HISTORIAE PLANTARVM; 
Tum no:. 
An Arbu¬ 
tus Theoph- 
tu dem epux 
Diofc. 
Fortuf.iea 
Theoph. 
Arbut 
Andrticlot. 
An*uil',& 
CluJ. len¬ 
tentia reti- 
D/ ofc.net. 
8 <T 
Turnems putat Ouidium fuprb citato verlu 
Fraga arborea tSctcrrellria coniunxifle, fed falli¬ 
tur, vt nobis quidem videtur: Exiftimamus enim 
Arbuteosfrudus , & montanaFraga elfcSyno¬ 
nyma. 
Sed nouas turbas nobis mouet Anguillara,qui 
putat Arbutum a Theoph. deferiptam a Diofcor. 
Arbuto differre, qubd Thcoph.dicat, folium Ar- 
bui i inter Ilicem & Laurum : Diofcor. vero arbo¬ 
rem fimilem Coconex , foliis paruis. Oftcndit 
[ inquit ] hic Diofc. non efle diflimilem arborem, 
foliis, ramis, Sc trunco malo Cotonea;. Itaque 
fort£ intellexit de Portulaca Theophr. qux folia 
habetminora, Sc fimiliora folio Cotonex , nec 
non reliqua. Quamobrem dici cfoflet, Arbutum 
Theoph. ac eam qui hodie Italix familiariffima 
cll, vocatiirque Ari utr i & Comari in ditione Pa- 
tau.na, ac Portulacam clle Arbutum Diofc. qux 
hodie vocatur in Grxcia Andrac'os. 
Huius fententix ,inquit Clufius, non pofTum 
non fi ib feri here , cum hadtenus mihi obferuata 
Arbutus nihil cum Cotonea malo fimilitudinis 
habeat. S ; c bonus interdum etiam dormitat Ho¬ 
rnius. Necanimaducrtunthi viri, alioqui ftir- 
pium peritifUmi, Diofcoridem, dum Arbutum 
Cotonex malo comparat, non de foliis, fed de 
cicfccndi modo,arbonfqueforma,in'elligcndum 
eIIe.D3cit;;-srT''<pt/Mey,quodfolii angufliam deno¬ 
tare videtur,no paruitatem: quamuis non defint> 
cui >i--'■ - v >.om legeducefeat, vt fpecialiiisdicetur 
poltea.Preterca non dicit Dioffolia AtbutielFe fi- 
miha Cotonex,fed arborem, cdm tefte Thcophr. 
Adrachne fit folio Arbuti fimili, nec vllamfimi- 
lirudincm Cotonex folii attribuit. Diofc. autem 
dicere arborem elfe fimilem Coto nex, non mira 
tutapudfe [inBcJgio]creuilTeex femine , 
nonnullis in fidilibus ali, & cum aliispcrpetu* 
fronde virentibus diligentifEme feruari. Scribit 
Bclloniusin montis Athos,tantopereprifeisce¬ 
lebrati , vallibus vicinis , Arbutos [ qui vtpluri- 
mum aliis locis fruticent ] in vaftx magnitudini- 
ms arbores euaderc. Spcciatim etiam prouenit in 
ylua Aigremont dida , prope Monfpelium , in 
nontibus Calcaris frudum ferentem & floren- 
cem fimulobferuauimus menfe Septemb.& Odh’ 
Lugduno,& Monfpelio, accerfitasarbufculasin 
hortos Stutgardianum & Montb. E.C. VVirtem. 
plantandas ctirauimus. Lutetix & Bononixqui¬ 
dam magnatesin hortis aliquando colebant.Cre- 
uitCamerario ex femine incuslatente , in ipfo 
frudu, non ex paruis granis,qux frudui, vti Fra¬ 
gis exterius adhxrent. Floret potiflimflm menfi- 
bus Iulio & Aug. * 
Obferuata etiam florere Septembri,aut etiam 
tardius; poftquam integrum annum frudum de¬ 
tinuit atque concoxit,tandem maturat. Tempcra- 
ArbutifrudusDiofcor. ei^vpaJis eft,hoc efl,in niencum» 
efu acerofus, vel, vt alii vertunt,velutpaleas lin- ^ Vlres ‘ 
gux offert,ventriculo incommodus,&: capitis do¬ 
lorem inducens. Plinius ait Arbutum frudum , 
ferre difficilem concodioni, Sc flomacho inuti- Sfom4c M 
lem.Gal.eadcm dicit qux Diofc.&prxterea,arbo-* 
rem cum frudu qualitatis efle accrbx. Etalibi: vi¬ 
tare oportet non foliimin dolore capitis per con- Cap. dolor )j 
fenfum flomachi oborto,fedomnibus etiam aliis, 
circacaputobortisalfedionibus, Arbutifrudus 
Memxcyla dictos. Etrurfusalibi pttunuj\Q- glan¬ 
de Quernaad omniacftdeterior, exiguum qui- 
.- dem habent alimentum, verilm pauci funt fuefi, 
ivuii : folet enim interdum fimilitudines minus &flomachuralxdunt, ob id fuum funt pabu- ffom 
Diofc.ex: h- 
Arbu. 
proprias habere: quanquam fi nulla e flet alia ii- 
niilicudo,hxccflepoflct, quod vtrxquearbores 
Vtplurimumparuxmaneant, ac h radice multos 
emittant ftolones, ita vt fpeciem fere frutias pre- 
beant vtrxque. Certumcft Theoph. &Diofc.in 
•dcfcnptione frudus; quem vterque Memxcylon 
vocat,ficut&Plin.conuenire: vtftet inconcufla 
cbam cxperitiorum iudicio, fententia, Arbutum 
Theophr. & Diofc. vnam plane candemqueelFe 
T Dio eesUt Arborem. Rede igiturMatth. Etfi [ait ] Arbutus 
Diofc. reddatur malo Cotonex adfimilis, magis 
tamen putauerim ab eo arboris proceritatem re- 
prxfentari Cotonex, quim folia & caudicis corti- 
ruc c ,le- . ccm< Vel depiauatus fortaflcfvtmagisfufpica- 
tur] cft hoc in loco Diofc.codcx: quandoquidem 
Serapio,Diofc.ipfiustcftimonio, Arbutum non 
deferibitin vniuerfum Cotonex malo fimilem, 
fed eam tantum proferre folia malo Cotonex 
minora: Nec feribit tenuia habere folia,x«7P7B?vA- 
; vt vulgatahabet DiofcJedio. Siquidem , vt 
Dr f palimelt. Arbuto folia in funt Laurinis & Ilignis 
, ,/ /«- craffiora.Probatur igitur Matthiolo kt-rntpKojcy le 
Locu: 
Ium ,& eorum quidem nondomefticorum, fed 
qui vitam in montibus degunt : his enim nutri¬ 
mentum abhis&fimilibus, frudibus plurimum 
accedit. Iam fupra ex Athenxi fententia diximus, 
cum qui plures feptem Arbuti frudibus comede¬ 
rit , capitis dolore vexari. Mihi faae fpeciatim 
[Baulnnojquoties comedi, dolorem caufarunt zTolor 
ventriculi, Clufius annotat fe longe plures quam trnult. ^ 
feptem ab aliis deuorari obfeniafle,ciimper Bx- 
ticam & Lufi taniam profi«jfccretur,& femel mul¬ 
tos ediJfc fine vlla noxa. Vcrdm quidemeft non 
eile adeo grati faporis velutfraga , fed interim 
dulci, cum proprio & peculiari quodam guftu a- 
cerbo, quem vix exprimas. Quod fi vim habeant 
capitis dolores mouendi j necelfe fuerit eam efle 
ab occulta aliqua proprietate potius quim mani- 
fcfta: nili forte quibufdam ventriculum mole- 
ftando, etiam caput in confcnfum rapiant per ac¬ 
cidens. Scribit tamen Amatus,huncfrudum no fi 
ita noxium in Hifpaniaprouenire , quum cum 
multi auidiiis,quam par fit, comedant, & tamen 
in nullum corporis detrimentum incurrant: ideb 
& & tenuis fortuna; hominibus admodum expe¬ 
titus, Vlyflipone, & aliis quibufdam locis venalis 
} mulierculis in foro proponitur. Idem Amatus 
ex Arbuti foliis & floribus aquam vitreis organis 
elici tradit , eamque feruari tanquam facratifli- 
mumaduerfus pellem & venena antidotum. Et 
TolU: 
gi ttim apud Diofc.tum apud Oribafium : cui ad- 
fl pulatur etiam Sarracenus, ldque exlecftione Sc 
auchoritate Theoph.vtiamante diiStum. 
Amat. Arbutus loca montana : Hinc Ariftoph. 
apud Athen. 
ln monti b*s fronte MettiscyU mfiuntur fermultd. I 
Crefcit : $( in fy.uis Italix & Gullix Narb. Abun- I Rofellus prxfcribit radices Arbuti aduerfus pe- 
ditPifis,Sienx,&Genux,circaNcapoIim&in flem. Eam verb aquam flatim ipfo morbi initio ^ 
lvuv-nbusEuganiis. Copiose, inquit Cluf.in in- 1 propinandam. Curtio adftringendi vi pollet & 
culeis Bceticx Sc Lufitanix inter Myrtum , Ci- arbor&fruiflus. Folia etiam Coriariis exnetun- nx R^d‘xi 
cur,&haedis quoque tefte Virgilio. FrucFuetiam Tempera/ 
delccflanturTutdi, &Merulx,quo fit, vt hoc illi- Cori *r»s. 
ciojhyame vifco,retfbus,autaliis decipulis facile 
capiantur. Ex lignb carbones optimi fiunt, quip- * r ** 
Fi 
ftum, Sc alios frutices,Temperquefer£ s aut flo 
rens, autfruft i onuira confpicitur, imb inter- 
dumSr flore &fruifbu abundans : folet enim de¬ 
ciduo dore novum germen extremis ramis pro- 
