LIBER PRIMVS- 
monii vitruni in fuccomacerare audent, vt redda- 
tcye/.'c 6 tur purgaas, ScitainDiacydonium coquere cum 
ttm - Saccharo, quod eius guftus magis celetur , qukm 
fcammomi : & ho^pro infigni fecreto habent. 
Sed habeant quantum velint : non inuidemus. 
Fuimusprolixmtes in exaggerandis Cydoniorum 
viribus flinerfifque eorum prxparandis modis, 
cura ob eorum prxftantiam atque nobilitatem, 
tum verb ob communem eorum vfum, quem ha¬ 
bent & in arte, Sc in vita ccconomica. 
DE COTONEA SYLVESTRI. 
C OtoncaMalus fylupftris , fatiux per omnia 
fimilisexiftit,a qua ramis diftat minoribus 
tantum ,caudice alfurgensmagisredo,iuxtater¬ 
ram minus fruticofo , fed Angulari frequentius: 
eadem numcrofioribnsfcatec floribus, & largius 
s frutificat. Frudus fero perficit, qui etiam fatiux 
frudibus multo fune minores. Nafcuntur in Da¬ 
nubii Petro/Is ripis,^: collibus, plurimum que Ta-iZ I 
pra Ratisbonam Sc ICeilheymium oppidum , vf- 
que ad Petraeas fuiccs,per quas Danubius labitur: 
frequenter inter petras atque in vinearum fepi- 
bus,autore Cordo. 
ina Mala Cydonia fylueftria,odoratifIIma, in fe- 
Syuony- pibusnalcentia,Piinio. Atque de his Virgilitun 
quoqueinte}lexiffe,funt quiputent.Curtiusfcii- 
bitjfylucftriaclTe de genere Struthiorum , quod 
mirum ert, fi struthia Cmt maiora ,vt ex Dofcor. 
& Galeno oftendimus,atque Sylueftria vel ipfls 
paruis Sc vulgat:flimis magnitudine cedant. 
Cordus Cydonii tertium genus, fu a fponte pro¬ 
veniens vocat apud Diofcor. Et in hili. Cotoneam 
Mulum fyluejlrem. Cam.Struthia & Cotonea /ylu. 
Kue^ay/ayjy.pef' -L iyel *. Ge r m.VTJI b C aMittcncn.Gal. 
Coings fauuaga. h.Gotogno/luu urico. 
Eftadftringendi vi multo efficacius exteris Co¬ 
toneis. Cordus. 
Quomodo Malus Cotonea ferenda fle , & 
quando :quomodo colenda, putanda, inferen¬ 
da habes apud Plinium hb. 17. cap. 19. Colum, de 
arb.cap.i^. 5 : de re ruft. l.n.cap.45. Multa prxcla- 
re quoque de his fcripfit: Car. Stephaniis in Ina 
Agricultura: Sc Collerus in fuo diario ceconomi- 
co : 5 c nos antea quxdam annotauimus. 
35 
Iut in Pyrami- 
dem faftigiata, 
in qua tamen fi¬ 
gura multum e- 
uariant , carne 
quam Malorum 
denflori ', fatis 
fucco fa, fed ple¬ 
rumque acero- 
fa,prxfertim cir¬ 
ca media: vbi fe¬ 
mina foris ni¬ 
gra , intus alba 
qualia Mali,cel¬ 
lulis coriaceis 
diftinda conti¬ 
nentur : pedicu¬ 
lo fere quamPo- 
morum longio¬ 
ri. Colore mul¬ 
tum variant. 
DE PYRIS. 
Cap. IY. 
D-fcriptio T">Yrusfatiua cralTo coque redo &fimplidaf- 
furgit caudice, altilis quam Malus , fed mi¬ 
nias fit patula ,ramisiifque plurimis, furredis po¬ 
tius qu^m latcrorfum extenfls : Cortice quam 
Mali fcabrio re, materie firma ,fatifque tractabili, 
prxfertim ad typos & fculpturas apta, (ex qua 
noftiarum harum figurarum pars maior parata / 
irem ad tornum & alia,ex pallida ruffefeente,que 
ficcata magis etiam rutila fit. Folia circinata fere 
vel ex circinato oblonga, eorum figura pro'fpe- 
cierum diuerfltate variante, io ngiufculo pedicu¬ 
lo hxrentia, fuperne lxuia, virentia , inferne af- 
periufcula, albicantia. Flores fere,quales Malo, 
Pentaphylli-,albicantes apices purpurei. Frudus, 
hoc eff, Pyra, pene omnia turbinata, circa Pyth- 
menacrafliora ,iuxta pediculum tenuiora, & ve- 
'M.itenes. 
& 'aret, 
fruftus. 
quemadmodum 
Sc fapore. In gefccre, nlfciifxam viuidus his color 
vtMalisineque cuti tamlxui conteda , fed alias 
virenti, al&s araneola,alias viridi aut fuhflaua,ra¬ 
rius ruffefeente , vtoluriminn obfoleta Sc leuiter 
fcabra. Sapor vel dulcis, vel acidus, vel aufterus, 
vel acerbus. Arbor caret funis. Radicem habet 
profundeadam, vt fcnbitTheophraftus, qui de 
Pyro diffuse haec fere habet. . , • 
Pyrus infenedutefoecundiorredditur. Minus 
diu tamen viuit quam Pir.affer feu Pyrus fylue- de Py*. 
ftris. Flores profert foliatos : folia orbiculata: fru¬ 
dum fucco aquofo conflantem, (eminacongefla, 
putamine inclufa.Corticcm habet ex nemo carne 
Sc humore conflantem. Raro ex ramis crcfcit. 
Facile amitritfrudum, ob molem Sc pediculi te¬ 
nuitatem. Plagis debilitatur , ideoque miniis 
recidi poftnlat. Yermibus obnoxia eft. Reliqua 
qux Thcophraft.habet, fuis queque locis dicen¬ 
tur. 
PyniSjVt annotat Scaliger,interdum pullu- 
lat ab imo: verum ex eadem radice nullis progna¬ 
tis radicibus j.ied radicis brachiata promotione 
quq brachia fero tandem radiculas emittunt. Di- 
da eft quidem uwoqviK, hoc eft, vniftipes, fcdTTtt- 
<>a.C\cLs-iy.}) ,id eft h. radice emittens pullum: huic 
enim longe etiam fubter terram produdis radici- ^ ^ 
bus, ftolones enafeuntur. Cultura gaudet,& fi- g au j ee 
ne ea nequit proficere. Salfis offenditur. Frudus 
verb cius habet quod efui fit aptum Sc genera- Cur fulp* 
tioni;illi pulpa,huic femen. Ac pulpa quidem Pyredm*? 
non tantum ob cibum data eft, fed etiam ad femi¬ 
num prxfldium : qua?etficoriaceo amidu dona¬ 
ta flnt, melius tamen & felicius intra pulpam 
vel putridam etiam, tota confcmmtur hyemc , 
quam exempta. Eademque ratio valet, Sc in Ma¬ 
lis^ in Pomis,&in vniuerfum in frudibus omni¬ 
bus quibus Pulpa data eft, vel aliud quoduiso- 
perimentum ad feminis tutelam. Pono eidem 
Theophrafto frutificat Pyrus ex annotinis furcu¬ 
lis , germinat ex cacumine Sc latere: (erotina eft, 
quippequxhyememagna exparie fua perficiat 
Poma: quoddam genus Autumno. In trimatu 
ferre incipit, 'Sc interdum ante*, autore Plinio. 
Diofcor. feribit Mali Medii i femen fimile elfe fe- * fa!/ Me * 
minePyri, vel vtSarraccnusreddit, Pyri femen * Cl * e tnt 
habere: Gtxcum habet, oirlay-a.i^ov a-nco eWoV, 
quodconfideratione dignum. Noftrorum enim 
enim Pyrorum femina non multum nobis re (po¬ 
dere videntur feminibus Malorum Medicorum 
vel Guriorum. 
