LIBER P RIMVS' 
?? 
'itu. Iudexos Mala citria fuilTc oiim allata. Variat,no- 
nunquam (inquit) grandius, quandoque magis 
exi quum apparet, effigies caperata rugis, prxlon- 
ga : mterdum rotundior rodor plufquam ineun¬ 
dus, & qui Martias Violas fere referat. 
r • Hebrxi Uadnr arborem clfe volunt cuius fru- 
2 dcx\slthrogim,vv\zb Citra dicuntur, quam vocem 
r tn Paraphraftes pofuit. Utidar autem proprie pul- 
't <& chrum»formofmn& decorum fignificat, ficut St 
rum. feptuagintaverterunt xApiroyZuh*d?cuoy 3 i dtiucftum 
arboris pulchrum. Similiter St vulgata editio ha¬ 
bet: fumetifque vobis die primo frudum arboris 
pulcherrimae Quia autem citrum-. (peciofiflimus 
frudus eft, idcb pro citro arbore Hadarinterpre- 
rum t a tur, atque eo fruduetiamnum hodie lud^i 
in fuofefto celebrando vtuntur , & ex Maflilia 
Prouincixaccerfunt. Celebratur autem odaua 
Septembris ea dies cum magnis folemnib 9 , voca- 
turque Cbag Arafa , id eft Fejtum Pahntrum, in quo 
)g tm . fumuntnr frudus quos Ethrogim» id eft, Citra vo¬ 
cant , & (patula: Palmarum ad innuendum, quod 
Deus deduxerar eos per defertum in deheiofam 
terram. Circumeunt etiam (eptimo dies fepties 
altare, portantes Palmas , in memoriam depopu¬ 
latae Hiericho ex annotat. Pauli Fagii. Ex his 
( addit Kyberus ) facile liquet Hebrxis E tx.badar 
Citre un arborem, frudum vero eius Chaldaeis 
?• BfivgfeuEr/irogfignificare, quae vox nihil, quod 
ad(iibftantialesliterasattinet, (namin pundis 
tantum, qux Hebraeis,Chaldaeis & Arabibus vice 
vocalium inferuiunt*, apparet,fed lcuis mutatio,) 
)g. ab Atriig Serapionis Arabico nomine differt.Vn- 
de cum Arabica & Chaldaica lingua (qux Iudeo- 
ruin a reditu ex Babjlonc vernacula fuit ,vt mul¬ 
tis noui teftamcnti vocibus patet) in hac voce co- 
fentiunt, nemo in polterum dubitare debet,quin 
'°£‘ Er brog Chaldsorum citrum fit, maxime cilm Se¬ 
rapio fub voce Atrog ea dicat, qua: Gal. 5t Diofc. 
de citro i ani ante eu .1 ferio (erant. Decuit haec ad- 
dua hoc loco, qubd & ad hi floriam St dignita¬ 
tem citri facerent, ne tantopere in (acris celebra¬ 
tum literis,in 'fiia hiftoria qua: debuit clfe am- 
pliffima , (iio honore priueretur. 
Cxterum qux Cor narius de Malis Medicis 
n.Tiot- tradit, ad Citria Mala , de quibus hoc loco agi¬ 
mus , potifl. referenda videntur :fufpicamur ta¬ 
men ei non cognitum deferimen inter citriura 
minus & Limo nem. 
Anguil.quoque eius fententix eft, citria hodie 
r didaCifwwi ,elfe Grecorum St Aurea 
,irZ Mala Athen. Medica Diofcor. Medica & Perfica 
Theophraft. Aifyria Plin. & Hefpericum Vete¬ 
rum. 
Agricola ad Theophraft. Amatus ad Y.irg. re¬ 
fert, & ait: eum exa&e St arborem &t frudum ci- 
iri fupra allegatis verfibus defciipfiJle. Prioribus 
etiam (ubkribit Loruc. 
GRyff & C^falp.Dod.Medicum St Hefperidum 
d:cit. Antiquorum pilis fatis citati nomina huic 
Citra io,/- 
turea 
ila. 
iufmodi funtquxex Liguria Hadriatici Aegeiquc 
pelagi infulis adferuntur. Alia his paulo minora: 
alia vero Limonum magnitudine, at paulo maio¬ 
ra , amifmodi que in lacu fienaco comportantur. 
Harcprincipem in cibis locum obtinent: Namet- 
fi «Steris pumiliora (int, maiorem reliquis in ore 
ineunt gratiam. Atqui qux grandi»;: a (unt , ctfi 
(peciofamagnitudine excellant ,cum tamen infi- 
pidaguftu non multum pl aceant, in cibis recen¬ 
tia non xque atqjilla prxftant;venlm,qu6dpulpa 
copiofiore conftent officinis expetuntur,Saccha- 
ro vel meile adferuanda. 
Cardanus(cribitin Lombardia ad pondus li¬ 
brarum decem quandoque prouenire , licet raro. 
Sunt qui exiftiment magnitudine potius & loco 
natali variare, qil^m genere, quod usconfide- 
randumrelinquimus qui ea loca,vbi proueniunt, 
inhabitant. 
Quicquidfic, earum differentiam perfpicue do- citri tres, 
centPena & Lob. in Citri tribu [aiunt ] Medi- Varietates 
cumDiofcor. Malum tres amplexum eft varieta¬ 
tes: vulgatius eft (imilius Limorio , oblonga olh 1 
effigie: (ed maiore , cute rugofiore, magi (que ca- Dcleftus, 
perata, odo ratius eft, medicatius, antidotis com¬ 
mendatius : Pulpa St fucco in acetariis multogra- ■ * 
cius, inm autem que dicuntur , illis du¬ 
plo fere maiores funt , callofo carnofo corio, 
pollicem interdum crafto, oblonga cucumeris 
aut Melonis eftigic , fuperficie concolore Limo¬ 
nio auteitrio: puluiUis & torulisrugofis papilla- 
tiraextuberante ,vt citrifapore condito,&rcrudo Ajfyriurttl 
grato. Tertium A (Tyrium, Adami vocatum, de 
quo poftea. 
Aug.Gallus has differentias facit. Primum Pul¬ 
chrum Lombardiumu.Magnitm C*nuen(e:^cum P»l^rum 
glande. Piimumgenus delicatius & magis ear- *’ ** 
diacum,intcr omnia qua: in Europa nouimus plu- 
ris Jit,quo maius,logius,collis elatioribus. Arbor Cenuemfe, 
eius fru& 9 fert modo paucos modo plures,inter- Citrum 
dum forma rotunda, interdum fine cofta, inter- rum 
dumdiuerfarum & monftrofarumfigurarum.Ge- 
nuenfe genus valde grande eft. St (paris duL 
cioris, fed nonitaiuctwidi, nectam grati odoris. 
Citrium cum glande prxftantiffimum omnium, 
ied minus: ideo minus vulgare : quafi vtilitas 
in magni tudin e p o fi t a fi c v e 1 n imi ero. 
Si citria h<^c line illa Antiquorum, ia fupra fatis 
indicatum,in quibus proueniatregionibus. Amat 
vero Coelum calidum, hibernis miuriis minime 
obnoxium , quod fi nadhim fuerint,aut fub pau¬ 
lo tolerabiliori criam diligenter colatur, flores, 
adolefcentes, maturefeentes, maturofque fru-. 
dusfimul producunt, non folumxflate, verum 
hyeme. Magnus eft huius arboris maloriunqufe 
cius in regno Neapolitano St Hifpania prouen- 
tus. Seritur etiam in Germania, fed fruftra , nihil 
enim prieter folia producit,vt teftaturCordus. 
Vidimus & florcntcm,&fru£tus ferentem Bafile* 
in horto D .adtinis noftri St eiufdem vrbis cor(u- 
cum glan* 
de. 
Locus. _ 
tribuunt quoque Tab.Cafp.Bauh. & plcriquca- j lis primarii, HieremixFefchii, in pulchra &: pe- 
lii nerbarii qui id nominibus Veterum diucrfis I releganti arbore , de cuius fru&u maturo decerp- 
condecorare ftuduerunt. 1 to euamcomedimus. Erant magnitudine Ltmo- 
Vulgata nornina (unt, Citria, Citrcd 3 Citrorne- ! nibus fi milia ,vidcbantutque primi generis Mat- 
\a. Gcrm. (Titrondpffei/CJitroiicn / Citrtnen ,Ci- I tliiol. &. Pena?. Guftus tamen (uauitateItalis &c 
wumju- t rl)lsten > citronaten St 3 ubenapffcl/id eft,Iud^o- 
tenm. rum Poma, qui quotannis in fefto Palma: tenen¬ 
tur habere. Belg. (fitrocrt/(fioromcn.Gal.cim». 
It.CedriStCirrjni. Hi(p .Cidras. Ang.(ftti*Otitrc. 
Bohem. ^itrtnoKJeyftblf A. ^ 
a- Huius obferuatuf qutedam differentix : Non- quidem illis cedant, hortis, (i plantarum cultum, 
. crcn ‘ nullaenim,inquitMatthiol.intantamexcrefcunt , copiam, artificium topiarium, ^dificiorumque 
magnitudinem, vt Melopeponcs adxqucnt, cu- magnificentiam fpe6les: non item fi aeris & ccel^ 
Prouincialibuscedcban?,quemadmodum Sc car¬ 
nis teneritudine. Alioqui in Germania frigore fi- 
derata facile perit, iccirco diligenti cura a Princi¬ 
pibus a frigore cuftodiri (olet prxfertim Scuckar- 
dix &Ca(fellis,in vere Regiis & qui nec Italicis 
