J o A N N I S S WA M M E R D A M M 11 
134 
CAPUT X. 
De Cerebro ér Nervis: tam quomodo ér 
fuis hae fartes MufcttUs gaudeant^ 
qtnbiis antrorftm ér retrorfum in cor¬ 
pore moventur ; quae quidem fiupenda^ 
atque in nullo haBenus Animantium ge¬ 
nere audita y vel dcmonjirata res eji. 
( '^Ochlcac Cerebro, ut fub initium jam ver- 
> bulo attigi, fixus quidam locus in corpo¬ 
re quam difficillime poteft: attribui5 quum, jux¬ 
ta ac aliae partes, fiiis gaudeat mufculis, quo¬ 
rum ope niox antrorfum, mox rurfus retrorfum 
in corpore trahitur. Ifthic vero Cerebri motus 
in hoc Animalculo tam mirificus eft; ut inten- 
tiffimam omnino aniraadverfionem vel maxime 
mereatur: quandoquidem fimile quid alicubi 
hadlenus in ullo animantium genere obtinere 
nunquam obiervavi, nec a quopiam obfervatum 
novi, Qiiapropter Cerebrum nunc ea ratione 
deferibam atque icone repraefentabo,uti id ipfum 
in Cochlea, quam lenta fub aquis morte intere¬ 
meram, confpexi. Cerebrum plerumque fuper 
iplb fitum eft Ventriculo,qui una cum Gula fua 
per rimam ,quam ibidem loci format Cerebrum, 
Ibrapcr ti'aufmeat. Neque id folum in Cochleis 
ita obtinet, verum & in Bombycibus, aliilque 
omnibus, quae hablcnus examinare mihi conti¬ 
git, Infcélis. Hanc ob rationem, quando Ven¬ 
triculus, cum Gula,omnibufqueOris partibus, 
vcl extrorfum furfum, vel introrfum deorfum 
trahitur - Cerebrum femper fupra Ventriculum 
liacrcns fimul cum co huc atque illuc transfer¬ 
tur. Hinc cura in anatome Cerebri, didto modo 
inllituta, omnes Oris partes antrorfum fuerint 
protractae atque evolutae ; has quoque omnes 
Faucium, Oris, atque Palati partes primo ibi¬ 
dem oculis expono. Ne vero Ventriculus fuo 
cum Oefophago quidpiam mihi adferret impe¬ 
dimenti ,qao minus Cerebrum Nervofque plene 
atque exade, uti fe habent, repraefentare pof- 
iera AVcntriculum ideo anterius,circa Gulam 
refeidi. Quo quidem efficitur, ut Cerebrum c, 
mox in confpedum prodeat. Confiat id veluti 
binis partibus globofis, 8c hinc bifariam quafi 
divifura efi : e quolibet horumce globorum 
Medullae fpinalis pars quaedam nafeitur, infi- 
gnem utrinquenervumV^?, referens; quae qui- 
’ dem ambae ita inter fe confiitutae funt, ut me¬ 
dium relinquant hiatum five rimam, perquam 
Ven- 
HET X, HOOFTSTUK. 
Van de Hcrfenen ende Senuv/en : Hoe fy 
ook haare Miifciilen hebben , en voor 
en agterwaarts in het lichaam beweegt 
worden 3 dat feer wonderlyk en tot nog 
toe ongehoort is in eenige Dieren te 
gebeuren. 
D e Herfenen in de Slak Jjn ^ geljk ik in het 
begintjel met een woort heb aangeroert , 
feer D^arelyk een valïe plaats in het lichaam a^in te 
'wyfen , om dat Jy neppens alle de andere deelen haa~ 
re /pieren hebben , teaar doar f dan voorwaarts , 
dan weer agterwaarts in het lichaam bewoogen wor¬ 
den. En dit beweegen der Her/enen is Joo wonder- 
baarlyk in dit Beesken , dat het de alderuyterfte aan¬ 
merking verdient y alfoo ik het felve noit meer on¬ 
dervonden heb , of oit verf aandat het in eenige 
dieren plaats heeft. Hierom Jal ik de Her Jenen 
ook nu hefchryven , en ajtekenen , gelyk ik dejelve 
gefien heb in een Slak , die ik lang faam in het wa¬ 
ter heb doen Jlerven. Haar plaats is gemenelyk 
boven op de Maagh , dewelke met fyn Keef altyt 
door de [pleet, die de Herfenen aldaar maaken, heen 
fhiet. En dat niet alleen in de Slakken , maar ook 
in de Sjdewurmen , en in alle de InfeBen , die ik 
tot nog toe gefen heb. En door deefe reeden , als de 
Maag, nepfens JynKeel,en alle de deelen des Monts, 
’r Jy na buyten opwaarts, oj na binnen inwaarts ge¬ 
trokken worden , fo fchuyven de Herfnen altyt 
heen en weer boven en over dejelve. En daarom 
alfoo in de ontleeding , die ik van de Herfenen op de 
gefeyde manier gemaakt heb , alle de deelen des 
monts voorwaarts ge .rokken en uytgefet waar en , 
foo fyn het alle deeje deelen van de Keel, Mont en 
het Verhemelte a, die ik het eerjle aldaar vertoon. 
En op dat de Maag en fyn Slok-Hann my niet foa 
beletten, om de Herfenen en Senuen in alle haare om- 
Jlandigheeden volmaaktelyk af te beelden, Joo heb 
ik de Maagh voor aan by fyn Keeldarrn b apgefnee- 
den. Waar door de Herfenen c ten eerjien haar 
vertoo72en, die uyt twee klootsgcwyfe deslkens be- 
jiaan, waar door Jy als in twee deelen onderfchey- 
den worden, uyt ieder van welke een gedeelte van 
bet Ruggetnerg Jytt oorfpronk neemt, in manier 
als twee Jwaare Senuen dd, door welkers opening, 
of fpleet, de maag Jyn doertogtgegeeven wort. De 
genoemde tvcee nytjpruy tende deelen der Herfenen 
fyn eygentlyk het hegintfel van bet Ruggemerg ^ 
die een weynig lag et' weer in ten loop en, en een 
mer- 
