LIBER PRIMVS 
.Mattiana: 
an Curti- 
pcndula? 
piatania. Platania,fucci bonitate commcndata.4. Mordia- 
Moriiuna. na dicla,qu® optima fpcciolidimaquenafcuntur A- 
polloni®, quam Mordiam nominant : proportione 
rcfpondcrc oibiratis. Glaucides inquit, omnium 
Struthia, friuStuum efle prxftantiflima Mala Cydonia , Stru- 
ihauiia. thia,& Phaulia.His addit Verna Mala : qua: ex Phi- 
HWJ . lotimi libro de Alimentis, Pyris ®grius coquuntur: 
Excellentia quidem mala nafcuntur in Sidunte agri 
Corinthij vico, vt autor eft Euphorion,liuc Archy- 
taSjin Grue,his verbis. 
Elegatis vt Malum quod in argtllfis ripis. 
Purpurei. Stduntts pania purpureum alitur. 
Laconica. Vernat Malososm^Laconicas & Siduntias lanu- 
Sinunria. * r 11 ■* v . i 
Lanuginofa ginolasce»o»/)f<if;appellat.fcgo vero,inquit Athen.om- 
nium maxime admiratus fum Mala Roma: venalia, 
nomine Mattiana, (quidam clle volunt noftra Cur- 
tipendula) qu® aduehi ferunt e quodam pago, lito 
in Alpibus prope Aquilcia. Illis bonitate non mul¬ 
tum cedunt, qua: in Gangris vrbe Paphlagoni® gi- 
gnutur.Miror(inquit Goropius)quid Natali de Co¬ 
mitibus venerit in mentem,vt Battiana in Athcnco 
verteret pro Matianisjvelh®c-funt, vel horum loco 
edi poliunt qua: nos 5 joftf-f«d?,Hifpani Camozar vo- 
cant:apud qucldam vitiose legitur Martiana, que- 
admodum tk apud Macrobium. IdemAthcn. J.3. 
Malorum Delphicorum memii:it:fed ea minus pro- 
Hermoiii barc vidctur.Ex rccentioribus Hermolavs pr®- 
difroicnri.-. ter ca,qu® ex Plmio tranfcripfit, pauca de fuis adie- 
. cif.fpcciatimMatianoru quoque meminit, ex vico 
Matiana. *.. . . , . _ , A J 
Aquilier.li luo lpias Alpes, quibus iimihtudinc ref- 
Gangcriana pondeant Gangcris Paphlagone vrbenafcentia,nuc 
incanis. Hiipania: vernaculo vocabulo Matiana in commu¬ 
ne clle Mala omnia. In nomine clfc & Gcllianaliuc 
} Sextiana,liuc,vt Grxci feribunt,,^^*; quoniam & 
cl ome a. (g c (p omc i a vocantni: ab^Ecio, quanquam ridicule a 
Cclto,id crt, loco diclaquidam interpretum exifti- 
mant,cui limilia funt cortice.Hec ipla & Pezomcla 
vulgo dicuc auftera prxdicat. Aullcra e dulci sut 
Aphrato- Aphratomcla: Odorata h®c, & pulpa habent afpera 
& Iquallete, vt Cidonia.CvRTi vs partim,ex aliis, 
r?mi°^u*V partim ex fua obfcruationeharc habet : Columella 
LaipilaCj. lapidofa vocat,ir quibus reperiuntur calculi. A co¬ 
lore S-iicata,Rubra Macrobio, qua: & Rubelliana, 
cortice fap.guineo , carne intus friabili,non ingrato 
lapore/ccx aurtero fubdulci,nec cito fugientia.Me- 
Mitla ?rx- limclaarbitrantur quidam Mitia a Virgilioin Bu- 
Scandh i’ colicis vocari.A Celeri prouentu Macrobio Pr®co- 
cia.Cohimell® & Macrobio Scandiana,Cato Scan- 
tiana vocatihic ctia Quiriana -.illevero addidit Co- 
Martia^’ n ^ m cla,&: reliqua,de quibus fupra.Ite Mar- 
Agrana. ’ tiana,Agrana,Profma,Situtia.Polluci quedam 
di< 5 ta,alij Delphica vocant: Syrica etiam Macrobio 
Tiburtiana. Tiburncriana,liuc Tiburtia,vt ait Horatius,qu® Pi- 
PiccKa. cenis ccdunt,vt hic ait: 
Picenis cedunt Pomis Tybnrtia fucco. 
Nam faci e praftant - 
Canamcla.* -A Hpore dulci Canamela liuc Canamila, magni¬ 
tudine media,colore,ciim maturuerunt,luteo, fapo- 
Paradmaca. porisiucundiffimi atq; odoris gratillimi.Paradifiaca 
apud Lutctianos parua sut,fugacia 5 cdulcia. Appiana 
olim vocata nuc exiftimantur,qu® addito Mali no- 
mine,Mallapia vocitcntur.Preftantiflima nuc quoqr 
exiftimatur,vt de his vulgo dccatctur, omne Malum 
prxtcr Appiu Malu. Ncicio nu fit illud genus,quod 
Plinius Petelia,Hetruria nuc Rofea vocat.Apud nos 
tamen & Rofea &c Melappia diftinguuntur. A Pyro 
quoq-,dicutur & a duplici genere Pyroru 60 Maloru, 
ryromcla. Pyromcla & Malapyra.Ramburea prxgrandia , ro- 
MaUpyra. tunda, callo fragili, tenera, minime fugacia : apud 
Ambiancnfcs in Gallia Belgica pr®cipua: alibi Ru- 
Rubcliiana. bclliana vocantur.An ea vero lint, qu® Columella 
Purpurea. Purpurea vocat,dubitarim.Cortice rubro, carne in- 
Cornea. tas friabili,faporcnon ingrato. A cornea fimilitit- 
Caihnrwa. dine Cornea vulgus Italicum vocat.Alia Calliniana 
Q^riar 
MaUapia. 
Petelia, 
Roie». 
gurtu aurteiiorc, oblonga, mediocri magnitudine, 
dura,vt cartane® cartilagine, vnde nomen fumple- 
runt.Alia Franccrina,rocundo habitu,^ amplo, du- ' iarc ^' K 
riore cailo,modica acerbitate grata,qu® ii: dulct di- 
ntm degenerat.A tepore maturitatis loannina voca_ loamUr.*. 
mus,qubd circa D.io.Bapt.natiuitate cfui lint.Par- 
ua funt, albentia,citt) fugacia, nulla alia clctc pr.r- 
dita,qua quod prima cdantur.Didia in honore iunr, cidia. 
ampliora,rotunda:Follana etiam plurimiim , albo Follji ' a - 
callo,carne molli,ac grate faporc, Blandurella, pul- JiauUure!I * 
chra,rotundiore forma , colore albo , nitente cute. 
Sunt ab Auguflo menfc , alij Pr®pornum vocant, rrspcmuiu. 
quod alia Pomorum genera prxccllac, faporc fuaui 
odoratiori:Oblongum eff.a pediculo in acumen 
tendens,Patriam nobilitauit quod Sufinum dicitur, Su ,- n .. 
^ Sufa oppido Itali®:paruum hoc,orbiculatnm ; a la¬ 
tere per lineas rubens,'gratiilimi guifus,Rofea non- Roica. 
nulli exifrimant,qn® antiquis Pyrotica dicebantur, ryroticai 
Sufinis maiora,a colore rubro,fic appellata. Apud 
AllobrogesGirodcta ce!ebrancar:paiua funt inia- G:icdcJ *- 
titudinem rotunda ,Sc in rubrum rufa,multum lero- 
tina. Monachi in Mefucn celebrant dulcia, acctofa Mone chori 
& Muza dicta. Sic illi vocant: aduuntque Mefucn * 
per dulcia Mala intelligere Apia nucupata,in quo- 
rum dcfctftu fubflitui poiIe'aiuntMaciana,ftu Mala ^/’-, ia ' ana . 
Derij,feu alia dulcia.Pro acetofis liuc acribus <y!uc- Mala ocrij. 
ftria recipipofTe. Muza vero Mala clle mediainter 
dulcia & acria. Eluch.Tab.2. Poma dulcia, «SflfopfFcr p 0 ina‘icru- 
cx Ieruiale funtoptima^eeteris teperatiora.Scquun- la! - ni : 
tur Fotam & Malui. Tu Poma acida-.SfJigffn^ffct.lde 
1 ab.3. Poma dulcia Paradiliaca, Mclonib. dulcibus Acid- !:. 
iimiles habent vires. Qualia autem ifta lint omnia, duaihaca ' 
«S: qu®,fatemur nos ignorare.An vcrlio Heronis bo- 
narperquirant diligentes. Gallis vt feribit Rvel- Ruciiio po¬ 
li v s Pomorum differenti® prope innumere,quan. dl£ ~ 
do ctii veteres h®c genera Malorum annotaueiinr, 
portentas mifccllainficione antiquitatem longe vi¬ 
cit.In Gallia principatum obtinent, qu® Cspendua Ca l ,c:idui/ : 
vulgo vocant, fuifaperis , verum adeo grati, vtSc 
trans maria vxneant: gcllanmi plus quam alicui lit 
credibile,tolerant in tanta fuauitatc minime fuga¬ 
cia, magnitudine media, colore, cum maturuerint 
luteo,fuaui odcrc,led angurto,quo tamen animum 
exhilarenticariilaginc corporis dura, vtqu® peflint 
in annum protelari.S®pe & bina vidimus. Secun¬ 
das partes libi vendicant, qu® ab Ambiancnli mu¬ 
nicipio Rambura vulgus nominat, pr®grandia,ro- Robura, 
tunda, callo fragili, tenero ,vt qu® ventorum flatu 
dctuibata in paites delibant, mira&fuauitategu- 
lcLis & teneritudine,ita vt in ore frufta liquefeant, 
lcd vt fugientia,diu feruari non pofTunt, neque fere 
ad exitum Autumniprorogantur.Proxima funt,nec 
cis fuauitate cedentia, qu® vulgb Paflipoma nomi- PaiHpoma,^ 
nantur,quod cum reliquis omnibus de primatu cer¬ 
tarent, nili tam fugacia nofcerentur, inde vernacu¬ 
lum nomen dudtum crt,mcdiocri magnitudine,tur¬ 
binatiore figura,carne fuaui, prxtencra, guftu per 
qu^m iucundo,femine per maturitatem in vtcro fo- 
nante.Sed vt miie placent, ita cito fugiunt. Acce¬ 
dunt,qu® Paradiliana,quafi c®litusmilia nominan- Paradifiana 
tur,pr®parua, mellea dulcedine,pt®ccci celeritate, 
quali verna, concretu pauco ea malaciis prxgnan- 
tium expetuntur,omnium fere Pomorum fugacifli- 
ma.Alia dulcia,callo corporis duriorc*rotunda,qn® Da!ci?. 
ob fui nimiam dulcedinem, ^ palato morofiore la¬ 
borantium faftidiuntur, eaputaucrim erte , qu® 
Melimela dicuntur , melico faporc eadem 
celeritate mitefeendi , Murtea , vt inquit Var¬ 
ro , vocabantur. Murtea fane veteres appella-Murtea, 
bant , id quod nos pr®cocia. Acida vulgus ro- Aclda ' 
rtrum Malacria ^ faporis acremento nuncupat, ob- Malacriai 
longiora , dura carne , cx acerbo leniter accfcentc. 
Annum h®c rtrpius durant, ®grisad inuitandam 
elanguefccntcm appetetiam nonnunqua concerta. 
Alia 
