat 
laager meerder fpreeken. Ende is ons voornemen.,, 
als we andere haare misfaagen voorf ellen, niet an¬ 
ders; als dat we ook, het felve van andere aan ons 
verf eken; op dat alfoo edle dwaaling eindelyk magge- 
weert werden. Want wy feer wel weeten , hoe krag- 
tig onfe inbeeldingen ons behaagen ; ende hoe ligt wy, 
door defelve verleitfynde, een dwaaling kunnen voor- 
jlellen. Dan wy gelooven de proef wel te kunnen 
uytflaan,het welke die geenen alleen bevinden fullen. 
