BIB LI A NATURAE. 
10/ 
Qiiantum nunc ad Oculi in Cochlea ufum, 
modumque, quo haec illius ope vifum exercet, 
‘^^fficilions quidem hae funt res indaginis. Tu- 
^ bbb. nica grifea bbb, quae mufculi oculi expanllo 
eft, valdeque dilatari & contrahi poteft, mihi 
videtur oculum variis modis movere , quin & 
palpebrae inftar tegere poffe. At quam magna vel 
parva ht Pupilla,feu Uveae foramen,& quanam 
ratione id pro objeélorum lucifque varietate con¬ 
trahatur aut dilatetur, obfervare hadtenus non 
potui. Quin Pupillam nunquam adhuc vidi- 
Neque id quifpiam miretur: fi enim in humano 
oculo, tantae licet magnitudinis, pupillae fora¬ 
men penna tamen columbina haud capacius eft; 
quam minutum, quaefo, atque fubtilc forami- 
nulum demum habebit pupilla in hoc punctulo, 
quam pauci hinc radii in eam commeabunt? 
Interim nullus tamen dubito, quin dilatetur at¬ 
que contrahatur pupilla : fiquidcm Ciliares ibi 
ductus obfervavi,quorum ope dum dilatatur pu¬ 
pilla , oculi Cochleae humores excipere at. 
que colligere pofiunt fpecies externas, vihbiles; 
quae, poftquam per humores tranfierunt, dein¬ 
ceps in tunica Retina, fubtus in fundo Uveae col¬ 
locata, a nervo optico,cujus ope vifus peragitur^ 
excipiuntur. Inde vero & jure videtur inferri 
polle. Cochleae vifum necelfario perquam hebe¬ 
tem efie. Nam nofmet ipfi vel de die haud ad- 
moaum clare videmus; liquando noftra pupilla, 
ex aprico aere domum ingredientibus, contradta 
eft, ut pauciores ideo radii in oculo noftro colli¬ 
gantur. Quin forfan Cochlea luminis &; obje- 
dtorum radios non nili e longinquo accipit, & 
quafi per nebulam tantum objedra videt, neque 
cominus diftindte agnofccre poteft : prout coecus 
ratus , in Evangelio dicitur, hominës tanquam 
arbores vidilTe ambulantes. Ego faltem haëte- 
ïius animadvertere non potui, quod Cochlea res 
proxime ipfi admotas probe videat: quaecunque 
etiam hanc in rem tentamina inftituerim. Ino¬ 
culo Talpae itidem memoratos tres humores, at 
multo majores, & facilius dignofeendos, vel 
abfque microfeopio confpexi: quanquam credi¬ 
bile fit, ipfam pariter fub terra haud admodum 
diftindte videre. Ita Caput hocce finio maximo- 
pere faltem admiraturus inauditas atque notatu 
quam dignifiimas res, quae praelucentibus expe¬ 
rimentis in eo a me propofitae funt, mihique 
tanto videntur ufque mirabiliores, quo eas me¬ 
ditando ruminor accuratius: DEUS profedo un- 
dequaque monftrat, fe humillima digniflimum 
efie adoratione in quibufeunque fuis Operibus, 
quae indagari ciuidem a nobis, at nunquam pene¬ 
trari, poftiint. C A- 
Maar 'vjxt nu het gehruyk van. het Oog in eenSlak 
aangaat , en hoe Jy daar me ede Jten, dat is fwaar- 
der uyt te vinden. Het Gryfe Vlies bbb, dat die 
uytfpanning der muskel van. het cogh is , en feer 
gedilateert en voeer gecontraheert kan voorden , dat 
geloof ik., dat het oog onderfchejdentljk kan bevoee- 
gen , en het ook als een ooglidt dekken. Maar hoe 
kleen of groot de Appel , of de opening in het Drni- 
vevlies is, en op vo at manier het door de verjehei-^ 
dentheid van de objeBen en het light voort gecon-' 
traheert en gedilateert, het felve heb ik niet kun¬ 
nen ondervinden. En felfs heb ik de Appel nog 
noit gefen. Dat niemant verwonderen moet: want 
is fy in bet oog van een menfeh, dat foo groot is, 
maar als een Dtsive wik in fne opening , wat voor 
een kleen ende fubiiel gaatke moet Jy dan in dit 
pimtken niet hebben, en hoe weynig Jtralen moet 
fy niet ontfmgen. Eghtcr twyfel ik niet , of de ap* 
pel wort gedilateej t en gecontraheert , om dat ik 
de Oog-hayr-gelykepjpkens daargeften heb,door welke 
als de Appel gedilateert wort, de vogtigheeden van 
het oegh des Slakx de uitwendigefgtbaare gedaantens 
kunnen ontfangen en vergaderen: dewelke dan daar. 
door poffer ende, in het Nette-vlies, onderop de grond 
des Druivevlies leggen de,van de gefchtfenuw ontfan¬ 
gen worden-, waardoor het gefegt geJehiet. Maar waar 
ujt men ook kan bemerken, dat dit gefgt feer teer 
in een Slak moet fjn. 'JVant wy felfs fen op den 
dag niet keel klaar , als onfe appel gecontraheert 
is, en datwy uyt de ope lugt in huys komen, foty 
dat daar weynig flralen in ons oog verfamelt wor¬ 
den. En mogelyk dat de Slak de firalen van het 
ligt en der ohjeélen alleen van verre onfankt, en 
dat hy flaauwelyk d.e dingen fiet, fbnder dat hy de- 
felve van naa hy cnderfcheydelyk bekent: op de wys 
als de blintgeboerne in het Evangelie, dewelke de 
menfehen als bomen fcgh wandelen. Altyt ik heb 
tot nogh toe niet kunnen bemerken , dat de Slak heel 
digt en van naa by wel fiet: wat ondervindingen ik 
daar ontrent genomen heb. In het oog van een Mol 
heb ik meede de verhaalde drie vogtigheeden gefien, 
maar vry grooter en kennelyker, felfs fonder ver¬ 
grootglas. En het is te geloven dat hy meede niet 
heel diftinSl onder de aarde fiet. Waar meede ik 
dan dit Hooftfiuk fal befiuyten , en my alleen ver¬ 
wonderen over de ongehoorde en feer aamnerkely- 
kefaaken, die ik aldaar uyt de ondervinding voor- 
geftelt heb,en die my te wonderlyker fehynen ,hoe ik 
die meer naadenk , tonende GODT over al, dat Hy 
aanbiddelyk in fyne werken is, die haar wel Hteü 
onderfoeken, maar niet doorjoeken. 
Dd a 
BET 
