V* Vya 
differant d 
Jomu. 
Etymon. 
VelopZ-irf-u 
<4fta dtft4 
lidipiett. 
Q(hnt- 
*££ M - 
heb. 
AT omtncla- 
t'U 
5« HISTORIAE 
Pyra, inquit Plin. a Pomis hoc differunt tan¬ 
tum, quod vfque adeo orbiculata non funt, ne¬ 
que perfedx rotunditatis, led turbinatioris & 
oblongioris formq ac figura:: quod mihi non fa- 
tisfacit quum plura genera Py rorum non (Int mi¬ 
nus orbiculata Pomis. Pirus , vel Pyrus , vtrum 
rediusfcribatur, nondum conuenic in ter autho- 
res. Qui Pyrum kribunt, a Pyramidis figura de- 
riuatum volunt,quod in exacutumfaftigietur,cu¬ 
ius fententix quamplurimos eofque grauifllmos 
in lingua Latina videmus cflfe auchores. Ita apud 
Poetas legas, & apud Herbarios plerofque,immb 
apud ipfumquoque emundilTinu naris in lin¬ 
gua Latina Scaligerum.Columclla & exteri Geo- 
p.unici modo Pirum habent , modo Pirum,fcd 
Gaza lioBio Grxcus pa/Iim & lemper Pyrum & 
noltri feculi dedidimus Latinus Hadrianus lu- 
nius. In Pyramide nihil ventriofi , licut in Pyris 
omnibus. Adhxc in veteri noftroPlnii codice, 
fempcr Pir m legitur. Et omnis literaturx gna¬ 
rus Hermolaus vbique etiam ita fcribit. Si tamen 
quis aMea fimilitudine, quod e lato in acutum 
lpedet, &in mucronem turbinetur,'tradurn vclic 
PyttmLper nos licet. Qujd fi Pirum ^ Grxco de- 
dudum fit dempta litera A & interpoiito R , ik 
ex thov Ia dum fit Pirum. Ita multas voces Lati¬ 
nas mirabili tranfjuofitione aut mutilatione a 
Grxco dedudasefte, noruntdodi, &fir.nmus il¬ 
le Scaligerabundedocuilfetin Originibus , nili 
fata diuinum illud opus pofteritad inuid.flent. 
Goropius a Germanico tradurn vult , Pyri no- 
mcn,inquiens,quali b -™>deriuaretur, per JlrAoV 
Icribunt, fed mea lententia aliunde nomen duxit. 
Nos Pcer vocamus ,b VVeer, propter pri.nam fyl 
ueftrium naturam. Pyrus vrbana dicitur , &cul- 
tiua, hortenlis, edomita Hermol ao , ad differen¬ 
tiam lylueftris , quam quidam volunt cultu mi- 
Cefcere,dc quo poftea.A.V/©- Giecis,vtThrophra- 
fto & Diolc.Athcn. Theocrito & aliis pleiifque & 
a-rnv iple frudus , a quorum proucntu copiofo 
Pcloponefusquoqueipla quandoque dicebatur 
Apia, vt Ifter alferit in rebus Argolicis, licet qui¬ 
dam ab Apia Phoronei filia terram eam ita nomi¬ 
natam putent.Apud Athcn.dicitur& & l 
«T/©-,pro eodem,nempe pro fmdu. Et apud 
Plutarch.in Problem.*-»/©- dicitur qua: ta¬ 
men vox proprie Pyrum fylueftrcm denotat 
Theophrafto. Curtius Ik Dodon.arborcm d-xiJ)ov 
quoque Grxcis dici fcribunt. Scribitur Scdn^tQ- 
& Dodonxo,A Tarentino in Geoponi- 
cis, d.',TTi<hiY. Hermol. ait frudum quoque Adi- 
pion vocitari, quam tamen vocem nulpiaminue- 
nimus, forte Apidion dicere voluit. Poecx/unt, 
inquit Hermol. qui Pyrum Ochnen vocant, fyl¬ 
ueftrcm Achrada.Et Had.Iunio quoque ox>‘» Py¬ 
rus eft quemadmodum & dxp*s: ( l ua; tamen vtra- 
que vox Thcophrafto Pyrum agreftem denotat, 
vti didunt dmQ- enim & oxvn apud eundem fi- 
muliunguntur, quamuis Gaza Pirumfolum re- 
ponat.Conftar.tino quoque in Lexicoo^v;; Pyrus 
agreftiseft. Eft igitur drsnQ* omnium Pyrorum 
hortenfium nomen generale: vnde tradurn ada¬ 
gium J.dr.io TKTrm-n&s , Apio mollior, vel , vt alii 
vertunt,Pyro maturior , quamuis aliqui de Ra- 
phanoincelligi velint,miniis Icite. Hcbrxi t.fte 
Elix Leuitx nomenclatura,Egg<wvocant.Sclauon. 
XfbWf«fru»d».Arab,H«»^ te funt Pyra, 
vt eft apud Scrap.Cirmetrefeu kenietri. German. 
23 iren & £tm/ 25 irnbaum.Gall.P 0 mir 3 P 0 ire.Ital. 
Pero. Hifp.Caftil.&.Portug. Pera & Pyras. Catal. 
Peres. Angl.pear.Belg.perre &pccrc. Eohcm. 
■6r»gFy. Vngar.^crmelj?f4. Fruftus Hetbariis 
PLANTARVM. 
quoque omnibus Pirum dicitur & Pyrum, vti di- 
dum,de quibus Virgil. 
Infere Daphtn Pyros carpent tua Poma nepotes. 
Item: 
Ornufquc incanuit albo flore Pyri. 
Multiplex Pirorum differentia, atque nomenda- Di/front* 
tio varia ,qua Malis ncutiquamcedunt. Theo- Thetph. 
phraftus duo Pyrorum fumma genera agnokit, 
Iatiuam & agreltem, uonov , iy o-xf ^'■ Gaza Pylum 
reddit 3 c Pyraftrum. Verba lunt: -m dyU 
$(■>•/ (M/.°cC.co r:'-eL,*i'.v d,x :CL * & 71 ** i hoc eft, fylueltria 
longioris fiintvitxhorcenlibus, veiut Pyrus fyl- 
ueitris,quam fatiua. Idem dtsi■&; latiuas dicit , <k 
■%X?a{ fylueftresincelligit, quamuis vtrumque a- 
libi Pyrum fine dilcrimine lignificct , vt annotat 
Scaliger. Inter Pyri latiuxlpeciesTheophraftus Py** Pbo* 
habet, Pyrum Phocenfem , quam ait mutilatione q 1 
fieri meliorem Pyrum Caryx, quoddomcfti- 
cum eire fciibit, & lanugine tam lalla obdudum, 
vt nifi abluatur aqua, edi neuciquam polfit. Dio- 
korid.quoque aliam Iatiuam facit, aliam fylue- 
ftrem,quod facile cx iis verbis colligere eliquan¬ 
do ait: >, q d.X’dS i zi; a.yfi* ct.~n* , C^aJlu; vrt^cu- 
vcu\jh. Auxj'. iuiy o L'/y CisasTiXarioav d.-n*. Hoc eft , A- 
chras Pyriiylucftiis fpccies eft, quxtarde ma- 
turelcit. Vim habet adltringcntiorcm Pyro. I- 
dem tradit,multa Pyri e Ile geucra, led omnia ad- 
ftringere. 
Diifi.ile vero indicare eft, an vtramque intel¬ 
lexerit Ariftoteles,aut qualem,quando a.t: 
<n ^cu =7oi vr : lus Pyris pinguelcit. Videtur camcn 
intellexi lie fylueftria Pyra, quibus etiamnum ho¬ 
die in dcfedu glandium lues figinari folent. 
Qiiando vero idem prxcipita^ctcTt^ feri iuxtaa- 
pumaluearia, videtur latiuas lntcllexille , atque 
ica Gixcam vocem promikue vfurpalle : quamuis 
vtriufque flos apibusgratillimus fit, nequcmul- 
tum rtkrac, veram vtrobiqueincclligas, nam & 
fatiuisPyns cg.cgielaginabuntur lues , 1 1 quis * 
dare volet > 6c licitum tit Pyrum agreftemiuxta 
aluearia lercrc, fi quis non magis delectetur fidi- 
uis. Non dubium tamen Ariicotclem vtramque 
agnouiilc. 
Cato nomir.at Volema, Aniciana ,Tarentina, Semcntma!, 
Mullea,Cucurbitina. Idem quoque inter prxdi- 
da Scmcntinorum meminit, & M. Varro , Sc Ma¬ 
crobius,qux fic vocaii a femente arbitratur Cur¬ 
tius, quod per lenientem maturclcant.Columel- ColumJ.f. 
Ia multiplices d.fferentias recenfet. Curandum/^»A«. 
eftinquu, vt quamgencrofilfimis Pyris pomaria 
conlcramus. Ealunc Cruftumina^RcuiajSigninaj^A^ 
-t- c a ° ? na.Repta. 
Tarentina,qux Syi ia dicuntur,purpurea, luper- Stgnt „ K 
ba,hordeacea, [ Plin. hordearia vocat j Aniciana, Tarentina, 
Ncuiana, Fauoniana, Laccritana, [aln Latcrifia- Purpurea 
na, alii Laterana habent] Dolabeihana, Turra .f»p'rb*. 
niana, Volema, Mulla, Praecocia, Venerea , & 
quedamalia , quorum enumerationem ait elle Neutana. 
longam. Virgil.hxc celebrat. Tauoma- 
Lruflumtis Syrufque Pyns^granibufque Vdemis. ”*■ L *tcrt-* 
Macrobius vt Mala, iia&Pyra diuerforum qui- 
dem nominum elfe dixit : fed qualia quxque ef- ren „ it . 
fent, non adiecit. Seruius Crultumia ab oppido Cruflumta. 
nominata , rubere quadam parte : Syria, nigra: 
Volema Galiicalinguabona & grandia interpre- 
tatur: quod fi verum eft,iniit Goropius,vox com- 
pofitaeft, a Dol^ciin, id eft, ^ plena domo. Alii 
Volema dida volunc , quod Volam impicant, 
vulgo Libralia:de quibus,vt Sc ceteris differentiis, _ . 
ficPiinius.Quxdam e Pyris libralia appellata,ara- * 
plitudinem fibi ponderis nomine alieiunt. Et Libralia’, 
paulo poft alio capite. Eadem caula [nempe cele¬ 
ritatis, quodprxcociafint& decerpipropcrent] 
