300 
J O A N N IS S W A M M E Pv D A M MI ï 
P.arijjmm Hiftoria Scarabaei Nasi-! Zeer zeltzaame Hillorie van den Neüs^ 
^ _ M Jjt ^ t ^ / f* y /• M f J .!• J lf\ n J\Kl\ M/% M ^ _-ï_. * 
35 
33 
33 
CORNIS 3 iconibus accuratijjimis tllu- 
Jirata. 
INTRODUCTIO. 
^NUrrigeros Elephantorum miramur 
fl humeros ; T aurorum colla Sc truces 
inEiblime jaflros: Tigriiim rapinas: Leo- 
jubas: cum rerum Natura niifquam 
35 magis 5 quam in minimis tota Iit. ” Veriffi- 
mam hancce fententiam fuo jam aevo proniin- 
clavic Rimius ■, quamvis adoranda Natu¬ 
rae opera tum temporis normili obfcure ad¬ 
modum iiinotefcerent. Qiiapropter uti¬ 
que tandem in id incumbendum eft, ut Na¬ 
tura cominus, & qua in minimis haeret, 
fediilo indagetur: aut fane miracula e- 
jiis nuiiquaiii patefient. Tum vero de¬ 
mum Sole meridiano clarius manifeftabitur, 
totidem myfteria naturalia in angufta vilifii- 
moram Animalculorum parvitate effe re¬ 
condita, ac in vaftiflimis maxime confpi- 
ciiorum, quibus in^entiffima gaudent Ani¬ 
mantia, vifcerum Coloflis. Ut igitur in- 
compreheiifibilis Naturae amplitudo in lu¬ 
cem proferatur, in minimis eam inveftigare 
convenit. Nec quempiam abfterreat lum- 
ma, quae heic datur, exiguitas: imo ve¬ 
ro tanto acrius fcrutinio ejus infudare de¬ 
cet: quo enim minor eft Natura, eo gran¬ 
diorem fefe & magnificentiorem deinceps 
in invifibilibus fu is partibus effert, atque 
oculis ufurpanda manibufque palpanda ex¬ 
hibet illa omnia, quae fenfuLim ante & in¬ 
genii aciem eludebant. DEI fane iramenfa 
magnitudo atque majeftas nonnifi in Ope¬ 
ribus, quae infinita Ejus potentia fabre- 
fecit, ccnfpicLia eft: quum vero ad haec 
contemplanda hebetiores fint oculi noftri 5 
omnis generis adminicula, vifum acuere 
apta nata, atque artificiofas encheirefes, 
quarum ope res illae evolvi pofllint, ex¬ 
cogitare & invenire expedit. Atque hac qui¬ 
dem, nec aha via eo tandem pervenitur,ut 
innotefeat, quonam ordine, menfura, nor¬ 
ma atque fapientia, res creatae a DEO 
fabrefaTae fint, & fingula quaevis indu- 
ftrke humanae opera confundant j iitpote 
quae propiorem infpeciionem minime pa¬ 
tiuntur. Qiium enim haec nonnifi externos 
illos ornatus, quibus Operum DEI fuper- 
ficies atque cortex veluti fplendet, expri¬ 
mant 5 hinc vero ifto mentis nutrimento, me¬ 
dulla & nucleo, deftituta fuiit, quo DEI 
Opera pollent: haec namque eo femper 
ad- 
33 
33 
33 
33 
33 
hoornige Schalhyter, door curicufe 
afbeeldingen opgeheld eit. 
INLEIDING. 
En verwondert zig over de tooren^ 
dreggende fchouders der Olyphan- 
yitefi: over de half en der Stieren en hunwoe- 
fe om hoogwerpende kracht: over den roof 
derTygers: over derLeeuwenmaanen:ter- 
wyl de Natuur nergens meer volkomcnis ah 
in de kleenfie dmgen. ” Deefe waarheids 
fpreiikheeft Uiinms infyn tytalgeuyt^hoewel 
men toen ter tyt de aanbiddeiyke werken 
van de Natuur niet als van verre maar 
befag. JVaarom men dan eyndelyk daar 
toe behoort te komen^dat men de Natuur van 
naby , en in fyn kleente , iverig ging on¬ 
der jbeken , of men fal de wonderheeden der 
felve nimmermeer befchouwes-j. Daar men 
anders middag klaar fal bevinden , datter 
foö veele natuurelyke verhorgentheeden in 
de bekrompe kleenheid van de aldergeringjïe 
Dieren fyn opgefcoten , als in de uytgefet- 
te Colöjfenvan de alderjigtbaarfie ingewan¬ 
den der grootjie Dieren. Sal dan de on¬ 
bevatbare grootheid van de Natuur voor den 
dag gebragt worden , foo moet defelve in 
haar kleente onderfogt jyn. En hoewel haa- 
re fubtiele 'geringheid ons fou te rug mogen 
houden y foo moeten wy geen arbeyt ontjieuy 
want hoe dat fe kleender is, hoe fy heer Ij¬ 
ker en groot er in haar dnjigtbaare deelen 
fig op doet, waar door dan alle haare onna- 
Jpeurelykheid figtbaar en tafielyk wort. 
Want GODS grootheid en majejieit is 
niet te fan als in die werken fyner aJ- 
mag tig heid, daar, ons het g efig t ontbrekende, 
wy alderhande hulpmiddelen moeten foeken, 
óm dat te onderfieunen, en kunftige uytvin- 
dingen moeten bedenken, om die dingen te 
ontieeden. Als dan,en niet anders, fat men 
eerft, met wat order, maat, regulierheid, 
en wysheid, GODTfyne fchep/èlen ge for¬ 
meert heeft; en hoe alle de werken van de 
menfchelyke vernuftigheid hier omtrent jiil 
[laan, die niet van naa by willen onderfogt 
weef en: want alfoofy niet als deuyterlykecie- 
ragien van de bajien en fchalen der werken 
GODS naa apen, foo hebben fe geen fal- 
voedende kern en pit in haar, gelykerwys 
de werken GODS doen , die hoe men fe 
meer onderfoekt, en als open kraakt f om 
foo te fpreeken ,) hem den Formeerder foo 
veel verwonderlyker , liejfelyker , en aan¬ 
bid- 
