M 
^ LIBER PRIMVS 
dicullio fcu Volua Scribonio dida Glocis/"''?*4 arbori annexa grandiora efficere hac arce. Ea itaque 
femina latitant oblonga, altera parte obtufa, altera a- ramo fuo annexa atque olla: inclufa Icquaci flexu tie- 
cuta qua peciolum fpedant intus latentia , nigra» duccl>ant,atqj terra obruebant. Ita optima rauon 
bant maiora.Na quantu humoris *foleacrcq',dctfahc- 
batur,tantu vtiq, olla cocrcedo feruabat: iplo incerim 
fruftu e terra quoq-, alliciente fucco,quo abunde ale- n g 
rctu r.Scd hadenus dc Mali natura in genere. 
Nunc nomina perfequamur & differentias. Malus Vei 
Latinis, * malitia dida,.vt vult D,.Hicron. fcd Gram- 
quod maturitatis /ignum eft, alioqui candida, mem- 
branaccisquibufdam atque duris pelliculis feu parie¬ 
tibus inter^erinis fciunda,ita vt lingula, in lingulis 
latitent cellulis, interdum etiam gemina, quorum 
medulla*candida, faporc fubdulci. Hac fere l.int 
qua omnibus malis funt communia , & in figura 
appolita , quantum fieri pocuit, in tantula tabella maticisaGreco tradavox;aliis Pomus,fcd rcftridiorc 
fatis feliciter exprefla. . fignificatione,vt iam ante didum. Tamen Plinius in 
• heoph. Thcophraflus magni nominis philoffopbus > & prifeo- quintoaecimo genere neutro ipfam quoque arborem 
I«cmii dif ~ rum Botanicorum fmc a-mulo ClariiTimus & anci- appcllauff,vbi Poma putanda cllc docet,ficut& Vftcs 
quiffimusferiptor, varia diucrfis locis de Malo prodi- Gracis^v^vt Hippocrati,Thcophrafto 5 Diofcoridi,3: 
dic,qua compcifdio huc ccnfuimus refereda, quod ad rcliquis.Conflantinus tamen in Gcoponicisu»'xc»quo- Tappuasb 
hifloriam Sc naturam cius declarandam plurimum fa- . que dixit ipfam arborem,qua vox apud Gal. rem* Kcbr. 
ciant.In genere igitur domcflicam agnofeit atque a- dicitur dc Malo Cotonea. Hcbrais Tap- 
greftem,^: aliam pracoccm,aliam fcrotinam,caufam- puach,quod& arborem Sc frudum fEnificat, autorc 
que refert ad codionis facilitatem, vel difiicultatcm. Trago.Germ. faumvcl Belg.^ppci tecm. 
Sed dc differentiis poftea fpccialius agemus. Nunc ea Gallice Pommter.lzslromo^omero ,Melo Pomaro. Hifp. -Vomina 
videamus, qua naturam carum maxime rcfpiciunt. ^ncana,A]igl.Appel-tree. r 
Omnia(inquit illc)qua montibus Sc planis comma- 
nia funuafpedu maiora pulchrioraque in planis na- 
Maii in pia- fcuntur,fcd li vfum fpcdes,vcl materiei,vel Frudus,in 
tibuf U1 ° n ' montl Bus mcliora.cxccpus Malis Pyiifq-, Ha quippe 
in planis £: frudu Sc materie preffantiores fpectantur 
at in montibus bteues , tortuofx Sc fpinofa. Et 
qua frudibus fuis fata proueniunt‘, ea omnia quo- 
Ipie vero frudus Malum Latinis, Sc Pomum angu- 
fta lignificationc.Alioqui Pomum fub fc compledi- PonjQ VRict 
tur, quicquid apud Gracos*'™^ continet, vt anno¬ 
tant Hcrmol.atque Marcellus apud DioE. Pomum 
M .Varro didum autumat, quia potu ficcitatibus in- 
digeat.Cui non aflcntitur Scaliger,qui didum potius 
pueat, quia fitim etiam tollant eorum pluririta, fimul 
dimmodo deteriora redduntur, quadam etiam velint cibo & potui. Quid li etiam Malum didum, 
prorfus degenerant , vt Malus fuo fata frudu vei quafi^,cVAntonomafl:ice(inquiiint Monachi apud Mila. 
Mali fatum Reterior exit genere vel ex dulci fit acida. Arbo- Mcfucrn) Poma & Mala idem funt, Sc referuntur ad 
riim facillima Sc innoediffima eft Malus, neque enim illo,qua vulgo Mi!a,f:u Mela, quafi mellea vocantur, 
ix ataj. numerofam agit radicem, & alimento mediocri con- Sed quid ad hac Goropius,vir ille dodilTimus: Nj- 
tenta eft.«Sc citu fcnefcit,vt diu infcftare ncqucat.Nam mirum Malum, infit, vocabulum Latinis S: Gzxcis vt 
brctiis eft vita,praeipue vcrna,ciiiiifquc fcncicic dul- commune efl, ita apud neutros etymologia eius re- 
cis,qu*m acida.Scncfcunt quidemputrcfcuntquc ve- perca , qua quidem tolerabilis polfic videri. Quid 
lociiis c.rtcris quibufdam aiboribus.fed rurfus germi- enim frigidius,qu5 rfx*'&A deducere Scc. Mali 
nant ex fcipfis. Ex omnibus infirmiffima efl: Verna, nomen c* fermone noftro(Cimbrico)ad Gracos Sc La- Mala aO)?at 
& carum potiflimum dulcis,que tamen prater debili- tinos venit &c.Poma Mala dida funt, quia exiis pii- vocc G «- 
Maius Ter EaC " m fcrci l iffima c M ua f 11 ac l Lia Eruenti rigetur, fit mum hominum conuiuium , liuc fuerit appara- manic ’ 1 ' 
ua 3 us " r ‘ melior, S; fi plagis debilitetur , ramorum pracifionc Uim. Iccm alibi Malum fi de prima origine in terpre- 
iauis. fanatur.In genere Malus rarb ex ramis cmcrgicrVcrna temur, omnem arboris frudum lignificac, quihomL 
tamtn oritur auullionc,fine radice aut ftolonc. Maxi- num conuiuio cll idoneus,qui vetus fuit huius voca- 
Maiomm nie peculiares Malis funt nodi, quorum funt que bel- buli vfus,quod Euftachius no fcmel annotauic. Et de- 
'1'cfuma 16 ^ Uinam Ecicm referat,cflqiic Ere vnus infignis,qucm nuo alibi:Malum apud Gracos & Latinos pro Pomo, Mclophorr:-» 
ah) minores circuquaq-, llipant.Polfint Mali ferre Sc a M^Scc. Gracis^s^ Colice, vt. tcllratur M. 
p!agas,& incilio.nes iplasq-, adeb filliones, cum reliqua Varro dc lingua Latina:& Mclophori apud Perfas di- 
Maliduices. Ere umma filio caudice percat.Mali dulces magispu- cebantur fpiculatorcs Sc fatcllitcs, quod thoraces,in 
tredini obno:daTunt,quam acida, ,Sc omniu maxime quibus Malorum effigies expreila forent. Errent. Ex Fhiiomeiz 
verna,fucci, atque totius imbecillitate natura. quibus mille felediregis cufrodia deftinarentur Sc 
Maforum Vcrniculantur quoque maximi Mali,prafcrtim in Philomeli didi, qui auideMala comederent : qualis 
;r ,cula - lc) cis calidioribus, quod radices earum breui arefeat. memoratur princeps Gordianus iunior, qui cum elfet 
v.u fruAQ Frudum iccm antequam coqftant, amittere poffunt, in omni ciborum genere parciflimus , Pomorumta- 
aaittimc. & fqlert.Hac fere Thcophraftus dc Malo arbore, di- men femper aliquid deuorauit,vt tradit Curtius.Con- 
ucr/is,vti didum,locis, quorum quadam obferuatio- Bantinus etiam princcps,(rcErentc Ammianofquoad .... 
nem & experientiam curiofiorem flagitant, quemad- vixit, Pomorum aliquid Em per' deguftauit. Tales romoium' 
Quaflio. modum eft illud, quod alicubi quarit, cur Mali non igitur haud temere quis dixciit Milophagos. Nec ma- ,nucntor - 
congelafcant,quam tamen alibi raro corpore efle feri- E hic referemus , quod apud Athcnaum Dionylius Bacchus, 
bit,qua dilpolitio quadam cile videtur ad meliorem primus Pcmoriim inuentor fuiflc legitur, quem Lati- A siaocar- 
fngoris receptioncm.Et fanc apud nos Montbclgardi ni Bacchum vocant. Homerus Maium di- pos ' 
Maloruma-^ Entot ? ^ cr< T ^ oc cra ‘E u Mali curtipendula dida, x i c 3°b/plcndidiftudusatqucformoliprafl:anciam(S: 
greftium & huud raro patiuntur gelu,coque necantur. Illudmi- fuauitatcm. 
Vrbanorura rum,quod'Thcophraftus aif.Mala agreftia fui generis Arab.r//^,r///4^.Germ.3fpfru/£)cvffciBcIg.& Angi. Tuffa Arab _ 
vrbanis cllc Odoratiora,& Malorum,dm fyl*uellrium Gz\\.Po;nme vel Pome. It. Pomo, Me/e,Hifp. Caftil. Qifferci.ti* 
qu^m vrbanorum,qua acerbiffima fint, fuauiffime o- Mandant,Mxnfana. Portug. Macan. Bohem. yattta. In 
Iere: denique eadem plus reddere odoris, fi coda om- differentiis multiplex & propemodum infinita varie- 
nino non lint. Caufam vero qui feire dcfiderat, legat tasoccurric.Hippocratcs in fecundo dc diata du a sa- . 
c.i 4 .1.5.dc cauf.Plaht. /tewtMalu trahit & fufeipit hu- gnouit:^> a - > Wx,Mala dulcia : Sc^- a , Acida. Th CO - Slfici.. 
niurum odores, quod ctli carnofum fit & putredini pfi l 'allusiiei 1 tz J ; ; / ) ^ tj Af 7 reft:iat<<:vrbana.ItcmitCmporc Aclda - 
obnoxium,ipfa tamen femina diutiffima durant. Atq-, Vcrna,r c rocina:ifa p o°rcodulcia,acida ; fcdncutrumho- 
videtur ns pulpa maior obteda in eum finem, vt diu- rumlgencrum exade deferibit. Diofcoridcs habet 
tuis perdurent,quali ad eorum tutelam* naturaclEt «x^xo,aliis^W^dida-Itcm.^.™^^».^Romanis 
creata,cui intenm hic prahxusfit terminus, vtin ho- if&ixouxftnc ; fcd neutrius vel iemma quidem adiicit,vt 
minis cedat vfum. Solebant veteres Mala ctiamnum qua qua lia vc intellexerit,poilcritaci conflare poflet. 
Galenus 
<^iia arte 
Mala,fiant 
grandiora. 
