276 JOAKNIS S WAMMER.D AMMIl 
inveftigarc non refugimus. Profeélo namque 
fcrutinium indefefl'um fok eft Naturae clavis j 
nee praeter hanc alia efl: , quae ad myfteria 
illius viam ingreflumque nobis aperire poteft. 
Sequuntur Apes in hortis, campis ,& faltibus 
degentes, hinc Apes Ferae didae. Sex harum 
Ipecies adfervamus : quas inter una datur lon- 
giffimis inftrudla Corniculis ; alia autem incom- 
to hiipido corpore horret 5tertia demum Velpae 
formam aemulatur : harumce nonnullas nativa 
magnitudine depidas dedi in Tab.XXVL fig. 
4. j, 6 . 7. & 8. 
Porro 2 c Tertio huic Ordini noftro accenfe- 
mus Apes Sylveftres Aldrovandi, five Vefpam 
Solitariam Moufeto didam. Earum Nympham, 
Vermiculi telam, ipfamque Apem loculi noftri 
continent. Nidulos quoque, quos ex lapillis, 
arenulis & argilla conficiunt , oftendere vale¬ 
mus. In hifce nidis aliquando Vefpam depre¬ 
hendimus admodum fingularem, una cum Sca¬ 
rabaeo, atque Vermiculo, equo Scarabaeus il¬ 
le nalcitur: quin & Vermiculus ille apud nos 
exado integri anni fpatio in ejufmodi Scara- 
I)aeum tandem mutatus eft, alio nullo interea 
temporis alimento, quam lapillis atque argil¬ 
la, viditans. Tres iftae diverlae obfervationes 
quodammodo dubium faciunt, quodnam inter 
memorata Animalcula nidos modo didos con- 
ftmat: quamvis tamen certiffimum fit. Apem 
Sylveftreni eorum exiftere architcdricem; 
quippe quae lapillos bajulat, & cur nidus iple 
revera appropriatus elTe deprehenditur. In Gal- 
jiis ad rudera murorum nidi ejufmodi valde nu- 
nierofi reperiuntur. 
Apes Manfuetas Goedartii heic itidem com. 
memorare pofiemus: verum quoniam ad Qnur- 
tum Ordinem noftrum pertinent, neque Apes 
funt, led verae Mufeae ; ideo debito eas loco 
potius infra defcnbemus. 
Proximae funt Vefpae, quarum feptem ad- 
lervamus Ipecies, una cum favis, in quibus ob¬ 
textae atque obfignatae quaedam carum Nym¬ 
phae etiamnum deiitefeunt. Vulgaris Vefparum 
(peciei Probofeidem in icone 7.Tabulae XVII; 
VeficamqueVeneniin Tabulae XVIII. figuraq; 
Ovarium denique in Tab. XIX. fig. 4. demon- 
ftro. In Tabulae autem XXVI.figura 10. unam 
cx maxima Vefparum fpecie, aliamque Vefpam 
rariorem ibidem in figura 11. exhibeoconfpicicn- 
das. His demum in Fig. 14 & i. nonnullas ad¬ 
junxi Vefpulas de minima Vefparum fpecie. 
Qiiandoque etiam obfervare mihi contigit, Velpas 
raa- 
dfy 'waarheid de neerjiige enderjheking alleen h 
dejleutel v an de Natuur : en de het is alleen defeive^ 
door dewelke wy haare geheimenijfen kunne» ende 
moeten voorjiellen. 
Volgen de Byen, die in de tuynen, velden, sn^ 
boffehen leven , ende daarom Wilde-byen genoemt 
werden. Van defelve bewaaren wy fes foorten: waar 
onder een is met feer lange Hoornen; een ander met 
een verwildert ruyg lichaam; ende een derde va» 
maakfel als de Wefpen: van deefe heb ik Vr eenige 
levens groote vertoont, op de XXVI. Tajel bj de 4. ƒ * 
6. 7. en 8. ajbeelding. 
Vorders foo plaatfen wy onder deefe onfe perde 
Order de Wilde Byen van Aldrovandus , ofte an¬ 
ders de eenfaam vliegende Wefpe van Moufetus. 
Van deefe bewaaren wy het Popken ,0nde het fpinjel 
van de Warm; als mee de de Bye felver. Soo kamen 
wy ook vertoonen de Nejien uyt Jieenkens, fandekens 
ende klye gemaakt. In de genoemde neften hebben 
wy nog gevonden een feer vreemde Wefpe ; neppens 
een Torreken ,als meede een Wurmken daar dit Tor- 
reken aytgroeit; het welke ook by ons naa de tyd 
van een rond ja ar in diergelyk een Torreken veran¬ 
dert is, leevende het felve in al die tyd niet als by 
fieenkens ende klye. Uyt welke drie hefondere on¬ 
dervindingen men bykans niet en foude kunne» 
oordeelen, van welke van de genoemde Beeskensde 
aangetooge neJlen gemaakt werden. Hoewel he^ 
buyten twyfel is, dat het de Bofh Bye doet, die 
fleenkens draagt, en waar toe eygentlyk het nefi 
gefchikt en gebout is. Deefe nejien vind men in 
Vrankryk aan de oude en vervallene muragien, in 
groote meenigte. 
Nog feilden wy de tamme Byen van den Heer 
Goedaert meede onder deefe Order kunnen Jiel- 
len: dan alfoo dejelve onder onfe Vierde Order 
behoort, ende hetgeen Bye, maar een waaragtige 
Vlieg is, foo fullen wy haar ter behoorelykeplaatfe 
befchryven. 
Volgen de Wefpen, waar van wy [even foorten be¬ 
waaren; als meede haare huyskens, waar in nog 
eenige omfponne ende toegefegelde Popkens fyn. Van 
degemeene foort deferWefpen,vertoon ik in de XVII. 
plaat de y figuur haar Snuit, en in de XVIII. plaat 
de 4 fig. haar Fenyn Blaas. Voorts fiet men in 
de XIX. plaat by de Of. fig. haar Eyerflok. Wederom 
in de XXVI.plaat hy de 10. figuur, worteen van de 
grootfie foort der Wcjpen vertoont, als ook een rare 
Wefpe in de ii. figuur. Waar by ik eenige 
van de kleenfie foort der Wefpen gevoegt hebhe ,fig. 
14. en ly. Somtyts heb ik ook ondervonden, dat de 
Wefpen 
