i8 
HISTORIAE PLANTARVM* 
'3efcriptio 
Lignum, 
M AIus Cotoftea , pufilla arbor eft, ligno con¬ 
torto , intus pallente 8 c albicante firmo fa- 
Cortex. 
hl/u. 
ftiret. 
tis & iquabili, cortice obtedo mediocri non ri- 
mofo nec valde fcabro .inferna parte fuffufeo, fu- 
perne fubcinereo, liuiore atque glabro.Folia ge¬ 
rit Malo vulgari iqualia , nulla in ambitu crena 
incifurive dilleda > prona parte cana lanugine v- 
bertimobfita , fupinavero viridantia &liuia fe¬ 
re,rarius [ & non nili tenellis foliis ] lanugmofa, 
qui lanugo facile affrictu digiti deraditur : flo¬ 
res non multi fimul vt in Malis , fcd in furculis 
Angulares , Rofis fylueftribus perfimiles , quin¬ 
quefoliis fubrotundis , ac femuncia latioribus, 
carneo colore praeditis conflantes , in quorum 
medio flamina multa purpurafeentia apicibus 
luteolis ifloriaatem toti fub fu nt quina folia ex 
fr»Utu. viridi canefcentia , villofa , qui poftmodum fru- 
duum py thmena foliatum efliciunt. Sub illis la- 
nuginofum quid extuberat, futuri frudus rudi¬ 
mentum, quod cadentibus florum foliolis incre¬ 
mentum capeflit, doneefrudus perficiatur,ma¬ 
gnitudine Mali, figura varius, turbinatus, & to¬ 
rulis eminentibus tubcrofus, paruus, magnus, 
„ mediocris,denfalanueincrafili obdudus: pulpa 
Semru. m & „ , , , r r 
melina,odora, adltnngente,& fubacida. Semina 
inipfoPomi centro, quinque cellulis diftindis 
continentur, cortice fpadiceo, medulla alba, Pyri 
feminibusnon multum diflimilia, vifeido quo¬ 
dam lentore lubrica, quem in aquam deieda de- 
r*U x ponunt, & ipfammucilaginofamreddunt. Ra¬ 
dix copiofa,fufco cortice veftita, alias reda, afias 
oblique ada, e cuius fummo multi ftolones vir¬ 
gati fefe exerunt. 
s.uJo. Seriturauulfione,infitione,viuiradice, ramu¬ 
lis & taleis. Ipfc verb frudus ex arbore pendens, 
incuruatos trahit ramos , prohibetque crefcere 
parentem,vtPlin.ait : habetque hqc arbor om¬ 
nium Malorum infima, omnium Malorum maxi- 
C ofon/aW ma> vt Gotopiusannotat. Democritus Cotoncii 
Cedrium h- . r • ■ rr ■ r 
gur*m cuiufuis animantis effigiem reprifentare promit¬ 
tit, fi in formulis inftulptis claufum adolefcat.Dif- 
ferentias portet defcnbemus. 
Malus Cotonea, quo nomine primus Cato ap- 
pcllafle traditur, & Cotonea firhpliciter, aliis Cydo¬ 
nia^ Cydone Cicci oppido, vnde primum adue- 
daputatur.vnde Serenus: 
Aut qua poma Cydon Cretas mi (it ab oris: 
De qua re pofte^ fufius agitur.Platina etiam Co¬ 
ponia vocat. In officinis Citonia. Grxcisy.vfov/©' 
vt Thcophr. & y-akla ., citeris. Gerra. 
0 uittcn,oberf : uttcnbAU»n/ Belg. 0 ucfippclbooin 
0 .ucperrcboom. Gol.Cotngnier 3 Coignacier. Ic. Co- 
tognaro. Hifp. Codmero. Ang. 0 mnce trcc. Frudus 
xv Jhviov , Cotoneum 8 c Cydonium malum. 
Lonic.putat Cotonea dici, quia lanugine [ qui, 
vt ille aic,Coton Gricis eft ] reda fint : [ & vt C. 
Bauh. fcribit.jquia Cotone feu lana teda videan- 
tus. Verum apud nullum hadenus probatum 
Authoremlegimus, Coton vel Cotonem , aut 
Cotonacftc Lanuginem,fcd barbarifmo ei voces 
ex Gallico & Italico mutuati videntur , quibus 
Coton goflipium eft , quod nec ipfum quidem 
quis proprie lanam dixerit. Aliis Codymalum,fi- 
ue Cydomalum,vtCretenfibus,vtdiceturpoftea, 
quod Galeno y&t & per excellentiam di- 
citur u>i\ov x? 1 tIttus c. i. & apud Diofc. y.i;\ivoy 3 me- 
linuip vnguentum Plinio, quod ex Cotoneis pa¬ 
ratur^ vinum quod f/.uKmy 3 Sc yjuJhstiuv vocat. Iu- 
lius Pollux iftiuum Malum. Virgil.Malum canum 
'ae/©?«57XfcV. Edog.z. 
Ipfc ego cana legam tener a lanugine mala. 
Et alibi: Aurea Mala: 
tjuirnnt. 
Nomina. 
Arbor. 
Cctonia. 
Cjdor.ttt. 
Malum <£• 
fhuum. 
M alum 
cur.um. 
—Aurea dura» 
Mala ferant Oncrcw.,&c. 
Et Eclog.;. 
Quod potui pueri ), fylueftri ex arbore Iccii, 
Aurea mala decem mi/i , cras altera mutam. 
Et rurfus.ro fcida Mala:Eclog.S. 
Sepibus in nofiris , paruam te rofeida Mala 
(Dux ego ve/i er eram ) vidi cum matre legentem. 
Alter ab vndecimo tum me iam ceperat annus 
lam fragiles poteram a terra contingere ramos. 
Qui quidem Virgiliana nobis videnturde Malo 
Cotoneo intelligenda, & perperam a nonnullis 
ad Mala Punica referri. 
Aurea poma manu,&c. 
dicit Ouid.Metam.io. ua\a h y/cvrtty&v. Mala au¬ 
rea & coloris aurei dicit Seruius, vnde Martia¬ 
lis: 
Cecropio fatur at a Cydonia meile. 
Frifius ad Eclogas addit:Gricis xpona.u.f^a . 3 aurea 
Mala, citri na Mala elfe em - 2 lrt ber fiirtcncn/ 
febdn (Eiolbcfecl. ta KvJblvia. Diofc. Ob huius fru¬ 
dus &formofam fpeciem , & amplitudinem in 
arbore tam parua nafcentis, ac tenui , Tryphon 
Medicus apud Plutarch.^.Sympof.Malum ab Ho- 
mero didtam failFe ly\d.oy.efm/ commemorat,tam- ^ 
etfi deMaliCicrii frutftu id potius explicandum 
putet Dal. Quod autem Mala aurea , Cydonia 
fint, multi probare fatagunt, ex Herculis ftgno, 
ante aetatem noftram Romi defollo , manu tria 
malacotonea tenente : vi litu r nuncRomiin cu¬ 
ria Conferuatorum. Curtius. Nota autem eft fa¬ 
bula dc Hefperidum hortis ab Hercule fpoliatis. 
Herbarii fere omnes pndidis vulgatis nomini¬ 
bus tam Gricis quhm Latinis vocant: Sed in de- 
fignandis diftingucndifque Veterum differentiis 
non bene conueniunt, vti patebit. Arab .Saffar- s *ff*rrcl. 
gei 3 vt c-ft apud Serap. Germ. 0 uittcn / iiittta- 
nen / 0 uittcnapffel ober Furtcnapffcl. Qjjj- 
bufdam etiam CBolbvaptfdjquaft aurea mala. Gal. 
Cotng 3 Sc Pomme de Coirig. ftal. Pomo 6 Melo Cotogno. 
Hifp. Codoyoas,Membrillos&Marmellos. Anglic. 
0 umre/& 0uir.tetre,qui tamen pofteriori no¬ 
mine appellantur. Pyris ftmiliora dicit Turne- 
rus,qu-im Malis Cydonia. Belg. 0 ucappel/ & 
0 tk*pcrc/quod pofterius cotoneum Pyrum de- 
notat.Bohem.FbauIe. 
Porro de aureis & Hefperidum malis multi MuIu * u - 
multa.Dodtiffimus Goropius vult nihil elfe aliud 
quam Cydonia Mala. Qui igitur Aurea malae VrjfZe. 
fint ex Plinio difeamus , qui inter Cydonia ScU 
Chryfomela vocat, qui citeris colorepriftant. 
Satis perfpicuum.efte puto Cydo niorum genus il- 
lud,quod aureo colore maxime eft infigne,aurea , , 
Mala elfe, idcirco Mala Hefperidum, oftendam ifcndum.' 
tamen quid Propertius de Virgilii aureis Malis 
fenferit: cuiusiudicio qui ftare nolet, is cadat in 
quot velit errores.Eius verfusfunt ad Lyncen: 
Vtque decem po/fent corrumpere Mala puellamgrc. 
Telix qui vilis Pomis mercaris amores. 
Quis hic non videt, viliaPomafuilTe, qui aurea 
Virgilius vocauic. Minime vero ex AlTyria vfque 
& Media adueda.Non elle autem Scandiana, aut 
Matiana, aut Melimela,idem in eo carmine dari 
demonftrat, dicens: 
Illis pompa fuit 3 decujfa Cydonia ramof&c. 
Succinat Propertio Palladius. 
Cum pra/let cunttu fe/ulua Cydonia pomis, &c. 
Eadem & Columella habet, qui Plinium pricef- Ma[d He 
ferat, 8 c Chryfomela vocat, vtiam didum. His (fendum 
igitur autoribus qui nondum credit aurea'He- «ure*. 
fperidum mala, magnum inter citcra Herculis 
ornamentum , Cotonea mala clle, eum dignum 
iudi- 
