J-pimelts. 
M e t pilum. 
Z.trtr. 
Epirnelis. 
ZAuritm. 
Etefpulum 
<**l 2 Are. 
S e tam a. 
Lprmelu. 
Vnedo. 
MJtth net. 
Vtntuoccus 
Epirnelis. ■» 
Cui »ot. 
M efpilus 
alba. 
Sit.tninm. 
Mefp. G al¬ 
lita. 
Mefprius 
fer ruro fo¬ 
lio. 
Epimtlif. 
HISTOPvlAE PLANTARVM- 
70 
tra Monachis in Mcfuen , Mefpilus Setanialiue 
Epirnelis eft vulgare Nefpilum , fcilicet vt illi 
aiunc, Mefpilum Italicum de quo Dio icor. Sera¬ 
pioni alia Ipecies Zaror, quam multi vocant Epi- 
mclidcm. Hali Abbatis filio Zaurum vel Zarura 
citrinum,eft vulgare Nefpilum Italicum. Per Ne- 
fpilumin Italia, abfolute intelligitur Nefpulum 
vulgare. Anguil. Nefpolo Setaneo &fimpliticer j 
Nefpolo,in Italia vulgatiflimus. 
Matthiolus : NoftratesNefpiIi non funtDiof j 
prima Ncfpilus. Qux vero Mefpili aliquibus Se- i 
tanix & Epimelidas appellantur, vulgaribus no- j 
ftratibus collatx,nihil inter fe di dentire compe¬ 
riuntur. Quapropter nihil mirum Diofeoc. alte¬ 
rum hoc Mefpili genus , copiose in Italia nafa. 
Verumtamen Galenum Epimelidis appellatione 
aliam arborem h noftratibus Mcfpilis diuerfam 
fumpfilTc , liquido condat, quoniam hb.tf.fimpl. 
feribiteiusfrudum acerbum clTe , &c ventriculo 
noxium. Epimchda autem ^ rufticis Itali® V- 
nedonem nominari. Hocinfuper illud confirmat, 
quod Gal. de vtroque Mefpilorum genere feor- 
Him diuerfis capitibus tradiderit. Hxc Matthiol. 
Nec timen citat Galeni verba de fecundo, nec v- 
bi exltetilie locus hadenus nobis conftarc po¬ 
tuit prxeer locum deEpimelide Vnedone^o- 
lim pinxit Mefpilum folio ferrato : nunc non fer¬ 
ratum pingit , quali non vtraque fpccie habea¬ 
tur. 
Amatus in Diofc. Mefpilum fecundum genus 
vbique ,inquit, vulgatum eft , Pcnticoccumdi- 
dum,Setancum. Epirnelis a Diofc.dicitur, quan- 
quam Epirnelis apud Gal. Vnedo fit frudus Co¬ 
mari. Io. Agrie. Mefpilus cum quinque lapidibus 
eftfortaflis fecundumgcnus Mefpili,Epirnelis, &c 
apud Hip.&Gal.Amamelides nuncupatum. Co¬ 
marum & Memec/lon Thcophrafti,Galenus fal¬ 
so Epimelida vocat: Eft enim Arbutus , de qua 
fuo loco. Idem fcribitinCorcopal Indix Prouin- 
cia Mefpilum cire colore albo,Mali magnitudine, 
de quo nos cap.de Guaiaua. 
Dodon.Mefpilus a. Grxce ohutt.tr ,eademque 
Diofc.quibufdam S/toV/oi»,S itanium aut Setanium: 
Maior fpecies Gallice Neffle cultiuee : Brabantis 
potcu iTtcfplcn, uAtmlx» Theoph.eidcm.Sub Me- 
fj?ili voce haud alterius quim Tricocci meminit: 
aitque Satanion Theophr. conuenire cumMef- 
pilo vulgari. 
Goropius in Vertumno. Mefpila noftratiaeo 
funt fapore vt non vnum tantum fcd complura 
etiam edere foleamus. 
Lob.Sc Pen .Mefpilus Diofc.de qua cecinit Po- 
litianus: 
Regum imitata coronas MefpiU,&c. 
Item Mefpilus domcfticaiifdem ,edit. Belgica, 
acvtrobique foho non ferrato pingunt, ficutdc 
Catncr.qui &c crmviw &c za.TUY/oY dici aitj&cam,qux 
maioribus eftfrudibus,Gallicam. 
- Cxfalpinus verb aliam plantam Gallicam facit, 
in exteris cum Dod.confentit,ficut &Cluf.&:alii. 
Quidam tamen cautiores Mefp lum noftratem 
feu vulgarem appellare maluerunt , metuentes 
forte ne quid temere in re dubia pronunciarcnt. 
C.Bauh.Mcfpilum folio ferrato cum hoc titulo 
ad nos mific. Sorbus ex qua Epirnelis : Epirnelis 
Galeni,Mefpilusa.Diofc. Vnedo rufticorum Ita¬ 
lorum. Iaemin Animaduerf.in Hift.Lugd. Mef- 
pilum Setaniam ftatuit noftram elfe vulgarem, 
cui folia nonnihil per ambitum ferrata tribuit. 
Tragus tamen minime ferrata dicit : &fane Ger¬ 
manica ferratis foliis non eft. Quare Matthiol.in 
puioribus icon. Trag. Lob. & pod. foliis integris 
1 pingunt. At in epitome fua exhibet Matth.foliis 
fetratis qualem & nos in Italia collegimus. Dal. 
abfisdiflentit , qui vulgarem Mefpilum cxifti- 
1 mant Setaniam ftue Epimclidcm Diofc.folia ait 
j non habere Malo fimilia, nec minora, qualia E- 
! pinielidis elfe dicit Diofc. quin potius Lauro li- 
milia, & foliis Mali maiora, frudum non rotun¬ 
dum elfe, vc Epimelidis, fcd oblongum , inferne 
graciliorem , fuperne latiorem fiue turbinatum, 
ex rufo liuefcerc. Ex vnica autem lacunofi vmbi- 
lici nota in Mefpilo noftrate valde perfpicua, 
quam etiam Epimchdi Diofcorides aflignat,indu- 
dos fuilTe Herbarios,verifimile elle, vc crederent 
Epimciidem elfe. Epirnelis autem fiue Setanios 
Diofc. & Gal. ftue Mefpilus Anthenoidcs Theo- 
phr.ahaclt arborDalech.de qua pbft.Cluf.contra 
afterit, vulgarem noftram Mefpilum elle Diofc. 
Epimciidem quam Sc maviov appellari ait. 
Lubetfubnedere qux olimManardusde Mef¬ 
pilo vulgo vocata fcripftt.Pomum id, inquit, con¬ 
tinetur fub fecundo Mefpili genere , Sctanion«Sc 
Epirnelis vocato : de quo forte aitTheoph.Seta- 
nia frudum grandiorem,candidiorem,Iignumque 
intus mollius habentem,&c. Mefpilum noftram 
magnitudine ita fuperat Azarolum.vt ad iufti Ma¬ 
li craflitudinemaliquando acccdaticoloreque eft, 
fi non plene candido , ad candorem tamen plus 
quam Azarolum deuergente , maturum facilius 
foluitur, vt fudu etiam ab edentulis fuccus eius 
pofftt forberi: lignum intus mollius. 
Marcellus Hermolaum carpit, quod Tn/ffuW Marcellus 
piatet.wn£;i {, acinos molliore ligno conuerterit, nor. 
quum -srvpioJ nucleum,non acinum fignificet. Sai 
Hermol.taxari in hoc non poteft, mft, pariter & CUJ ' 
Plin.accufctur,qui lib.is.c.io.cifdem omnino ver¬ 
bis locum illum Theoph. in fuam transfcripftt hi- 
ftoriam. Avic.lib.z.cap.15;. Zarur fiue Alzarur fe - Zitrur ^ 
eundum genus vocari a Grxcis dicit Tefelinon & A^arurl 
Scntalium pro Setanio & Epimelide, facere capi- Tefelmon. 
tis dolorem elfe malum ftomacho:qux ratione SenMhum* 
carent, bonis Authoribusaduerfantur,nec expe- 
rimento comprobantur. Ea enim quxadftrin- 
gunt, quum vapores deprimunt, caput potius 
muant, & vi illa adftringente ventriculum robo- 
ranc.Caufa erroris Auic.fuilTe putatMonar. quod 
Comari vel Arbuti frudum , rem quidem a M eft 
pili vtroque genere diuerfam, nomine verb fimi- 
lem [ nam & ipfa Epirnelis i Galen. & Paulo dida 
eft ] cum Mefpilo confundit. Cur vero Coma- MAnAr ^ 
rum ftue Aibutum Manardus efhgi'9 quoque „ or 
cum vtroque Mefpili genere fimilem dicat, non 
videmus: nobis plurimum differre videtur. Illud 
etiara confiderandum an Gal. & Paul, non male 
Epimelidis nomen applicuerirft Comaro, [ fi mo- 
db idem elfe voluerint : nondum enim pland 
conftat nobis .1 Et cur non potius fecuti fint Dio- 
fcoridem. Q^uo etiam loco Paulus meminerit Se- 
tanex,ft id non fiat lib.7. fub Epimelide, fub lite- 
ra E. nondum inuenimus.. Idem dicimus de Ga¬ 
leno a quo Paulus defumpfit. Vt aperti quod 
fentimiis exponamus. Exiftimamus fane cum 
Cordo,Epimelidi fiue Setancx, nefao qua incu¬ 
ria attribui vires quibus caret, nempe Arbuti fiue 
Comari , quxforte melius Latinedida Vnedo^ 
Plin.quam Mefpilus Setanea , vt quidam volunt. 
Non propterea cxcufamus Auic.qui perpendere 
debebat vires Mefpili Setanex fiue Epimelidis. 
Illud addimus.fi Comarus^ Gal. Sc Paulo Erime- 
lis di da eft, vt vult Manardus , ad quid illa repe¬ 
titio in vtroque,vrius plantx duobus locis, nem¬ 
pe fub K. &fubE. Paulus quoque non maeis 
qukuiAuic.excufari poteft. Apud Gal. forte lvr e- Gal for rea 
pfic 
