LIBER PRIMVS- 
frudus vadi generis effc ait. Sed qualia fint ca 
genera non explicat. Tabern.priter vulgata et- 
iam Miluiana habet, &£ajfiutfutten vocat, hoc 
eft,fpuria Cotonea: Item in Icon. &hift.Pyra Cy- 
utten^ donia , Suffcnbiren: Ac fecundum quidem ge- 
;ren- nus pingit frudu ad pediculum lato & ventrico- 
fo, &qui definatin obtufam pyramideip , fed ni¬ 
hil defcdbit , aut docet. Deinde inter Pyrarefert 
Pyracydonia, qua: tamen a Cydoniorum hifto- 
ria neutiquainfuillent fepauanda. Icon.Tabern. 
qui & in vldma edit. Macthiol.appofita falfa eft: 
non enim plures flores limul fert Cotonea, vtin 
abern.V ea affictum. Melior erat Matthioli prior. Nihi- 
cr*nUs lo mcliiis Gerardus Anglus Pyrorum Cydonio- 
tAttiHr. rLim Xabern.figuram capite proprio habet,8cpo- 
ffea Malum Cydonium Tabernamontani ponit 
pro Pyro Cydonio. Sic boniiftiviripofttot 
Herbariorum deferiptiones ,diftindiones,repe¬ 
titiones Si dixerimus fere inculcationes , adhuc 
nefciuntfub quo veulentur Casio , & qui lucem 
afferrehuicdifficulcatidebuiflcnt , milcent qua¬ 
drata rotundis. Explicemus rem paucis,& quid 
nobis videatur de Cydoniorum didindione & 
differentiis. Ergo Cydoniorum duo gener a fumma : 
lyortenje & fyluejtre : hoc fui fpontis eft, nullo 
fruens cultu,dcquomox. 
r ortenfia. Hortenfium alia maiora, alia minora, & tertiu 
quod Mifcellancum vocant. Nam hodie 
non videtur cognitum. Mifcellanea vero nihil 
aliud exiflimamus cfTe,c]uam ex variorum fur cu¬ 
lorum de Malorum aut Pyrorum genere inlitio- 
ne prognata Poma, fiueiam Melimela dicas ,fiue 
Muftea,liue quouis alio nomine*vocitcs. Solerij 
fane opinio fuit Mullea Cotonea , fme prxcocia, 
in Dclphinatu vix cognofci. Reliqua duo 
tantum hodie in nortris regionibus coluntur, c- 
tiamque a nobis , quorum talis forma. 
•Oefcriptio Minora quar omnium vulgatiflima, pugnum 
Minorum. v i xa; qnant , namquatuor vncias raro fuperant, 
circa pediculum turbinata, iuxtaPythmena latio¬ 
ra & quodammodo fertilia, angulis torofisine- 
qualia, & veluti per longitudinem fulcata, colore 
primum quidem virente, fed mox maturata latu- ' 
re aureolo, copiofa lanugine obduda, odore gra¬ 
to quidem , fed vehementi, 3 c qui quorundam 
capita ita procellit, vtipfis dolorem moueat,prx- 
fertim fi conclaui aut Mufxo inclufa habeantur. 
Caro flaua, firma atque quouis Pyro compa¬ 
ctio r. 
'Mttorum Maiora vero, vtprxdida tantum magnitu- 
jcjcripno- ( jinefuperant,ita& figura variant ab iis, & inter 
fe quoque. Omnia vero circa pythmena viden¬ 
tur angurtiora , circa pediculum vero alias acuta, 
alias fertilia, immb Scvtrinque fertilia vidi mus,vt 
in figuris infinuarhus. Pono Cortice hic longe 
liuiori contecta, exiguo , autfere nullo cotone 
obduda: dilutior etiam eorum color, liue flauum 
fpedes ,fiue cx flauo viridantem : Caro minus 
firma, quam minorum, nec tam vehementem,vt 
illa,de fe odorem fpirant. Hic ftruthea putamus 
Veterum,illa vero Cydonea {impliciter dicta, & 
«.hrfttva. Diofcoridis, fi modo nobis fint eaipfa ve¬ 
ra genera Cydoniorum quq a Veteribus deferipta j 
funt. Cordus ait maiora iuxta pediculum latiora 
elfc, ciica pythmena anguftiora,quod non fem- 
per refpondet, nam etiam contrarium obferua- 
uimus uti didum. Hic Delphinatibus dicun¬ 
tur gros Perus Coings : Prouincialibus , gros Co- 
dons. 
locus & Hxcduo genera, quxmodb defcripfimusho- 
Tcwpus. dic in vfu funt: & minora quidem per tota Ger¬ 
maniam fat frequenter habentur , in hortis, pra- 
Tom. I. 
5* 
tis, & vinetis queque. Neque vilis defunt inftru- 
dionbushortis, vt Gefner. annotauit. Haben¬ 
tur & in Italia & Gallia, ahifque circumiacenti- 
bus locis. At vti Tragus ait, vnum tantum ge¬ 
nus Cydoniorum in Germania extat , iScidpafi- 
fim vulgatum , quod & nullo negotio apud eos 
prouenire folct , licet iis quoque aliquando pe- 
regrinumfuerit. Intelhgit autem parua.Strutnca 
vero fcu maiora haud ita vbiuis obuiam funt , & 
primum quidem in principum tantum hortis ha¬ 
bita, indepoftea ad alios quoque dimanarunt. 
Camer.fcribit Lugduno delata in Germaniam, Sc 
ex Heluetia. Nos vtrumque colimus in horto 
E. C. Montb. Habentur &Ca(ilei. Sed pricipu? 
magnitudinis & elegande habetur in horto E. C. 
Stuckardiano , item in horto arcis (B6ppm$cn, 
furbinata& non turbinata,vndccopiose mittun¬ 
tur Stuckardiam in aulam. Obferuauimus etiam 
vtrumque genus Patauii,MonfpefTuli , Nemau- 
fi, Geneuq &alibi. Amant in genere loca frigi- 
diufcula tam plana, quamdechuia : humidiora, 
qukmficciora. 
Florent Sole ab Ariete ad Taurum properate, Tcmpuf. 
hoc eft circa Non April.& Kalendas Maii,varian¬ 
te etiam norum,ficuc & maturationum tempore 
pro natura loci. Poma maturefeunt Septembri Q 
& Odobri menfibus : qui li cruda quis per hye- 
memaireruare velit ,feorfimh penfilibus vuis re¬ 
ponat, nam vuas acerrimo fuo fapore adeo vi¬ 
tiant , ut ei ltatim marcore conficiantur, vt feri- 
bit Camerarius. Palladius putruit Cydonium 
malum nullam infidonem admittere : fic enim 
canit. 
Cum prajlet cunttis fefilua Cydonia pomis , 
Alterius nullo creditur hofpitio. 
Roboris externi librum ajpern.it a fuperbit : 
Sit tant um nullo crefi ere pojfe decus. ] 
Sed propriis pandens cognata cubilia ramis 
Stati contenta fqttm nobilitare bonum. 
Pofteris tamen obfeiuatum & aliorum coiugium 
ferre. Monardus feri bit, Perfica arbore in Cydo- Perfica 
niaminferta,Cydoniamenafei. Hxcvt.quemif- Cydon. 
cella diffindam a prxdidas omnibus efficiet fpe- 
ciem. Malus item, Pyrus, Prunus, Armeniaca,& 
aliqui fimilcsCydoniisinlitx,delicatiores eua- 
duni,teffe noftri feculi diiigentiftimo Italorum 
Geoponico, Aug. Gallo. Sed an Cydonii fur- 
culi pndidis arboribus inferti ad frugem perue- Sati A 
niant, nondum obferuatum. Rami recentes,vcl 
bimuliNouembri vel Februario Luna crefcente 
depadi, breui tempore frudus ferunt, eodem 
tefte. Id apud nos fieri portet Martio. Rami in¬ 
ferti poliunt exfdndi primo vel fecundo anno, & 
plantari Februario vel Martio Luna noua, & fru- 
I dusfuo tempore ferent gratos. Cydoniafrigido 
Sctcrreftn temperamento prxdita funt, ac pro¬ 
pter vincentem adftridionem miniis citeris Ma¬ 
lis humedam. 
Diofcor. Mali omnis folia & flores , & ger- vires & 
minaadftringunt, maxime Cydoniq. Ergo fn-vfus. 
gida funt primo ordine, & ficca fecundo. Cydo¬ 
nia vero Maliftomacho commoda funt, & vrina Stmttci)U , : 
cient. Affata mitiora fiunt. Vtilia funt coeliacis, y rinum 
dyfentericis, pedore fuppuratis, vel podiis fan - ctunt . 
guinem fpuentibus, (vt mox declarabitur) bilem Ccehaca. 
fnperne ac inferne excernentibus , maxime cru ' y^mituJ' 
da. Sed &: cremor ipforum , in ftomachi aut ai- Orthop j 
ui fluxionibus commode bibitur. At crudorum „ oe *. 
fuccus potus, orthopnoicis prodeft. [ opbawaiyJs Diofc.corr^ 
malimus legi cuue-motY.is : quamuis Serap. quoque 
priore modo legiffe videatur,cum ait: Succus c 5 - s ' pu ™„ 
fert afthmati: ac Plin.quoque fcnbat fuccum 
C 4 
