Tab.XVI. 
fig. XX. 
ee. 
f-i- 
I, 
1 
JD i 15 ij 1 jJl ii A U r\. ü 
S9f 
|>racccdentibus femet diftinguit: Thorax enim 
pauilo fufcior eicft,quam Formicae Operariae j 
& nonnihil magis helvus, quam Mari, In Cru¬ 
ribus differentiae propemodum habetur nihil ef s 
neque & in Lumbis/', nec circa Vcntrem^jiii- 
fi quod multo hic grandior ht cffbrmatus, ut 
in eo Ovilla locari pollent: quae omnia ex iconi- 
bus facile innotefeunt. Utrum vero in omnibus 
univerfim Formicarum fpeciebus ita conftitu- 
tum fit, ut plurimae in lingulis dentur Opera¬ 
riae, aliquot Mares, & nonnullae Foemellae- id 
equidem alleverare haud poffum. Certus fal- 
tem allero, per obfervationes miihi conftarc, 
quod id obtineat in maxime vulgari Formica¬ 
rum fpccie, quae in Hollandia, 5 c circa Amffe- 
iodamum, in campis & viridariis^ reperiuntur: 
ibi enim frequenter e tellure, & inter graminum 
radices eas erui,meumque in cubiculum tranlla- 
tas alui. 
Ad hoc praeftandura Icquenti ufus fum arti¬ 
ficio. Ingentem mihi comparavi patinam figu- 
linam, cavam, quam, quinque circiter digitos 
latos ab extrema ora, adglutinato aggere cereo 
circummunivi •, tumque extra hunc aggerem in 
ambitu aquam adfudi, ut impedirem, ne For¬ 
micae, intra hoc munimentum coercitae, pof- 
fent elabi: circumfeptum deinde patinae hujus 
cavum terra replevi, inque hac Formicarum 
rempublicam collocavii Ita fadlum eft, ut 
Formicae intra dies aliquot Ovula ibi fua exclu- 
ferint, c quibus illi prodierunt Vermiculi, quos, 
perperam Ova vocatos, ante defcripfi. Verbis 
profedto exprimi haud poteft, quanta induftria 
& follicitudine Formicae Operariae hofce foe¬ 
tus curent, & quanto eos amore enutriant: ftu' 
penda enim eos affedlione fuos inter dentes baju" 
lant, atque dc loco in locum transferunt,neque 
vel minimum quidpiam praetermittunt,quod ad 
eorum nutritionem & educationem defideratur, 
Qiiando terra, in qua habitabant, arefeebat, 
obfervavi,quod prolem fuam in locum demiffio- 
rera, & profundius fubter terram detulerint; 
at cum nonnihil aquae adfudi, ut terra humida 
& uda evaferit, tum vero vifu erat mirabile, 
quomodo, amoris flimulo compulfae, omnes in*i 
tenderint nervos, ut foetus fuos translocarent, 
atque in ficcum deferrent. Quin animadverti, 
quod, poftquam^ majorem aquae copiam adfu- 
diflem, collatis viribus omnes fuos foetus in e- 
minentiffimum & altiffimum faftigium bajula- 
verint. Quodfi vero aridam terram tantum 
iiumeftabam, tunc prolem fuam eo quoque de¬ 
ferebant; atque fic diftindiffime videre mihi 
r//V va>i het Werk-Mlerken, en vjdt vdddc’r aU 
die van het Afanneken. De Beenen komen haaji 
over e en e e , geljk ook de Lendenen'ï^en de Buyk gj 
hoewel die merkelyk grooter is gemaakt geworden ■ 
om de Eyeren te plaatfen .- dat alles uyt baars af¬ 
beeldingen ligt te kennen Is. Of nu dit ontrent dis 
foor ten van Ad leren Jóo geor dineert is ^ dat daar 
veels Werk-Mieren ^ verfchey de A-ianneksns ^en ook 
eenige Wyfkens fjn , dat kan Ik niet verfsskersn :■ 
maar wei dat dit foo van mj geohfèrveert won onu 
trent de ddergemeenjie fourt , die men in Hollans 
en rontfom Amjierdam , in de velden ende lufihod-^ 
ven vind , daar ik fe verfcheyde maal heb uyt dé 
aarde ^ en de wortels van het gr ad, van daa» gegrad 
ven, en in myn kamer gevost. 
Om dit ft doen foo gehrnjkte ik dsefe konfi e 
ik nam een groots aarde holle fchootel , daar ik ten 
wal van wafch , omtrent vyf vingeren breet vm de 
runt , Dp kleefde , en die goot ik van huyten vol 
water, om te beletten dat de Adieren binnen de mu^ 
ragie my niet onthopen fonden ; voorts vulde ik 
deefe fchootel van binnen met aarde , alwaar ik hstge^ 
mcenebefl der Adieren tn plaatfte; dewelke dan bbmeri 
eenige daagen daar in haare eyeren voortkweekten j 
waar uyt de Wurmkens epuarnen , die il^ hefchreeveii 
heb, en die men ver keer delyk Eyeren noemt. Het is 
onmogelyk te befchryven , wat voor forg ende neer- 
(iigheid de Werk-Ad ter en omtrent dcefe jongen he- 
Jieeden, en met hoe groute liefde fy haat opvoeden ^ 
dragende ende ver plaat (ende die met een greote te¬ 
derheid tiijjchen haare tanden: Soo dat ze in hef 
aldergevingfie niet naalaaten, wat tot haare voeding 
ende ophrenging van nooden is. 
Wanneer de aarde, daar fy haar worfng in had¬ 
den, droog wiert, foofenierkte ik ,dat fy haare jon¬ 
gen dieper en lager in defelve indroegen : maar als 
ik daar water opgoot, foo dat fy vogtig en nat witr- 
den, als dan was het verwonderljk om aan te fien^ 
wat neerfiigheid fy door haare lief de geperft aanwen¬ 
den , om alle die jongen te verplaatzen, en op het 
'drooge ie draagen. Ik heb ook gemerkt, dat als ik 
het water feer vermenigvuldigde, dat fe dm alle 
haar jongen, door een gtmeenen arheyt , op de al- 
derujtftekenjle ende hoogde plaats torflsn. En als ik 
drooge aarde maar even vogtig maakte, foo bfagten 
fy haare jongen ook daar na toe, dewelke ik da-i 
feer befcheydentlyk baar heb fien bsweegen , en ds 
Ee ec 2, vog- 
con- 
