!ï4® 
ratio 6c in argillae defeftu , 6c in aquae tepo- 
fc, qui force iplis inimici lunt, iira- efle vide¬ 
tur. 
QLiantum ad alimentum horumce Vermium 
attinet , difficillime id , nili adminiculante A- 
natomia , detegi potell; haec autem me docuit, 
argilla fola ipfos vefci. Qiiocunque enim tem¬ 
pore eos aperueris, fem per 6c in Ventriculo 6cin 
tenuibus aeque ac craffis Inteftinis argillam re- 
peries. Ut adeo idem in Vermibus his obtineat, 
quod in Tinea, quae eadem materie vefeitur, 
c qua domunculam fuam parat. 
CAPUT IV. 
I 
^amdiu Ephemeri Vermiculus alatur; 
quamobrem Efca vocetur ; ér quam 
vivax fitf 
E PhemeriOvo, Verme,pabuloque confide- 
ratis, proximum eft videre, quanto tem¬ 
poris fpatio Vermis ille nutriatur. Quamvis 
autem paradoxum videatur determinare velle, 
quoufque Animalis cujufdam, quod in terra 6c 
fub aquis reconditum vivit, nutritio protrahatur: 
attamen ex diverfis Vermium horum magnitu¬ 
dinibus , quas ante memoravi, problema hoc 
folvi poteft. Quum enim fpecies eorum mini¬ 
ma , per anni fpatium enutrita , quo tempore 
fpecies maxima ad volatum fefe accingit, tres 
quartas pollicis Hollandici partes longitudine 
exaequet j fpecies vero media fefqui pollicem 
tunc longa Iit : fequitur hinc, quod Vermis 
quilibet triennii fpatio nutriatur, priulquam ob¬ 
eundae mutationi fuae aptus evaferitj quando¬ 
quidem , qui hanc tertio anno ordiuntur, maxi¬ 
mae fpeciei Vermes duorum cum dimidio pol¬ 
licum , live digiti propemodum, qui auriculari 
proximus eft, longitudine gaudent. 
Maximi hi Dianae Vermes plene enutriti fuis 
c tubulis in aquam fe conferunt, atque deinde 
in aera j prout infra exponam. Verum uti fuus 
cuilibet hoftis eft; ita Vermes illos eo mox 
tempore , quo mutationem fubituri aquas pe¬ 
tunt , Pifces perfequuntur : quum vero deinde, 
mutatione fun£l;i,ex aquis in aera ffimet efferunt^ 
Avesftatim illis inhiant. Quod quidem a Nautis, 
Pifcatoribus, aliifque Hominibus, Rhenum acco¬ 
lentibus, animadverfum fecit, ut haec Animalcula 
deinde, loco Efcae , ad capiendos Pifces fuerint 
adhibita. Atque hinc eft, quod ifti Vermes cir¬ 
ca Vicum Batavoduri, Culemburgi, aliisque in 
locis, Efcae live Ripariae Efcac nomine infignian- 
tur. 
Hetgeen fy fchynen te docn,/oo uyt gehrek 
van kley ^ ais om de lauvtheld van het iit ater ^ dat 
haar nadeelig fihynt te fyn. 
Wat nu het Voetfel dee fer Wurmen belangt, dat 
felve is fwaarlyk uyt te vinden, ten fy alleen door 
hulp van de Anatomie of Ontleeding; dewelke mj ge~ 
leert heejt , dat het alleen Kley is, die fy eeten. Op 
wat voor tjden dat men haar opent, vind men al- 
tyt Kley ,foo in de maag, als in de dunne ende de 
dikke darmen. Gelykerwys dan de Mot hy defelfde 
floffe leeft, daar by fyn woning uyt maakt, foo doet 
ook bet Aas. 
HET IV. HOOFTSTUK. 
Hoe lang de Haft-wurm gevoet wort; 
om wat reeden hy Aas genoemt wortj 
en hoe fterk hy van leeven is. 
G Ëfen hebbende het Ey , de Wurm, ende het 
Voetfel van het Haft, foo gaa ik over tot 
den tyt, hoe lang hy gevoet voort. Ende hoewel 
het vreemt Jchynt den tyt van het voeden eens Diers, 
dat binnen in de aarde ende het water verborgen 
leeft, te willen hepaalen: Joo is het echter, dat uyt 
de aangewejen verjehillige groote deefer Wurmen, 
de begeerde tyt fou gereekent kunnen worden. Want 
alfoo de Kleenjie Soorte , na een jaar voedens , en 
wanneer als de Grootjie begint te vliegen , drie 
vierde parten van een Hollantfche duym-maat lettgte 
heef, Ende dat de Eweede Soorte , als dan een 
duym ende twee derde deelen lang is. Soo volgt 
daar uyt, dat yder Wurm drie jaaren gevoet woi t, 
eer hy tot fyn veranderings tyt kan hequaatn fyn. 
Op welk derde jaar jnen de Grootfte Soorte lan 
Wurmen twee duym en een half lengte fet hebben. 
Het welk ten naaflen by de lengte van cle vinger 
naaf de pink uytmaakt. 
Deefe groote Haft-Wurmen genoegfaam gevoet 
Jynde, foo begeeven Jy haar uyt haare Pypkens in 
het water-, en van daar in de lucht, als ik wat la-- 
ger befchryvenfal. Maar gelyk Vr niemant fondey 
vyant is, foo worden fy op die tyt, wanneer fy 
baar om te veranderen te water begeven , datelyk 
van de Viffehen vervolght ; en hoeveel Jy uyt het 
water haar door vervelling in de lucht verheffen 
foo aafen daar terftont de Vogelen op. Het welk van 
fommige Vijfchers , of andere lieden, aan de oeve- 
ren der Rhyn woonende,aangemerkt fynde,gelegent~ 
heyt heeft verfchaft, om deefe Dierkens als een Aas, 
om daar meede te viffehen, te gebruyken. Het welk 
dan de waare oorfaak is, waarom dat men deefe 
Wurmen omtrent Wyk te Duurfiede, Cuylenhurg , 
end^ 
JOANNIS SWAM MERDA MMII 
ven. 
A 
