LIBER PRIMVS- 
\:hrc r 
fchata 
Chia. 
•at a. 
mitia. 
urentia cogfiomi Ac j fton ob liocfohim, quod in exi mia 
fuauitate librale pondus xquent, fed quia in ce- 
' ' Acritudine canta , vtaguflatu vel ipfo ore 'flatim 
et>qucfcant,&perenncnt,geft:atumquc colerent, 
adNeapolim vlquc delata, Carolo oftauo ibi res 
gerente, a felici illa Campania iis datibus adopta- 
ta.Proximamagnitudine {antiis Mariana , vulgo 
diux MarixPyradidta, [ Pjiresdenyjlre Dawe] a- 
quofa dulcedine fuauia , miraque teneritudine 
placent, fed fugaciora multo. Minima omnium 
funt M:tfcata><\\ix nomine alio Chia, Pjires tmfca- 
iklles , putres de hio] vulgS dicuntur, baccas cor¬ 
poris mole non excedentia, quina, fenave , fxpe 
f >lura, ab vi^ origine longis dependent pedicu- 
is,odorata, mofchi iucunditace , ob hoc nomen 
contraxerunt. Condiuntur faccharo a falgama- 
nis,vt in fequencem annum prorogentur. Media 
lilioaa. magnitudine fune C allio tu,[Pjires de cadina:i ] car¬ 
ne iucunda, dulci, odorata, friabili ,'^priltantia 
Pyri, Grxcum nomen vulgus emendicauic, quafi 
dixeris meliora. R. far is odor nomen dedit quod 
Rofas oleant [ pjires d’ea:i rufe . ] Bicipitia, [ pji¬ 
res a dettx tejies ] quod gemino cipite vifan- 
tur,Engulari funt commendatione,corpore luaui, 
, non lapidofo, fucci grati , palatum etiammoro- 
\ i oh ana, 
recreantis. Turbinatiora omnibus CertoLia- 
na,<^uxCat/ipanicaalio nomine dicuntur. Ea in 
meta: forma mucronantur.Tiyemem toIerant,dii- 
rtorc corporis callo , mira fuauitate, luceo pauco. 
Ea prunis tolla fugacium ad veris exitum fup- 
pleutinopiam. Condiuntur 5 c laccharo adieda 
Cinnamomiportu.icula, veccenas claudant Alia 
item Marrimana [poires de S.Marnn ] qua: ad hyc- 
I artinia- mem vfquein parente propendent, hiauigullu, 
firmiufculacarne, qux non .-ili coda fere man- 
duntur.Vbi gelicidia lensen. ,teneiiora multi : a 
,tora. etiam hybernas merilas Emunt. Qux icirtjrA, 
[poires dejin or'] Gallice rto.nmantur , quod auri 
puri colorem referant, afperiore carne , duriore- 
que, nam prius quam gelu experiantur, edomita 
i duritie mitefeunt. Eadiuc;fKmedurant,quamuis 
i fliua f- j n eo g Cllcle xftiuainueoiantur & prxcocia. Ma- 
\r amota g no P C1 ^ commendantur Bergamsta , feri patrum 
i rangnU- rioftrofum memoria capta, & fapare & lucco 
a. prxftantia. Non funt omittenda Pyra qux vt 
pulchritudine & rubro colore & luteo, quafi ma¬ 
turitatis indice , prxtereuntes inuitant ad car- 
ptum,manla tameo tanta difdicent acerbitate, vt 
deuorari nequeant , feddemorfa protinus re- 
fpaantur,ob id Strangulanea vulgo dicuntur, [pai- 
res d‘cftrangiiHLn.] Carol. Steph. pyrorttm depar- 
fc s.Rsoule main,& de fr.Rutde [ prxter citata ] Gallis dido- 
yum, meminit. 
i romm /- MatthiolusItalixPyrareccnfens,!letrufei no- 
ftri inquit. Antiquorum confu.etudincm lecuti, 
vanis nominibus, a diuerfis inditis caulis lua Py¬ 
ra vulgo appellant. \Mttfcatelle,i.Guign; le.^.Ciam- 
poline. 4.R oggte. ^.Ghiacciuote.6.Spiii(f.7.0iadrane. 
8 . Carouclle.y.Papali.io.San.Nictilo.u.Durelle.ii.Zuc- 
taie .if.Campane.i^.V emar eccie.i^.Gentili.16.Porcine. 
ij.Semcntine. 
\afalpini Horum quxdam ScCxfalpinus habet * &qux- 
hrorJtff. dam alia, (ed breuircrdelcribit, & Plir.ianis ac¬ 
commodare conatur. Inter xftiua , inquit, fur t 
uterba a Mofcatula , ab odore Mofchi appellata , pai ua & 
dulcia, ex viridi flauelcentia : forte apud Plir .Su¬ 
perba cognomine : parua hxc fed ocyjTIma. Pau¬ 
lo poft liiccedunt lundila appellata , quia mcnle 
Iunio matura ntur,paulo Molcatulis maiora, colo¬ 
re virentia, luccofa multum, qux videtur Plinius 
Falerna vocalle a potu : quoniam tanta vis lucci 
abundat. Hinc turbafcquitur, lediniis Glaciola 
Tom. I. 
untola 
falerna 
7 lactola. 
nile*. 
prxferuntur in acutum longius produda pyra¬ 
mide, ladeo intus colore ivndeladea vocat Pli¬ 
nius. E cRitdia, turpi quidem colore, ledfiporc 
exteris dulciori,Glaciolis cralEora, breuioraque. 
In genere Autumnalium Saneritina vocamus cial- 
fa& breuia,rubentia.prifcrcim qAia Sol alpidG 
lapore lubacida, qux appellatio etiam apud Ca¬ 
tonem & Plinium repentur, quia in tempore le¬ 
nientis maturantur JPtheriana eadem, quod Tibe¬ 
rio principi placuerunt. Uyemaia magna expar¬ 
te craffiora funt, exttris vtiliora , quia per totam 
hyemem aileruantor, & pleraque gratiori etiam 
lucco condant , quam tugaci.i. Iu his Carjuell.t 
cralua, 5 c oblonga, breui pediculo , colore ferru- 
g neo : quxPl.nius Teftacea a coloTe appellatu 
feribit,vtnosingenere malorum Telia voca¬ 
mus , colore lini.Ii. Sunt Papaha grandia , & 
breui pediculo leffilia : qualia Plinius Regia vo¬ 
cat. Sunt Bergamjttai magis dep re lia & Bronchia, 
oblonga , omnia colore viridi. Sunt C rcurbitina 
Ee etiam a Plinio appellata, ingen:ia,lcd ignauia. 
Multa alia funt nomina apud nos , quemadmo¬ 
dum apud Ar.t quos,&c. H.ydenus Cxlalpinus. 
Ex quibus conltat Plinii &ant:qu tacis nomina 
apud it.ilo* !k Hecrulcos[ vbi hxc IcribitCefalp.] 
nondum e Te deleta , fed in hanc vique diem per- 
manfiire,ctiam apud ' ulgus. Force ^c ea i,da funt 
Pyra , ab Antiquis celebrata. Nui li Fieiiscu- 
lum. Napus, Morus t 5 cfimilia Antiquis celebrata 
perpetua fircce/Eone ad nos peitigere , & qui-* 
dem eaipla Ipecie , vzh nemine dubitatur , cur 
non Ik eadem Ipecie Mala vel Pyra ? Sed perga¬ 
mus. 
Aug. Gillus, nationcTtalus , in opufculo fuo 
Geoponico It ilice conlcripto, lixcltalie & L0111- 
bardix Pyra cctccc.!.peri m fiarelluu ,nucuraMaii 
hne: quxlicetgullui valde grata Ent, Medici ta¬ 
men (pernunt, quia vfx collecla ftatim corrum¬ 
puntur. i. peri canali eri, PyraEqucld ia , Iuuii 
principio matura : digna hoc nomine,quia 6cgu~ 
itui grata ,$c nihil infalubrehabent. 3 .penghiac- 
ciatioli, prxdicla lequuntur , cruda elui giat (li¬ 
ma. 4.His prxtereuntibus fcquuntur, peri cico- 
^«.•«.'jPyraciconiarum,pulchra quidem, led non 
bona. 5. Paulb poft his fimilia, fed. minus pul¬ 
chra , verum fuauitate gullus <Sc odoris, qui mof- 
chum refert prxllantia. 6. Mox Pyradidta peri 
degramclla, magna, copiolo grato fucco abun- 
dantia.y.Pyra n-iolchateliina maiora,non minora 
cqucftribus, quibus fapor& odor mofdi!,& fua- 
uilfimus. 8. Pira Autumnalia, d:6fca peri Berga- 
moti, qux faporisiucunditate , forte omniaalia 
luperant, ‘verum diu non referuantur, nili colli - 
gantur nonnihil immatura , commode repo¬ 
nantur. 9. Pyra Autumnaliadidla perigaratuIli, 
prc t!ofacruda,&co6lapoE natalitia , verum ar¬ 
bori infelii vermes, qui lubtili ferro perquiren¬ 
di. 10. Pyra Autumnalia didla baz.au arefibi, ma¬ 
gna funt,grati laporis,durabilia. n.Pyra Autum. 
b.ni Chrifiiam , quia bona cruda tk coela , hortis 
vulgaria, n.perigarn.tgnuoh , omnibus placent, 
quia grata cruda , & durant adhuc toto menfe 
Martio. Hxc funt Pyra laudata Venctiis,& vici¬ 
nis vrbibus. 15.Pyra Ipinula, peri dijpina, magni- 
facio,quia quotannis abundant : grata codlaS: 
condita meile vel laccharo.Earum arbores prx cc- 
terisexcrelcunt.&fm&uturgent. Hadlenus de 
Pyris Italicis. 
Necftix GermaniedeelTe vokrt Cordus, quo¬ 
minus eam ii variorum Pyrorum prouentu con¬ 
celebraret. Eius igitur diligentix fequentia de¬ 
bentur. Iplorufti frudluum, qux Pyra nuncupa- 
P i 
Tcfiacea. 
rapah.t. 
Regia. 
Bergan.ot- 
ta 
Bronchia. 
Atittipuora 
Pira ena- 
nura e.\ta~ 
sittg. Galli 
Pirorum l- 
taLcatalog. 
M ojcatc/li- 
Eiju e fria, 
Ghiacciauo- 
//. 
Cicognmt 
Cicognim 
Peri da 
gramella. 
Mofcateh'1- 
na maiora. 
BergamoU; 
Pen gara- 
utll \ 
Pen Ba- 
x^auarejchf 
Peri boni 
Chrifham. 
Peri garz.i- 
gtiuoh. 
Pen di 
(bina. 
Pirorwfi 
diJf.Cordbt 
