(S. 
Tab.XIlI. 
fis. V. 
ö" ' 
23S JOANNIS S W AMMERDAMMIi 
6 c crepidines fluviorum reperiuntur , ibique in 
locis tranquillioribus habitant. Quo autem 
fundus, e quo eruuntur, plure pollet argil¬ 
la, eo Vermium horum major in illo nu** 
anerus invenitur. Neque tamen, nifi rariffime, 
eos extrinlecus fuper argilla confidentes , aut 
huic adhaerentes deprehenderis: verum intra 
argillam ipfam commorantur , in tubulis habi¬ 
tantes excavatis, oblongis, teretibus, non obli¬ 
quo , aut deorfum vergente, fed parallelo ad 
horizontem dudtu aequabiliter inforatis. Hinc 
van der Kracht apud Clutium redte ait, Animalcu- 
la haec in leparaiis aediculis habitare. 
Qiiemadmodum igitur Apes artificio mirifico, 
6 c forte inimitabili, propria fua domicilia ex cera 
effbrmant: ita pariter Ephemeri Vermes oblon¬ 
gos hofce « excavatos tubulos fibi conficiunt , 
6 c pro corporis fui mole in argilla efforant. 
Hinc ubi e tubulis fuis expelluntur hi Vermes, 
ut nonnifi plano fuper fundo , qui corpus 
ipforum haud ab omni parte fuffulcit, reptare 
queant j mox velocitatem fuam 6c ad progredien.^ 
dum aptitudinem amittunt : quamvis vel aqua 
etiam undique ambiantur, & natando femet fu- 
llentare valeant. Ita expertus fum, quando 
infignem horum Vermium numerum, diflecan- 
di gratia, fuis e tubulis extraxeram , eos conti¬ 
nuo retro in dorfum recidifle , atque pro- 
pterea lipothymiam veluti paflbs haud denuo 
fefe invertere potuifle. Cum contra, ubi in 
fuis foffulis verfantur , quam velociffime an- 
trorfium 6c retrorfum repere, omnique mo¬ 
do commode movere fe norint. Quin omnibus 
Vermium , qui in domunculis vel excavatis 
foraminulis degunt , fpeciebus id commu¬ 
ne efiè animadverto, quod intra fua receptacu¬ 
la celerrime femet movere queant, de iis 
vero exemti deliquium veluti patiantur: quem¬ 
admodum in Vermibus, qui in excavatis arbori¬ 
bus vivunt, videre mihi contigit j tum öc in illis 
Vermiculis, qui intra fructus ,in tuberculis fo¬ 
liorum , verrucifque plantarum reperiuntur. 
Notatu digniflimum eft, quod Cofliis, ficubi 
c domicilio fuo protrahitur, totum fuum cor¬ 
pus tela obtexat ; cujus telae adminiculo no¬ 
vum rurfus foramen in ligno fibi effingit: 
nulla enim ratione terebrare poflet, nifi fulcro 
quodam foret inftrudlus, contra quod cor- 
pus 
gingen , voortgefet nx>ort. Soo is het echter , dst 
/y altyt omtrent de kanten of boorden van de rivie¬ 
ren gevonden voorden, alwaar fy aan de fiylte baa- 
rer oeveren haar woonplaats hebben. Hoe dat de 
plaatfen , alwaar fy uytgegraven worden , kleiugtl- 
ger fyn, hoe deefe Wurmen in meerder meenigte al¬ 
daar gevonden worden. Evenwel vindtmen fe fel- 
den buyten op de kley ftten , of haar aan dejclvè 
vafl houden. Maar fy hebben binnen in de klcy 
felve haare wooningen : en dat in uytgeholde, lang¬ 
werpige en ronde pypkens , die niet jehuyns, of ne- 
dergamde , daar in uytgegraven fyn , maar regt 
en effen , volgens de vlakte van de gefigt-eynder % 
of Horizont. Hier op fegt vander Kracht feet 
wel by Clutius , dat deefe Dierkens in afgefhey- 
den huyskens woonen. 
Gelykerwys dan de Byen , door een verwonde- 
rens waardige en mogelyk onnavolgelyke kunji , 
haare eygene Huyskens uyt Was maaken : foo van 
gelyken worden deefe langwerpige 'uytgehulde Pyp¬ 
kens door de Haft-wurmen , of het Aas gemaekt^ 
ende na de grootte van bare lichamen in de kley uyt¬ 
gegraven. Waarom foo draa deefe Wurmen uyt ha¬ 
re Pypkens worden verdreeven, en dat fy niet ah 
een vlakke gront te bekruypen hebben , waar in haas- 
lichaam in alle fyden niet onderfteunt wort j fy 
haare vaardigheyt en bequaamheyt dan gaan verlig- 
fen: niet tegenjiaande , dat fy van het water ont¬ 
vangen worden t ende door middel van het fvoem- 
men haar kunnen ophouden. Soo heb ik bevonden , 
wanneer ik een groot getal defer Wtmnen , om dis 
te ontleeden , uyt Pypkens had getrokken s dat fy 
altyt omver op haar rug qimnen te vallen ; waar 
door fy als in onmagt lagen , om haar weer op te 
rechten. Daar fy in tegendeel , in haare Loop¬ 
graaf kens wefende , fer vaardig voor en achter¬ 
waarts weten te kruypen ; ende haar op alderhande 
wyfen hequaamelyk te bewegen. Gelyk als ik das 
felve omtrent alle foorten van Wurmen , die in 
huyskens en uytgeholde gaaten leven , gemeen bc- 
vinde : dewelke binnen in de felve feer gefwint kun¬ 
nen voortioopen, maar daar uytgenomen fynde, als 
in onmacht komen te leggen : gelyk als ik dit on¬ 
dervonden heb omtrent de Wurmen , die in uytge¬ 
holde hoornen leeven: als rneede omtrent die Wurm- 
kens , die binnen in de vrugten , in de uytwajfchen 
der bladeren , ende in de vratten der planten , ge¬ 
vonden worden. Het is feer aanmerk^lyk , hoe 
dat een Houtwurm , wanneer hy uyt Jyn wooning 
getrokken wort, fyn gantfehe lichaam komt te be- 
fpinnen ; door welkers middel hy fich weer op een 
nieuw een opening in het hout komt te maken. Dat 
hy anders niet en Jou kunnen doen , van wegen 
dat 
