BIBLIA NATÜRAË. 
pus fuüm apprimendo nixum facere vale 
ret. 
Efca, vel Ephemeri Vermiculus, extra do¬ 
munculam live tubulum fuum conftitutus, tam 
invalidus eft, ut, ficubi in aqua natans paullu- 
lum a motu ceflat, ilico perturbate admodum in 
fundum mergatur, ibique in dorfum refupina- 
tus procumbat. 
Ulterius deinde animadvertendum eft, quod 
Ephemeri Vermiculi mox, ac fuis ex Ovis pro¬ 
dierunt , ad didlas fuas domunculas aedifi¬ 
candas fe accingant; quae, uti memoravimus , 
longi funt redlique, quandoque tamen incur¬ 
vi & obliqui, tubuli cavi, five cavernae intra 
argillam. Hos autem tubulos pro magnitudi¬ 
ne 8c incremento corporis fui paullatim amplio- 
1 'es majorefque faciunt; ut hinc Vermes adulti 
in majoribus ^, juvenculi in minoribus ^ habi- 
Tab.xin. tent. 
ïjhidjl'. Sapientiflimus Conditor hunc in finem ap- 
propriata ipfis membra conceflit : praeterquam 
enim , quod anteriores duo ipforum Pedes 
quodammodo, uti in Talpis vulgaribus, aeque ac 
Giyllotalpis , comparati fint ; Maxillis etiam 
gaudent hi Vermes, quae duobus Dentibus in- 
ftrudlae , Cancrorumque forcipibus aliqua ex 
parte fimiles, ad tubulos illos m argilla commo¬ 
de apte excavandos apprime inferviunt. 
Hinc etiam ilico videbis terebrantes, ubi vel 
in tantillum argillae aqua miftae conjiciuntur. 
Quodfi vero haud fufficientem ipfis argillae 
quantitatem fubminiftraveris j haud tamen inge¬ 
nium fuum diflimulabunt, fed continuo argil¬ 
lam, qua gaudent, fuffodient, mox Capite, mox 
Corpore , mox Cauda fubter argillam reconditis, 
novas domunculas fibi paraturi. 
Pifcatores eXperiundo fibi conftitifle aflerunt, 
Vermes hos, cum aqua fluminis ab oris rece¬ 
dit, quoque humiliore & profundiore loco ar¬ 
gillam perforare; aqua autem denuo aflurgente, 
itidem altiora petere; quod equidem fummope- 
re neceflarium efle exiftimo; quandoquidem 
plurimis gaudent aeriferis trachearum fiftu- 
lis, quarum ope novum frequenter aerem hau¬ 
rire coguntur. Id autem facere non poffent, fi, 
aqua altius adfcendente , in. profundo permane., 
rent. 
Saepius obfervavi, quod, cum de tubulis fuis 
eruti humido fabulo imponebantur, multo magis 
amaverint extra aquam prorepere, quam in fun¬ 
dum fubter fabulum femet conferre ; cujus rei 
ratio 
dat hy dit Jleimfel, om fyn lichaam aah té perfen^ 
nootfakeljk van doen heeft. 
Het Aas is Joo machteloos huyien fyn huysken^ 
of Pypken, dat , 'wanneer als het in ^t ivater fwemt^ 
ende daar een ’weynig in ruji , het dateljk geheel 
omrdentelyk ^na de gront komt te daalent al’waat 
het dan op de rug valt en leggen hlyft. 
Maar om voort te gaan .,foo tnoet men nu aan^ 
merken dat de Haft-'wurmkens, foo dra fy uyt 
haare Eyeren gekroopen fyn , haar aanftonds begeven 
tot het bouwen van haar gefejde Hujskens; dewel¬ 
ke.^ alsgefegt^ lange ende regte, fotntyts ook krom¬ 
me] ende fcheeve uytgeholde pypen , of holligheden 
in de kley jyn. Die fy na de grootte en het aan-^ 
groeyen haarer lichaamen allenkskens wjder en 
grooter maaken; foo dat de oude Wurmen in a groo- 
te , ende de jonge in kleender b Pypkens veoonen. 
Tot dit eynde , foo heeft de alwyfe Schepper haar 
bequaame ledematen meede gedeelt. Want behal- 
ven dat hy de gefialte van haar fpee voor- 
fle Beenen, eenigzins met die van de ordinaire Mol¬ 
len^ als ook met die van den Kreekel of Veenmol , 
gelyk heeft gemaakt. Soo heeft hy deefe Wurmen 
nog verf en met tveee-tandige Kaaken , de fcharen 
der Kreeften eenigfins in maakfel gelyk: devoelke 
haar dienen.^ om de Pypkens in de kley makkelyk 
en bequaam uyt te hollen. 
Hierom fiet men ook , dat fy datelyk een gat 
maken; als fy maar in een we'ynig kley met water 
gemengt geworpen werden. En of het gebeurde ^ 
dat men haar geen kley genoeg en gaf; foo en kun¬ 
nen fy echter haar aart niet ontveynfen ; maar fy 
fullen gefladig de kley , die fy hebben^ omvroeteHi 
Ende dan het Hooft , dan het Lichaam , ende dan 
de Start onder de kley verbergende , geduurig nieu¬ 
we wooningen trachten te maken. 
De Viffehers icerfeekeren ons uyt haare ervaren- 
heytf dat als het water van de rivier daalt of cf- 
loopt , dat fe haar dan ook laager '^n dieper in dé 
kley inbooren; ende als het water weer ryfl ^ dat fè 
van gelyke weer hooger opklimmen : het welk ik 
oordeel ten hoogfte nootfakelyk te fyn , om de menig¬ 
vuldige Long-en Lucht-pypen van deefe Wurmen i 
waar door fe diktnaals nieuwe lucht dienen te fchep- 
pen. Het welk fy niet en fouden kunnen doen , in¬ 
dien fy in de diepte bleven , als het water quam té 
ryfen. 
Ik heb dikmaals ondervonden^ als fy uyt haat 
Pypkens gegraven, ende innatfandt gefet waar en ^ 
dat fy dan veel eer buyten het water kroopen , als 
dat fy haar na de gront , en onder het fandt , bega- 
Oo o a ven. 
